Η Κίνα δημιουργεί μια νέα γενιά «ελίτ» κλωνοποιημένων γιακ – Γιατί το κάνει

Σε μυστικά εργαστήρια στα υψίπεδα του Θιβέτ, Κινέζοι επιστήμονες υλοποιούν ένα πρόγραμμα, που υπόσχεται να σώσει σπάνια είδη, αλλά εγείρει σοβαρά ηθικά και επιστημονικά ερωτήματα.

Πάνω από τα 4.000 μέτρα υψόμετρο, εκεί όπου ο αέρας είναι αραιός και οι χειμώνες αδυσώπητοι, επιστήμονες επιχειρούν κάτι που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε με επιστημονική φαντασία.

Σε απομονωμένα ερευνητικά κέντρα δημιουργούν κλωνοποιημένα γιακ, ελπίζοντας να συγκροτήσουν μέσα στα επόμενα χρόνια ένα κοπάδι από περισσότερα από 100 «υπερ-γιακ»: ζώα μεγαλύτερα, πιο υγιή, πιο γόνιμα και περισσότερο ανθεκτικά στις ασθένειες και στις ακραίες συνθήκες.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNN το πρώτο επιτυχημένο κλωνοποιημένο γιακ γεννήθηκε τον Ιούλιο του 2025 και παρουσιάστηκε από τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ως σημαντικό επιστημονικό επίτευγμα.

Την άνοιξη του 2026 ακολούθησαν ακόμη δέκα γεννήσεις, ενώ ο στόχος είναι έως το 2028 να έχει δημιουργηθεί ένα ολόκληρο κοπάδι «ελίτ» ζώων.

Γιατί η Κίνα επενδύει εκατομμύρια

Για τους κατοίκους του Θιβέτ, το γιακ δεν είναι απλώς ένα ζώο. Αποτελεί τη βάση της τοπικής οικονομίας εδώ και αιώνες. Προσφέρει γάλα, κρέας, μαλλί και χρησιμοποιείται στις αγροτικές εργασίες, ενώ για πολλούς Θιβετιανούς έχει και βαθιά πολιτιστική και θρησκευτική σημασία.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι πληθυσμοί τους αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις.

Η κλιματική αλλαγή, η υποβάθμιση των βοσκοτόπων, οι ακραίες καιρικές συνθήκες αλλά και η μείωση της γενετικής ποικιλότητας λόγω διασταυρώσεων και ενδογαμίας έχουν οδηγήσει σε μικρότερο μέγεθος σώματος, χαμηλότερη γονιμότητα και αυξημένη ευαλωτότητα των ζώων.

Σύμφωνα με τους Κινέζους επιστήμονες, η φυσική αναπαραγωγή των γιακ έχει ποσοστό επιτυχίας μόλις περίπου 20%, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τη διατήρηση ισχυρών πληθυσμών.

Από το εργαστήριο… στο λιβάδι

Η διαδικασία θυμίζει εκείνη που χρησιμοποιήθηκε πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες για τη διάσημη Ντόλι, το πρώτο κλωνοποιημένο πρόβατο.

Οι ερευνητές επιλέγουν τα πιο υγιή και παραγωγικά γιακ, αφαιρούν κύτταρα από το σώμα τους και μεταφέρουν το γενετικό τους υλικό σε ωάρια από τα οποία έχει αφαιρεθεί ο αρχικός πυρήνας.

Το έμβρυο που δημιουργείται εμφυτεύεται στη συνέχεια σε παρένθετη μητέρα, η οποία κυοφορεί το κλωνοποιημένο ζώο.

Οι πρώτοι απόγονοι, σύμφωνα με τα κινεζικά πανεπιστήμια που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, αναπτύσσονται φυσιολογικά και παρουσιάζουν καλή υγεία.

Η διάσωση ενός σχεδόν μυθικού ζώου

Το πρόγραμμα δεν αφορά μόνο τα οικόσιτα γιακ. Οι επιστήμονες φιλοδοξούν να χρησιμοποιήσουν την ίδια τεχνολογία για να προστατεύσουν το εξαιρετικά σπάνιο χρυσό άγριο γιακ, ένα υποείδος από το οποίο εκτιμάται ότι έχουν απομείνει μόλις περίπου 300 ζώα στο Θιβέτ.

Έχουν ήδη δημιουργηθεί περισσότερα από 200 κλωνοποιημένα έμβρυα άγριων γιακ, τα οποία έχουν εμφυτευθεί σε παρένθετες μητέρες.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί καμία επιτυχής γέννηση άγριου κλώνου, ούτε υπάρχουν πληροφορίες για την πορεία των κυήσεων.

Επιστημονική πρόοδος ή επικίνδυνο πείραμα;

Το φιλόδοξο πρόγραμμα έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

Πολλοί ειδικοί αναγνωρίζουν ότι η κλωνοποίηση μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για τη διατήρηση απειλούμενων ειδών και τη βελτίωση της αγροτικής παραγωγής.

Άλλοι, όμως, προειδοποιούν ότι τέτοιες παρεμβάσεις απαιτούν απόλυτη διαφάνεια, αυστηρή επιστημονική εποπτεία και ξεκάθαρους κανόνες δεοντολογίας.

Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος του κινεζικού προγράμματος παραμένει καλυμμένο από μυστικότητα. Δεν είναι γνωστό πόσες αποτυχημένες κυήσεις προηγήθηκαν των επιτυχημένων γεννήσεων, ούτε ποιο είναι το ποσοστό γενετικών ανωμαλιών ή θνησιμότητας.

Μπορεί η τεχνολογία να σώσει τη φύση;

Το μεγαλύτερο ερώτημα ίσως δεν αφορά τα ίδια τα γιακ. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η κλωνοποίηση δεν μπορεί να αντικαταστήσει την προστασία των φυσικών οικοτόπων, τη μείωση των εκπομπών άνθρακα ή την αντιμετώπιση της λαθροθηρίας και της υποβάθμισης των οικοσυστημάτων.

Οι υποστηρικτές, αντίθετα, θεωρούν ότι η παραδοσιακή προστασία της άγριας ζωής δεν επαρκεί πλέον απέναντι στην ταχύτητα με την οποία αλλάζει ο πλανήτης.

Έτσι, το πρόγραμμα του Θιβέτ μετατρέπεται σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα πείραμα κλωνοποίησης.

Είναι μια δοκιμασία για το κατά πόσο η ανθρωπότητα μπορεί —ή πρέπει— να χρησιμοποιήσει τη βιοτεχνολογία όχι μόνο για να θεραπεύει ασθένειες ή να αυξάνει την παραγωγή τροφίμων, αλλά και για να αναδιαμορφώνει το ίδιο το μέλλον της ζωής πάνω στη Γη.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.