Ιδέες έχουμε, αλλά στην υλοποίηση το χάνουμε
Ευτυχώς που υπάρχουν και τα fora (όπως αυτό των Δελφών) όπου ακούμε πολλές ιδέες για την ανάπτυξη της οικονομίας, που δείχνουν ότι διαθέτουμε ανθρώπινο δυναμικό.
Το αν το αξιοποιούμε είναι άλλο ζήτημα, και συνήθως οι αξιολογήσεις των διεθνών οικονομικών οργανισμών (ΔΝΤ και ΟΟΣΑ), που επιμένουν να επισημαίνουν από πολλά χρόνια τα ίδια προβλήματα της οικονομίας, μαρτυρούν ότι δεν κάνουμε όσα πρέπει.
Όπως ανέφερε, μιλώντας σε πάνελ του forum, ο πρώην υπουργός Οικονομικών Νίκος Χριστοδουλάκης, το 2018, όταν βγαίναμε επίσημα από τα μνημόνια, το ΔΝΤ υπογράμμιζε ότι μεσοπρόθεσμα θα έχουμε ανάπτυξη της τάξης του 1,2%-1,5%. Και αυτό γιατί υπήρχαν δύο ανασταλτικοί παράγοντες. Το δημογραφικό και η χαμηλή παραγωγικότητα, που συνεχίζουν να αναφέρονται ως αντικίνητρα και στις τωρινές εκθέσεις του Ταμείου και με την πρόβλεψη για ίδια ανάπτυξη.
Το δημογραφικό αντιμετωπίζεται με κίνητρα που άρχισαν (λίγα για την ώρα) να δίνονται αργά, με ευθύνη των κυβερνήσεων, που οχυρώνονταν πίσω από την οικονομική κρίση. Λύση δεν μπορεί να είναι η εισαγωγή τριτοκοσμικών μεταναστών που δύσκολα αφομοιώνονται, όπως φαίνεται και από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στον συγκεκριμένο τομέα.
Από την άλλη, η παραγωγικότητα σημαίνει επενδύσεις και περισσότερους ανθρώπους (εφόσον τους διαθέτεις) στην εργασία. Οι επενδύσεις θέλουν θεσμικό πλαίσιο φιλικό καταρχήν και υποδομές που θα βοηθάνε τον επενδυτή. Στην Ελλάδα το φορολογικό σύστημα, για παράδειγμα, είναι δαιδαλώδες, και συνεπικουρούμενο από μια αργή Δικαιοσύνη αποτρέπει τους επενδυτές. Δεν έχουμε ούτε καθορισμένες χρήσεις γης, που σημαίνει ότι αν επενδυτής αγοράσει μια έκταση για να χτίσει ένα εργοστάσιο (κάτι σπάνιο, που δυστυχώς δεν βλέπουμε) και κάποιος προσφύγει στα δικαστήρια εναντίον του… ο υποψήφιος επενδυτής «την έβαψε».
Κάπως έτσι εμφανίζεται ως η βάση όλων των προβλημάτων το είδος του παραγωγικού μοντέλου που έχουμε υιοθετήσει. Με μη εμπορεύσιμα διεθνώς αγαθά θα είμαστε διά βίου φτωχοί συγγενείς και εδώ χρειάζονται επενδύσεις. Και για να έρθουν πρέπει να φτιάξουμε το πλαίσιο, να καταργήσου- με τα αντικίνητρα και να φροντίσουμε να αυξηθεί και η αποταμίευση των νοικοκυριών. Όσο η τελευταία θα αυξάνεται, θα μπορούν να χρηματοδοτούνται με ίδιους πόρους οι επενδύσεις, χωρίς να επιβαρύνεται το έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο.
Το Ταμείο Ανάκαμψης με τα 36 δισ. ήταν μια ευκαιρία για να αναπληρωθεί η έλλειψη αποταμιεύσεων, που όμως δεν απέδωσε τα αναμενόμενα και τον Σεπτέμβριο αυτό τελειώνει. Στο διά ταύτα, το μεγάλο ζητούμενο για τη χώρα είναι πώς θα γίνουν όλα τα παραπάνω και θα έρθουν επενδύσεις εντάσεως κεφαλαίου και θα χτιστούν εργοστάσια που θα προστεθούν στις εξαγορές που γίνονται. Το τι πρέπει να γίνει για να παραχθεί πλούτος το ξέρουμε, το θέμα είναι ο τρόπος που θα γίνει και βέβαια αυτός ο τρόπος να είναι βιώσιμος.
