Η μεγάλη δοκιμασία του Τραμπ στο Κογκρέσο

Σε μια Αμερική εντελώς διαφορετική από την περυσινή θα απευθυνθεί τα ξημερώματα της Τετάρτης ο Ντόναλντ Τραμπ στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους (State of the Union).

O ίδιος έχει ήδη από τη Δευτέρα προαναγγείλει τι ελπίζει να πετύχει: «Έχουμε μια χώρα που τώρα τα πάει καλά, έχουμε τη μεγαλύτερη οικονομία που είχαμε ποτέ. Θα είναι μια μακρά ομιλία, γιατί έχουμε πολλά να συζητήσουμε».

Όσον αφορά το «μακρά», το Fox Νews δεν αποκλείει αυτή να ξεπεράσει σε διάρκεια τα 80 λεπτά.

Όσον αφορά στην απήχηση του λόγου του όμως τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα.  Ισως λίγες από τις ομιλίες Τραμπ παρουσιάζουν τόσο μεγάλο διακύβευμα όσο η αποψινή.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κλίμα στην κοινή γνώμη έχει επιδεινωθεί για τον Τραμπ κατά τη δεύτερη θητεία του. Πρόσφατο γκάλοπ του CNN έδειξε ότι μόλις το 36% των Αμερικανών εγκρίνει το έργο που επιτελεί. Έρευνα της Washington Post κατέγραψε παρόμοιο (39%) ποσοστό.

Ίσως αυτή η Ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους αποτελεί ευκαιρία για τον Τραμπ να ανακόψει την πτωτική πορεία σε μια κρίσιμη στιγμή, σχολιάζει το BBC.

Άλλωστε σε περίπου 8 μήνες, οι ψηφοφόροι θα κρίνουν τη δεύτερη προεδρική θητεία του Τραμπ με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Εκεί, είτε θα διατηρήσουν τη ρεπουμπλικανική πλειοψηφία στο Κογκρέσο είτε θα την παραδώσουν στους Δημοκρατικούς, εξασφαλίζοντας δύο χρόνια νομοθετικού εμφράγματος και άκρως επιθετικού ελέγχου που -όπως έχει δηλώσει ο ίδιος– θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε νέα παραπομπή του.

Είναι λοιπόν και η μεγάλη του ευκαιρία να παρουσιάσει την δική του εκδοχή των πραγμάτων στο αμερικανικό κοινό πριν από τις εκλογές αυτές, σε μια κεντρική πολιτική εκδήλωση με κοινό εκατομμυρίων.

Ο Τραμπ έχει εφαρμόσει σαρωτικά το πρόγραμμα της δεύτερης θητείας του με καταιγιστικό ρυθμό: καταστέλλοντας την παράτυπη μετανάστευση και ουσιαστικά «σφραγίζοντας» τα σύνορα, ανατρέποντας διεθνείς συμμαχίες, αμφισβητώντας θεσμικούς ελέγχους και ισορροπίες που αποτελούν θεμέλιο του αμερικανικού πολιτικού συστήματος και επαναπροσδιορίζοντας ριζικά τον ρόλο της προεδρίας.

Ωστόσο, έχει βρεθεί αντιμέτωπος με σημαντικά εμπόδια, τόσο από την κοινή γνώμη όσο και από θεσμούς που περιορίζουν τα σχέδιά του βλέψεις του.

Ο Τραμπ προτιμά να απευθύνεται κυρίως στη βάση του επιχειρώντας είτε την παγίωσή της είτε τη διεύρυνσή της, αλλά σε κάθε περίπτωση αδιαφορώντας για το πόσο επιθετικός θα ακουστεί.

Ωστόσο, η πολιτική πραγματικότητα δείχνει ότι έχει ακόμη δουλειά να κάνει για να πείσει τους ψηφοφόρους πριν από τις εκλογές του Νοεμβρίου.

Η απόφασή του να ενισχύσει την παρουσία ομοσπονδιακών πρακτόρων μετανάστευσης σε πόλεις όπως η Μινεάπολη μπορεί να ήταν δημοφιλής στη βάση του κόμματος, αλλά οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι πολλοί Αμερικανοί θεωρούν πως έχει προχωρήσει υπερβολικά.

Οι εμπορικές του πολιτικές, συμπεριλαμβανομένων των υψηλών δασμών, έχουν επίσης αποδειχθεί επίμονα αντιδημοφιλείς, νομικώς άκυροι, ενώ επέτειναν την αβεβαιότητα σχετικά με τις επιπτώσεις στην αμερικανική οικονομία και τις τιμές των καταναλωτών.

Παρότι υπάρχουν θετικά νέα για τον Τραμπ στην οικονομία -με τους χρηματιστηριακούς δείκτες κοντά σε ιστορικά υψηλά και την ανεργία χαμηλή — τα τελευταία στοιχεία για την οικονομική ανάπτυξη ήταν χαμηλότερα των προσδοκιών.

Η οικονομία και η μετανάστευση ήταν παραδοσιακά δύο τομείς όπου ο Τραμπ απολάμβανε τη μεγαλύτερη δημόσια υποστήριξη. Ωστόσο, η απήχησή του σε αυτά τα ζητήματα έχει μειωθεί από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, συμβάλλοντας στη συνολική πτώση της δημοτικότητάς του.

Την Τρίτη το βράδυ, ο Τραμπ θα προσπαθήσει να αλλάξει αυτές τις εντυπώσεις. Και η λογική λέει ότι θα επιχειρηματολογήσει και υπέρ της συγκέντρωσης στρατιωτικών δυνάμεων για πιθανό πλήγμα κατά του Ιράν.

Μεταξύ οργής και μεταμέλειας

Ο Ρόμπερτ Ρόουλαντ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κάνσας και ειδικός επί της ρητορικής Τραμπ, λέει ότι είναι συνηθισμένο για τον Τραμπ να καυχάται για τα επιτεύγματά του, συνδυάζοντάς τα με επιθέσεις εναντίον των αντιπάλων και επικριτών του.

Οι προηγούμενες ομιλίες του στο Κογκρέσο, συμπεριλαμβανομένης της περσινής που διήρκεσε σχεδόν δύο ώρες, ακολούθησαν παρόμοιο μοτίβο.

Όμως, σε αυτήν την «κρίσιμη στιγμή», ο Ρόουλαντ εκτιμά ότι μια τυπικά επιθετική ομιλία Τραμπ ίσως δεν είναι η καλύτερη προσέγγιση.

«Οι Ομιλίες για την Κατάσταση του Έθνους είναι συνήθως μια στιγμή κατά την οποία ο πρόεδρος κάνει δύο πράγματα που ο Πρόεδρος Τραμπ ουσιαστικά δεν κάνει ποτέ», λέει ο Ρόουλαντ. «Ο πρόεδρος παρουσιάζει τα επιχειρήματα που κρίνει ότι εξυπηρετούν την ατζέντα του και προσπαθεί να διευρύνει την απήχησή της».

«Συνήθως, όταν οι πρόεδροι αντιλαμβάνονται ότι εξοργίζουν το κοινό, κάνουν πίσω και εκφράζουν κάποια μορφή μεταμέλειας», είπε ο Ρόουλαντ. «Αυτό δεν είναι κάτι που ο Πρόεδρος Τραμπ κάνει ποτέ. Προσωπικά περιμένω να είναι ακόμη πιο ηχηρός στα μηνύματά του».

Και λίγη ιστορία

Το State of the Union δεν είναι μια εθιμική ομιλία. Προβλέπεται από το αμερικανικό Σύνταγμα, το οποίο ορίζει ότι ο Πρόεδρος «οφείλει κατά καιρούς να παρέχει στο Κογκρέσο πληροφορίες για την Κατάσταση του Έθνους και να προτείνει προς εξέταση τα μέτρα που θεωρεί αναγκαία και σκόπιμα».

Το πρώτο μήνυμα για την Κατάσταση του Έθνους δόθηκε από τον Τζορτζ Ουάσινγκτον το 1790. Αν και σήμερα συνήθως εκφωνείται, η Κατάσταση του Έθνους μπορεί επίσης να παρουσιαστεί και γραπτώς.

Και αυτός ήταν ο κανόνας μεταξύ 1801 και 1913: Το μήνυμα για την Κατάσταση του Έθνους υποβαλλόταν γραπτώς, σύμφωνα με το Κέντρο Νομοθετικών Αρχείων. Αυτό άλλαξε όταν ο Πρόεδρος Γούντροου Ουίλσον απευθύνθηκε σε κοινή συνεδρίαση του Κογκρέσου το 1913.

Η Ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους πραγματοποιείται συνήθως στο Καπιτώλιο, στην αίθουσα της Βουλής των Αντιπροσώπων, συνήθως Ιανουάριο ή Φεβρουάριο. Εξαίρεση  δυο ομιλίες του Τζο Μπάιντεν: Εκείνη του 2024 που πραγματοποιήθηκε 7 Μαρτίου και εκείνη του 2022 πάλι 1η Μαρτίου;

Προκαθορισμένος επιζών

Σημειωτέιον ότι ένα μέλος του υπουργικού συμβουλίου του προέδρου δεν θα παρίσταται στην αποψινή Ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους. Σε περίπτωση που συμβεί κάποια καταστροφή που θα μπορούσε να βλάψει τον πρόεδρο, τον αντιπρόεδρο και άλλους αξιωματούχους που παρακολουθούν την ομιλία. Είναι ο «γνωστός» «προκαθορισμένος επιζών» (designated survivor)