Η νέα τάση για τέλειο ύπνο φέρνει τελικά αϋπνία
Κάποτε, για να κοιμηθείς, έπρεπε απλώς να σβήσεις το φως.
Τώρα χρειάζεσαι smartwatch, έξυπνο δαχτυλίδι, εφαρμογή που παρακολουθεί τις φάσεις του ύπνου, μηχάνημα λευκού θορύβου, συμπλήρωμα μαγνησίου, σωστή θερμοκρασία δωματίου και –το σημαντικότερο– ένα καλό «sleep score» το επόμενο πρωί.
Καλώς ήρθατε στην εποχή του sleepmaxxing: της προσπάθειας να βελτιστοποιήσουμε μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας μία από τις πιο φυσικές λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος.
Μόνο που, όπως επισημαίνει το BBC, η προσπάθεια αυτή μπορεί να έχει ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα. Όσο περισσότερο προσπαθούμε να κοιμηθούμε τέλεια, τόσο περισσότερο αγχωνόμαστε για τον ύπνο μας. Και τελικά κοιμόμαστε χειρότερα.
Από το wellness στην «ορθοϋπνία»
Η υπερβολική ενασχόληση με την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου έχει αποκτήσει ακόμη και όνομα: orthosomnia, ή «ορθοϋπνία».
Πρόκειται για την εμμονή με την επίτευξη του «τέλειου» ύπνου, συχνά με βάση δεδομένα που καταγράφουν φορετές συσκευές.
Δεν αναγνωρίζεται επισήμως ως ξεχωριστή πάθηση στη Βρετανία, όμως γιατροί που μίλησαν στο BBC αναφέρουν ότι βλέπουν ολοένα περισσότερους ανθρώπους να φτάνουν στα ιατρεία τους κρατώντας δεδομένα από trackers και πεπεισμένους ότι πάσχουν από κάποια διαταραχή ύπνου.
Ακόμη και όταν οι ιατρικές εξετάσεις είναι καθησυχαστικές, ο αριθμός στην οθόνη μπορεί να αποδειχθεί ισχυρότερος.
Το «sleep score» που δεν υπάρχει στην επιστήμη
Η μεγάλη αλλαγή άρχισε όταν οι φορετές συσκευές έπαψαν να μετρούν μόνο βήματα και καρδιακούς παλμούς και άρχισαν να μας λένε πόσο καλά κοιμηθήκαμε.
Fitbit, Garmin, Whoop και Apple, αλλά και έξυπνα δαχτυλίδια όπως τα Oura, Ultrahuman και RingConn, προσφέρουν σήμερα αναλύσεις που χωρίζουν τη νύχτα σε περιόδους εγρήγορσης, ελαφρού και βαθύ ύπνου και REM.
Και πολλές καταλήγουν σε έναν αριθμό: το περίφημο sleep score.
Μόνο που η δρ Αλάνα Χέαρ, ειδικός στην ιατρική του ύπνου στο Royal Brompton Hospital του Λονδίνου, επισημαίνει στο BBC κάτι μάλλον αποκαλυπτικό: στην επιστήμη του ύπνου δεν υπάρχει αναγνωρισμένη έννοια «sleep score».
Ο βαθμός αυτός αποτελεί δημιουργία των κατασκευαστών.
Οι συσκευές μπορούν ασφαλώς να δώσουν χρήσιμες ενδείξεις και να καταγράψουν τάσεις. Δεν κάνουν όμως το ίδιο πράγμα με μια κλινική εξέταση ύπνου. Όπως εξηγεί ο ειδικός ύπνου Νιλ Στάνλεϊ, για να μετρήσει κανείς πραγματικά τον ύπνο πρέπει να μετρήσει τη δραστηριότητα του εγκεφάλου.
Κοιμήθηκες καλά. Μέχρι να σου πει το ρολόι ότι κοιμήθηκες άσχημα
Ίσως το πιο ενδιαφέρον εύρημα δεν αφορά καν την ακρίβεια των συσκευών. Αφορά τη δύναμη που αποκτούν πάνω μας οι αριθμοί τους.
Σε μελέτη του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, συμμετέχοντες φορούσαν trackers και λάμβαναν βαθμολογία για τον ύπνο τους.
Υπήρχε όμως μια λεπτομέρεια: οι βαθμολογίες ήταν τυχαίες. Δεν είχαν καμία σχέση με το πώς είχαν πραγματικά κοιμηθεί.
Την επόμενη ημέρα, όσοι είχαν πληροφορηθεί ότι κοιμήθηκαν άσχημα δήλωναν μεγαλύτερη κόπωση και μικρότερη πνευματική εγρήγορση.
Με άλλα λόγια, δεν αρκούσε το πώς είχαν κοιμηθεί. Σημασία είχε και το τι πίστευαν ότι είχε συμβεί τη νύχτα.
Και κάπου εδώ ο ύπνος μετατρέπεται από βιολογική ανάγκη σε παιχνίδι επιδόσεων.
«Το ρολόι έγινε η Βίβλος μου»
Η 32χρονη Τζες Χιλ περιγράφει στο BBC ότι για περίπου τρία χρόνια είχε σχεδόν εμμονική σχέση με τη βαθμολογία ύπνου του Garmin της.
Αν το ρολόι έλεγε ότι είχε κοιμηθεί άσχημα, ξεκινούσε την ημέρα πιστεύοντας ότι θα δυσκολευτεί. Αν της έδινε υψηλή βαθμολογία, θεωρούσε ότι έπρεπε να βρίσκεται σε εξαιρετική φόρμα – ακόμη κι όταν αισθανόταν κουρασμένη.
Η αμφιβολία ήρθε όταν άρχισε να παρατηρεί ότι οι μετρήσεις δεν συμφωνούσαν καθόλου με την πραγματικότητα. Κάποια νύχτα έμεινε, όπως λέει, ξύπνια από τη μία έως τις πέντε το πρωί.
Το ρολόι την συνεχάρη για τον εξαιρετικό ύπνο της.
Το παράδοξο του ύπνου
Εδώ βρίσκεται ίσως και το μεγαλύτερο πρόβλημα του sleepmaxxing.
Ο ύπνος είναι μία από εκείνες τις λειτουργίες που δυσκολεύονται όσο περισσότερο προσπαθούμε συνειδητά να τις ελέγξουμε.
Όταν κάθε βράδυ γίνεται τεστ και κάθε πρωί αρχίζει με έναν βαθμό, δημιουργείται ένας καινούργιος στόχος: πρέπει να κοιμηθώ περισσότερο, βαθύτερα, αποτελεσματικότερα. Πρέπει αύριο να πετύχω 85 αντί για 72.
Και ο στόχος γεννά άγχος.
Το άγχος δυσκολεύει τον ύπνο.
Ο κακός ύπνος οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη παρακολούθηση.
Και ο κύκλος αρχίζει ξανά.
Τελικά, πώς κοιμόμαστε καλύτερα;
Η ειρωνεία είναι ότι οι συμβουλές των ειδικών είναι πολύ λιγότερο εντυπωσιακές από τα gadgets που υπόσχονται να «χακάρουν» τον ύπνο.
Ένα σχετικά δροσερό, σκοτεινό και ήσυχο δωμάτιο. Έκθεση σε έντονο φυσικό φως το πρωί, ώστε να ρυθμίζεται το κιρκάδιο ρολόι του οργανισμού. Ήπια άσκηση. Μια υγιεινή, μεσογειακού τύπου διατροφή με ποικιλία φυτικών τροφών.
Και, κυρίως, λίγο λιγότερη προσπάθεια να μετατρέψουμε τον ύπνο σε επιστήμη ακριβείας. Γιατί μπορεί τελικά το καλύτερο sleep hack να είναι και το πιο απλό: να σταματήσουμε να βαθμολογούμε κάθε νύχτα της ζωής μας.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
