Η «πυρηνική αδιαφάνεια» του Ισραήλ και η «επιλογή του Σαμψών»

Για δεκαετίες, ο κόσμος αντιμετώπιζε το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ισραήλ ως ένα άβολο μυστικό – κάτι που όλοι γνωρίζουν ότι υπάρχει, αλλά λίγοι είναι πρόθυμοι να το συζητήσουν ανοιχτά. Το Ισραήλ δεν έχει ποτέ αναγνωρίσει επίσημα ότι κατέχει πυρηνικά όπλα, ωστόσο είναι ευρέως γνωστό μεταξύ των ειδικών σε θέματα ασφάλειας ότι η χώρα διαθέτει σημαντική πυρηνική ικανότητα.

Εκτιμήσεις από ιδρύματα όπως το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης υποστηρίζουν ότι το Ισραήλ διαθέτει περίπου 80 πυρηνικές κεφαλές, μαζί με συστήματα μεταφοράς που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν αεροσκάφη και βαλλιστικούς πυραύλους.

Η πολιτική που διέπει αυτό το οπλοστάσιο είναι γνωστή ως «πυρηνική αδιαφάνεια».

Το Ισραήλ ούτε επιβεβαιώνει ούτε αρνείται την ύπαρξη των όπλων του. Στην πράξη, αυτή η ασάφεια επέτρεψε στη διεθνή κοινότητα να αποφύγει να αντιμετωπίσει ένα δύσκολο ερώτημα: κάτω από ποιες συνθήκες το Ισραήλ θα τα χρησιμοποιούσε ;

Το ερώτημα αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία σήμερα από ποτέ.

Το Ιράν, πλήτωντας την ισραηλινή πόλη Ντιμόνα, η οποία φέρεται να στεγάζει μια βασική πυρηνική εγκατάσταση, κατέδειξε το Σάββατο ότι μπορεί να προβεί σε αντίποινα για επιθέσεις στις δικές του πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Ο φόβος της υπαρξιακής απειλής

Η ισραηλινή στρατιωτική λογική έχει από καιρό διαμορφωθεί υπό τον φόβο μιας υπαρξιακής απειλής.

Σε αντίθεση με τα περισσότερα πυρηνικά κράτη, των οποίων τα δόγματα περιστρέφονται γύρω από την αποτροπή ή τον ανταγωνισμό με άλλες πυρηνικές δυνάμεις, το αφήγημα ασφάλειας του Ισραήλ έχει τις ρίζες του στην πεποίθηση ότι η χώρα θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με την ολοκληρωτική καταστροφή.

Οι Ισραηλινοί ηγέτες έχουν επανειλημμένα χααρακτηρίσει τις περιφερειακές συγκρούσεις – από τους πολέμους του 1967 και του 1973 έως τις σημερινές αντιπαραθέσεις με το Ιράν και τις ένοπλες ομάδες στη Γάζα και τον Λίβανο – ως αγώνες για την εθνική επιβίωση. Αυτή η λογική έχει τεράστια σημασία όταν εμπλέκονται πυρηνικά όπλα.

Η διαφορετική οπτική των Ισραηλινών

Στις περισσότερες πυρηνικές στρατηγικές, το κατώφλι για πυρηνική χρήση τίθεται σκοπίμως εξαιρετικά ψηλά. Τα πυρηνικά όπλα υπάρχουν κυρίως για να αποτρέπουν.Η στρατηγική σκέψη του Ισραήλ εισάγει μια διαφορετική μεταβλητή: την πιθανότητα ότι τα πυρηνικά όπλα θα μπορούσαν να εξετασθούν σαν επιλογη εάν το κράτος πιστεύει ότι η επιβίωσή του κινδυνεύει.

Η «επιλογή του Σαμψών»

Η βιβλιογραφία αναφέρεται εδώ και καιρό στην «επιλογή του Σαμψών» – την ιδέα ότι το Ισραήλ θα μπορούσε να καταφύγει στα πυρηνικά όπλα εάν βρισκόταν αντιμέτωπο με ήττα.

Ανεξάρτητα από το αν υπάρχει ή όχι επίσημα ένα τέτοιο δόγμα, η λογική πίσω από αυτό είναι σαφής. Εάν ένα κράτος πιστεύει πραγματικά ότι απειλείται η ύπαρξή του, η πίεση για δραματική κλιμάκωση γίνεται πολύ μεγαλύτερη.

Όσο περισσότερο ένα κράτος ερμηνεύει τους πολέμους του ως υπαρξιακούς, τόσο μειώνεται το ψυχολογικό εμπόδιο για ακραία κλιμάκωση.

«Εκτός» διεθνών κανονισμών

Το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ισραήλ, λειτουργεί σχεδόν εξ ολοκλήρου εκτός διεθνών κανονισμών. Το Ισραήλ δεν έχει υπογράψει τη Συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων και οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του δεν υπόκεινται στα ίδια καθεστώτα επιθεώρησης που διέπουν τα περισσότερα άλλα κράτη.

Ένας άλλος παράγοντας που σπάνια συζητείται είναι το πολιτικό κλίμα στο ίδιο το Ισραήλ. Η σημερινή ισραηλινή κυβέρνηση περιγράφεται ευρέως ως η πιο σκληροπυρηνική στην ιστορία της χώρας, με υπουργούς που υποστηρίζουν ανοιχτά ακραίες θέσεις σχετικά με τους Παλαιστίνιους και τους περιφερειακούς αντιπάλους.

Το γεγονός βάζει τον πήχη για το τι θα μπορούσε να εκληφθεί ως «υπαρξιακή απειλή» ακόμη πιο χαμηλά.

Όλες οι εξελίξεις λεπτό προς λεπτό στο liveblog της Ναυτεμπορικής.