Ιράν: Αναζητώντας μια συμφωνία που και οι δύο θέλουν να «πουλήσουν» ως θρίαμβο
Όσο και αν δεν το ομολογούν ανοιχτά, υπάρχουν ελάχιστες καλύτερες επιλογές τόσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και για το Ιράν πέρα από μια συμφωνία.
Για τις ΗΠΑ, σημειώνει το CNN σε ανάλυσή του, ο πρώτος γύρος συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, φάνηκε να είναι πρωτίστως μια συντονισμένη προσπάθεια ενίσχυσης της διαπραγματευτικής τους θέσης. Και ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων που εν ριπή οφθαλμού ακολούθησε, δείχνει ότι ο Λευκός Οίκος πιθανότατα είχε ήδη στο μυαλό του μια τέτοια πίεση. Θα χρειαστεί χρόνος για να φανεί πλήρως η οικονομική πίεση που θα ασκήσει αυτός ο αποκλεισμός στο Ιράν και κατα πόσον θα επιφέρει περαιτέρω καταστροφή στην οικονομία της Τεχεράνης και των συμμάχων της, όπως π.χ η Κίνα, που εξαρτάται από το πετρέλαιό της.
Ομως η πιθανότητα επιτυχίας ενός δεύτερου γύρου συνομιλιών αυξάνεται λόγω των πολιτικών πιέσεων αλλά και της κατάστασης των δύο πλευρών.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θέλει ανοιχτά μια συμφωνία και δηλώνει ότι το ίδιο θέλει και το Ιράν. Αλλά πάνω απ’ όλα -με τον πληθωρισμό και τις τιμές καυσίμων να αυξάνονται και τη σκληρή βάση του MAGA να αντιδρά– ο Τραμπ χρειάζεται επειγόντως μια συμφωνία.
Μια ανορθόδοξη διαπραγματευτική ιδιοφυΐα;
Είναι δύσκολο να διαπιστωθεί αν «οι συνεχώς μεταβαλλόμενες θέσεις του Τραμπ οφείλονται σε έλλειψη συγκέντρωσης, προβλήματα μνήμης ή σε μια ανορθόδοξη διαπραγματευτική ιδιοφυΐα», σημειώνει το αμερικανικό δίκτυο.
Διότι το να δυσκολεύεις τον αντίπαλό σου να καταλάβει τι θέλεις, έχει τα όριά του ως στρατηγική και μπορεί να προδίδει σύγχυση και απελπισία. Και αυτό το χάος — είτε από πρόθεση είτε όχι — υπογραμμίζει πόσο πολύ ο Τραμπ χρειάζεται μια συμφωνία.
Η σκληρή πραγματικότητα του Ιράν πέρα από την προπαγάνδα
Από την πλευρά του, το Ιράν μπορεί να τρόμαξε την ευρύτερη περιοχή με τα πλήγματά του και τις βαριές απώλειες στην ηγεσία και τις δομές ασφαλείας του, χρειάζεται μια συμφωνία ακόμη πιο επειγόντως. Η προπαγάνδα στο διαδίκτυο δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα. Παρά τους ισχυρισμούς για την αποτελεσματικότητα των επιθέσεων, η Τεχεράνη βρίσκεται σε πολύ χειρότερη κατάσταση έχοντας βιώσει πάνω από 13.000 πλήγματα.
Η καταστροφή μετά από 39 ημέρες βομβαρδισμών είναι αδιαμφισβήτητη. Μπορεί κάποιοι να ειρωνεύονται τις ΗΠΑ ότι το μόνο που κατάφεραν ήταν να αντικαταστήσουν έναν Αγιατολάχ Χαμενεΐ με έναν άλλον, αλλά ο Μοτζταμπά παραμένει άφαντος και δεν έχει αποδείξει ότι είναι σε θέση να ασκήσει εξουσία. Οι Φρουροί της Επανάστασης, μπορεί να είναι σκληροπυρηνικοί και εκδικητικοί, αλλά αυτό δεν αναιρεί τα σοβαρά προβλήματα διακυβέρνησης και ανασυγκρότησης που αντιμετωπίζουν οι δυνάμεις τους.
Απομόνωση στον Κόλπο
Η φαινομενική ισχύς του Ιράν πηγάζει από την τις αντοχές του, όχι από κάποια στρατιωτική υπεροχή. Ωστόσο, τώρα βρίσκεται σε περίοδο πρωτοφανούς αδυναμίας απέναντι και στους γείτονές του στον Κόλπο, τους οποίους έχει επιτεθεί στρατιωτικά. Το Ιράκ παραμένει διχασμένο, το Πακιστάν μεσολαβεί αλλά έχει δεσμούς με τη Σαουδική Αραβία. Οι υπόλοιποι στην περιοχή αντιμετωπίζουν την Τεχεράνη με καχυποψία και εχθρότητα.
Εκτός απροόπτου ή ακραίων ενεργειών από σκληροπυρηνικούς, η επιστροφή σε πλήρη σύγκρουση φαίνεται λιγότερο πιθανή από έναν συμβιβασμό μέσω διαπραγματεύσεων, πόσω μάλλον όταν ότι οι θέσεις των δύο πλευρών βρέθηκαν απροσδόκητα κοντά μετά από 16 ώρες συνομιλιών στο Πακιστάν.
Οι δύο πλευρές φαίνεται να συμφωνούν στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, με τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών να μειώνει σημαντικά τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης. Το Ιράν γνωρίζει ότι πρέπει να επιτρέψει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα για να μειώσει την πίεση από την Κίνα. Οι διαφορές αφορούν πλέον λεπτομέρειες και όχι την ουσία της συμφωνίας.
Υπάρχει επίσης συμφωνία για μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου. Το Ιράν προτείνει πέντε χρόνια, ενώ οι ΗΠΑ θέλουν είκοσι. Μια συμβιβαστική λύση φαίνεται εύκολη.
Οι δυνατότητες εμπλουτισμού του Ιράν έχουν ήδη μειωθεί από τους βομβαρδισμούς. Το ζήτημα αφορά κυρίως την κυριαρχία του Ιράν και θα μπορούσε να επιλυθεί μέσω της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας με μεταφορά, πώληση ή παρακολούθηση του υλικού.
Ισραήλ, ο απρόβλεπτος παράγοντας
Ο απρόβλεπτος παράγοντας παραμένει το Ισραήλ. Το Ιράν θέλει να προστατευθούν οι σύμμαχοί του, όπως η Χεζμπολάχ. Το Ισραήλ συνεχίζει τις επιθέσεις του με ελεγχόμενη ένταση, αποφεύγοντας την πλήρη κλιμάκωση.
Η κυβέρνηση του Λιβάνου βρίσκεται σε συνομιλίες με το Ισραήλ, αλλά δεν έχει καταφέρει να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ. Το ζήτημα αυτό πιθανότατα θα μετατεθεί σε ξεχωριστή διαπραγμάτευση.
Τα εμπόδια για μια συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν δεν φαίνονται ανυπέρβλητα — περισσότερο αφορούν ζητήματα κύρους και πολιτικής εικόνας. Καμία πλευρά δεν μπορεί να αποδεχτεί μια συμφωνία που δεν θα παρουσιάσει ως νίκη.
Ο Τραμπ έχει δυσαρεστήσει πολλούς τους τελευταίους μήνες, από τον Πάπα μέχρι και το Ισραήλ. Χρειάζεται μια συμφωνία που να μπορεί να παρουσιαστεί ως επιτυχία.
Δύο βασικά ερωτήματα παραμένουν:
- Θα είναι αυτή η συμφωνία καλύτερη από εκείνη του 2015;
- Τι είδους Ιράν θα προκύψει μετά;
