Ηλίας Κασιδιάρης: Η αποφυλάκιση, το σχέδιο για κόμμα και το νομικό φρένο

Η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη επαναφέρει ένα ερώτημα με περισσότερες από μία νομικές απαντήσεις: μπορεί ο καταδικασμένος για διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή να δημιουργήσει πολιτικό φορέα, να ηγηθεί κόμματος που θα συμμετάσχει στις εκλογές ή να διεκδικήσει προσωπικά μια βουλευτική έδρα;

Η έξοδός του από τις φυλακές Δομοκού έχει προγραμματιστεί για τις 12 το μεσημέρι της Τρίτης, 15 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την ανακοίνωση της συνηγόρου του, Βάσως Πανταζή. Η ίδια προαναγγέλλει συμμετοχή του στις επόμενες βουλευτικές εκλογές και συνέντευξη Τύπου για τις πολιτικές του κινήσεις.

Η εξαγγελία, όμως, δεν αποτελεί έγκριση εκλογικής καθόδου. Η ολοκλήρωση της ποινής και η δυνατότητα συμμετοχής ενός κόμματος στις εκλογές κρίνονται με διαφορετικούς κανόνες.

Άλλο η ίδρυση κόμματος, άλλο η συμμετοχή στις εκλογές

Το πρώτο σημείο που χρειάζεται αποσαφήνιση είναι τι σημαίνει η φράση «μπορεί να κάνει κόμμα».

Το άρθρο 29 του Συντάγματος κατοχυρώνει την ελευθερία ίδρυσης και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα για τους Έλληνες πολίτες που διαθέτουν το εκλογικό δικαίωμα. Θέτει παράλληλα ως προϋπόθεση η οργάνωση και η δράση τους να υπηρετούν την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Η συγκρότηση ενός πολιτικού φορέα, επομένως, δεν εξασφαλίζει ότι ο συνδυασμός του θα ανακηρυχθεί για τις βουλευτικές εκλογές. Για την εκλογική συμμετοχή εφαρμόζεται επιπλέον το άρθρο 32 του π.δ. 26/2012, με ειδικούς περιορισμούς που αφορούν την ηγεσία, τα πρόσωπα και τη δράση του σχηματισμού.

Γι’ αυτό και μια γενική απάντηση ότι η αποφυλάκιση «του επιτρέπει να κατέβει με κόμμα» παρακάμπτει τον ουσιαστικό δικαστικό έλεγχο που προηγείται της κάλπης.

Γιατί η αποφυλάκιση δεν καταργεί το κώλυμα

Η εκλογική νομοθεσία προβλέπει περιορισμούς για κόμματα των οποίων ο πρόεδρος, ο γενικός γραμματέας, τα μέλη της διοικούσας επιτροπής, ο νόμιμος εκπρόσωπος ή η πραγματική ηγεσία έχουν καταδικαστεί, ακόμη και χωρίς αμετάκλητη απόφαση, για συγκεκριμένα σοβαρά αδικήματα.

Το κρίσιμο χρονικό στοιχείο είναι ότι ο αποκλεισμός συνδέεται με τη διάρκεια της επιβληθείσας ποινής και υπολογίζεται από την επομένη της οριστικής καταδικαστικής απόφασης. Η πραγματική έκτιση της ποινής δεν συντομεύει αυτομάτως αυτό το διάστημα, όπως προκύπτει από τη διάταξη που παραθέτει το υπουργείο Εσωτερικών.

Υπολογίζοντας την 13ετή ποινή από τον Οκτώβριο του 2020, φτάνουμε στον Οκτώβριο του 2033.

Ο άλλος πρόεδρος και η πραγματική ηγεσία

Το σενάριο ενός πολιτικού φορέα με διαφορετικό πρόσωπο στην προεδρία προσκρούει στην έννοια της «πραγματικής ηγεσίας».

Ο νόμος επιτρέπει να εξετάζεται ποιος ασκεί ουσιαστικά τη διοίκηση, ποιος έχει εγκαταστήσει εικονική ηγεσία ή ποιος εμφανίζεται προς τους ψηφοφόρους ως ο πραγματικός πολιτικός επικεφαλής. Συνεπώς, η απουσία του ονόματος Κασιδιάρη από την κορυφή του καταστατικού δεν αρκεί για να εξασφαλίσει την ανακήρυξη ενός συνδυασμού.

Όπως εξηγούν οι καθηγητές Νίκος Παπασπύρου και Χαράλαμπος Τσιλιώτης στο Dikastiko.gr, ο έλεγχος αφορά τη συνολική δομή και λειτουργία του κόμματος. Η νομολογία για τους «Έλληνες» και τους «Σπαρτιάτες» έχει ήδη καταστήσει κεντρικό ζήτημα την άσκηση ηγεσίας χωρίς επίσημο αξίωμα.

Μπορεί να εμφανιστεί ως απλός υποψήφιος;

Εδώ η νομική συζήτηση απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή. Η προσωπική δυνατότητα υποβολής υποψηφιότητας δεν ταυτίζεται με το δικαίωμα του κόμματος που τον περιλαμβάνει στο ψηφοδέλτιό του να λάβει μέρος στις εκλογές.

Ο Σπύρος Βλαχόπουλος, μιλώντας στο ΕΡΤnews, διακρίνει την τυπική υποψηφιότητα από την αξιολόγηση του συνδυασμού: ακόμη και χωρίς ηγετικό ρόλο, η συμμετοχή του Κασιδιάρη μπορεί να οδηγήσει σε έλεγχο για το εάν ο σχηματισμός υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Η πιθανή συνέπεια αφορά ολόκληρο τον συνδυασμό. Δεν πρόκειται απλώς για αφαίρεση ενός ονόματος από το ψηφοδέλτιο.

Στην ίδια διάκριση επιμένει ο Νίκος Παπασπύρου: ο Άρειος Πάγος αξιολογεί το κόμμα συνολικά όταν αυτό περιλαμβάνει πρόσωπο καταδικασμένο για εγκληματική οργάνωση. Επομένως, η ιδιότητα του «απλού υποψηφίου» δεν προσφέρει εξασφαλισμένη διέξοδο από τον αποκλεισμό.

Η ανεξάρτητη υποψηφιότητα και το εμπόδιο του 3%

Διαφορετική περίπτωση αποτελεί η κάθοδος ως μεμονωμένου ανεξάρτητου υποψηφίου, εκτός κομματικού συνδυασμού.

Τη δυνατότητα αυτή αναγνωρίζουν τόσο ο Σπύρος Βλαχόπουλος όσο και ο Ξενοφών Κοντιάδης. Υπογραμμίζουν, όμως, το εξαιρετικά υψηλό εκλογικό εμπόδιο: για την εκλογή απαιτείται αριθμός ψήφων που αντιστοιχεί στο 3% των εγκύρων ψηφοδελτίων πανελλαδικά, ενώ ο υποψήφιος διεκδικεί ψήφους σε μία εκλογική περιφέρεια.

Δεν αρκεί, δηλαδή, να συγκεντρώσει 3% στην περιφέρεια όπου κατεβαίνει. Η δυνατότητα υποψηφιότητας δεν συνεπάγεται ρεαλιστική προοπτική εκλογής, όπως εξηγείται στις παρεμβάσεις των δύο συνταγματολόγων.

Επιπλέον, η μεμονωμένη υποψηφιότητα δεν πρέπει να συγχέεται με τη συγκρότηση συνδυασμού ανεξαρτήτων. Ο Κοντιάδης υπενθυμίζει ότι το 2023 αποκλείστηκε και τέτοιος συνδυασμός, καθώς κρίθηκε ότι αποτελούσε απόπειρα παράκαμψης του προηγούμενου αποκλεισμού και συγκάλυψης της ηγεσίας Κασιδιάρη.

Τα «παράθυρα» θα κριθούν με συγκεκριμένα στοιχεία

Το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου θα εξετάσει τις προϋποθέσεις συμμετοχής με βάση τα πραγματικά δεδομένα: τη σύνθεση, τη διοίκηση, τη δράση και την ουσιαστική ηγεσία του σχηματισμού.

Η αποφυλάκιση επιτρέπει την έξοδο από το κατάστημα κράτησης. Η είσοδος στην εκλογική αναμέτρηση παραμένει ξεχωριστό νομικό ζήτημα — και καμία δική του εξαγγελία δεν υποκαθιστά την κρίση του αρμόδιου δικαστηρίου.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.