Κάνοντας στροφή 180 μοιρών, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, που εδρεύει στην Βεγγάζη ενέκρινε σήμερα το παράνομο Τουρκο-Λιβυκό μνημόνιο, αλλάζοντας τα γεωπολιτικά δεδομένα στην περιοχή της Μεσογείου και σηματοδοτώντας μια σημαντική εξέλιξη στις σχέσεις μεταξύ Άγκυρας και Λιβύης.
Η απόφαση του Λιβυκού κοινοβουλίου, που ελήφθη μάλιστα ομόφωνα, έρχεται εν μέσω μιας ευρύτερης πολιτικής αναδιάρθρωσης στην ανατολική Λιβύη, όπου ο νέος ισχυρός άνδρας, Σαντάμ Χάφταρ, κινείται για να εδραιώσει την εξουσία του, εξαλείφοντας τα εμπόδια για ένα ενιαίο Λιβυκό κράτος.
«Η απόφαση αυτή αποτελεί μια σημαντική παραχώρηση προς την Άγκυρα, η οποία επιδιώκει εδώ και καιρό την έγκριση του Κοινοβουλίου για να προωθήσει την στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας», λένε Ευρωπαίοι διπλωμάτες που παρακολουθούν τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. «Εδώ και χρόνια άλλωστε, η Αγκυρα προσπαθούσε να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τον ελεγχόμενο από την οικογένεια Χαφτάρ, Λιβυκό Εθνικό Στρατό (LNA», τονίζουν οι ίδιες πηγές.
Σαφής παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας
Η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, να εγκρίνει το παράνομο Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο και να άρει το ψήφισμα του 2020 που απαγόρευε την υιοθέτησή του, αποτελεί μία ευθεία και σοβαρή παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας από πλευράς Λιβύης.
Αποτελεί όμως σοβαρή εξέλιξη για την Ελλάδα. Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη για την Αθήνα, υπό το φως μάλιστα της έναρξης ερευνών για υδρογονάνθρακες στην περιοχή ,νότια της Κρήτης , σε δύο θαλάσσια οικόπεδα ελληνικού ενδιαφέροντος στα οποία έχει εμπλακεί η Chevron.
«Σε κάθε περίπτωση πάντως , η απόφαση του Κοινοβουλίου της Λιβύης, αποτελεί και μια ηχηρή υπενθύμιση των ορίων μιας διπλωματίας που επένδυσε υπερβολικά σε πρόσωπα της οικογένειας Χαφτάρ και σε έναν συγκεκριμένο πολιτικό συσχετισμό», λένε στη Ναυτεμπορική, γεωστρατηγικοί αναλυτές.
Πριν από δύο εβδομάδες, επίσης απομακρύνθηκε από την προεδρία του Λιβυκού Κοινοβουλίου ο Ακίλα Σάλεχ, που αντιδρούσε στην κοινοβουλευτική επικύρωση του μνημονίου με την Τουρκία.
«Η απομάκρυνση του Ακίλα Σάλεχ αποδόθηκε μάλιστα στις πιέσεις του Σαντάμ Χαφτάρ, βασικού πλέον παράγοντα στην ηγεσία της Λιβύης.
«Είναι σαφές ότι η Ελλάδα, όφειλε να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με όλες τις πλευρές στη διχασμένη Λιβύη, ακόμη και με την διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης. Αντί γι’ αυτό, η Αθήνα έδωσε ιδιαίτερο βάρος στις σχέσεις της με την οικογένεια του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, προσδοκώντας ότι η επιρροή του στην ανατολική Λιβύη θα μπορούσε να οδηγήσει στην ακύρωση ή στην ανατροπή του Τουρκο-Λιβυκού μνημονίου», τονίζουν οι ίδιες πηγές.
Οι επαφές με την οικογένεια Χαφτάρ
Η επίσκεψη αρχικά του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ στις 16 και 17 Ιανουαρίου 2020 στην Αθήνα, λίγο πριν από τη Διάσκεψη του Βερολίνου για την Λιβύη, συμβόλισε αυτή την επιλογή.
Σύμφωνα με την τότε ενημέρωση κυβερνητικών πηγών, ο στρατάρχης Χαφτάρ, στη συνάντησή του τότε με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, είχε υπογραμμίσει την ακυρότητα των μνημονίων της Τρίπολης με την Τουρκία. Είχε επίσης εκφράσει τη δέσμευση για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με την Ελλάδα.
Οι επαφές συνεχίστηκαν και τα επόμενα χρόνια. Μετά τη συνάντησή του με τον Χαφτάρ στη Βεγγάζη, στις 6 Ιουλίου 2025, ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε μιλήσει για κοινή προσήλωση στο διεθνές δίκαιο και για συνέχιση της «αδιατάρακτης σχέσης» των δύο πλευρών.
«Η εξέλιξη των γεγονότων με τις επισκέψεις του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη στη Βεγγάζη, αλλά και τις επαφές με τους γιούς του στρατάρχη Χαφτάρ, Σαντάμ και Μπιλκασέμ, δείχνουν ότι οι προσδοκίες και οι ελπίδες της Αθήνας, αποδείχθηκαν φρούδες», λένε στη «Ν», γεωστρατηγικοί αναλυτές.
«Αντίθετα, η Τουρκία, φαίνεται να κινήθηκε με μεγαλύτερη ευελιξία. Η Αγκυρα, προσθέτουν, αρχικά στήριξε την κυβέρνηση της Τρίπολης και στη συνέχεια επιδίωξε να διευρύνει την παρουσία και τις επαφές της στην ανατολική Λιβύη. Η στρατηγική αυτή στηρίχθηκε στην αντίληψη ότι η επιρροή σε μια χώρα με πολλαπλά κέντρα εξουσίας απαιτεί σχέσεις με όλους τους κρίσιμους παράγοντες. Η Άγκυρα δεν εγκατέλειψε τις βασικές της επιδιώξεις· προσαρμόστηκε στις μεταβολές του συσχετισμού για να τις υπηρετήσει.»
Το λάθος και η ανάγκη αντίδρασης
Το λάθος, λένε οι ίδιες πηγές, δεν ήταν βέβαια ότι η Ελλάδα συνομιλούσε με τον Χαφτάρ. «Η διπλωματία οφείλει να συνομιλεί με όσους επηρεάζουν τις εξελίξεις. Η σχέση με έναν ισχυρό, αλλά αμφιλεγόμενο και όχι θεσμικά νομιμοποιημένο παράγοντα, δεν αρκούσε για να εξασφαλίσει τα ελληνικά συμφέροντα. Σε μια διχασμένη χώρα, η μία πλευρά δεν μπορεί να θεωρείται μόνιμος σύμμαχος ή εγγυητής».
Η κοινοβουλευτική έγκριση από τη Λιβύη δεν καθορίζει από μόνη της τα δικαιώματα τρίτων χωρών ούτε αναιρεί τις ελληνικές αντιρρήσεις.
Σε κάθε περίπτωση, η Αθήνα οφείλει να συνεχίσει να τεκμηριώνει νομικά τη θέση της, με ενεργή παρουσία στη Λιβύη, αλλά και στα ευρωπαϊκά και διεθνή όργανα.
«Το δίδαγμα είναι σαφές, λένε οι αναλυτές: η εξωτερική πολιτική χρειάζεται σχέδιο, διάρκεια και πολλαπλά κανάλια επικοινωνίας. Η Ελλάδα οφείλει να διεκδικεί επιρροή σε ολόκληρη τη Λιβύη, όχι να την αναθέτει στις διαθέσεις ενός προσώπου ή στην αντοχή μιας συγκυριακής συμμαχίας».
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
