Ιράν: Οι διαμαρτυρίες πνίγηκαν στο αίμα, οι δρόμοι άδειαν

Απομακρύνεται προς το παρόν το ενδεχόμενο ανάληψης στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν μετά την δήλωση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι ανεστάλησαν οι δημόσιες εκτελέσεις από το καθεστώς και την δημόσια διαβεβαίωση της Τεχεράνης ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε απαγχονισμούς.

Πληροφορίες αναφέρουν πάντως ότι η απροθυμία των συμμαχικών αραβικών καθεστώτων να συνδράμουν, φοβούμενα στην περίπτωση αμερικανικής επίθεσης μια πιθανή ευρύτερη αποσταθεροποίηση στην περιοχή ήταν αυτό που έκανε τον Τραμπ να ζυγίσει καλύτερα το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν.

Παράλληλα, άλλα δημοσιεύματα ανέφεραν πως ο Αμερικανός πρόεδρος δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε παρατεταμένο πόλεμο αλλά να δώσει ένα αστραπιαίο και αποφασιστικό χτύπημα που θα προκαλέσει την κατάρρευση του καθεστώτος, για την οποία δεν μπορούσε να εγγυηθεί η ομάδα του.

Σε κάθε περίπτωση η κατάσταση στο Ιράν παραμένει τεταμένη, με το Ινστιτούτο για την Μελέτη του Πολέμου (ISW) να σημειώνει πως μπορεί αυτή τη στιγμή να πραγματοποιούνται διαδηλώσεις στους δρόμους των ιρανικών πόλεων αλλά υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που υποδεικνύουν πως οι Ιρανοί θα μπορούσαν να ξαναρχίσουν τις διαμαρτυρίες.

Οι λόγοι που αναφέρονται στην έκθεσή του με το Critical Threats Project (CTP) είναι οι εξής:

1. Το καθεστώς επιστράτευσε μεγάλους αριθμούς των δυνάμεων ασφαλείας για να καταπνίξει τις διαμαρτυρίες.

• Το καθεστώς έχει αναπτύξει δυνάμεις ασφαλείας για να περιπολούν πόλεις και κωμοπόλεις σε ολόκληρο το Ιράν, σε μια προσπάθεια να εκφοβίσει τους πολίτες και να τους αποτρέψει από το να διαμαρτυρηθούν.
• Η μεγάλη κινητοποίηση των δυνάμεων ασφαλείας, ωστόσο, δεν είναι βιώσιμη καθώς η αξιοποίησή τους για μεγάλο χρονικό διάστημα ενέχει τον κίνδυνο εξάντλησης.
• Παράλληλα, λαμβάνονται επίσης άλλα μέτρα για την συγκράτηση της κοινωνίας, όπως η διατήρηση του πανεθνικού μπλάκ άουτ στο διαδίκτυο, που όμως επιφέρουν σημαντικό κόστος στο καθεστώς.
• Η προθυμία του καθεστώτος να διατηρήσει αυτά τα μέτρα υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο το καθεστώς εξακολουθεί να αντιλαμβάνεται τον πληθυσμό του, ως σοβαρή απειλή δηλαδή. Ωστόσο, δεν είναι σαφές για πόσο καιρό θα είναι σε θέση να διατηρήσει αυτά τα μέτρα.

2. Είναι απίθανο το καθεστώς να καταφέρει να αντιμετωπίσει την κατάσταση που πυροδότησε αρχικά το κίνημα διαμαρτυρίας, το οποίο ξεκίνησε από εμπόρους και καταστηματάρχες στην Τεχεράνη στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, ως απάντηση στην επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών του Ιράν και την κατάρρευση του ριάλ.

•  Το καθεστώς δεν έχει ανακοινώσει καμία οικονομική μεταρρύθμιση κατά τη διάρκεια του κινήματος διαμαρτυρίας και είναι απίθανο να καταφέρει να μεταμορφώσει ριζικά την οικονομική του πολιτική ως απάντηση στις διαμαρτυρίες.
• Για την ώρα, η ματωμένη καταστολή κρατάει τους Ιρανούς μακριά από τους δρόμους, αλλά η απροθυμία του καθεστώτος να εφαρμόσει ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις δημιουργεί τις συνθήκες για να δούμε νέες διαμαρτυρίες.

3. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Ιρανοί αξιωματούχοι μεταφέρουν τα αμερικανικά συναλλαγματικά τους αποθέματα στο εξωτερικό, γεγονός που υποδηλώνει την έλλειψη εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα του Ιράν. Η κίνηση αυτή θα μπορούσε επίσης να υποδηλώνει ότι υπάρχει ανησυχία για το μέλλον του καθεστώτος.

• Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ ​​Μπέσεντ, δήλωσε στις 14 Ιανουαρίου ότι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν μεταφέρει «δεκάδες εκατομμύρια  δολάρια» εκτός Ιράν σε απροσδιόριστες τοποθεσίες.
• Ισραηλινό ειδησεογραφικό πρακτορείο, επικαλούμενο μια πηγή που γνωρίζει τις δραστηριότητες του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ανέφερε αντίστοιχα στις 14 Ιανουαρίου ότι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν μεταφέρει περίπου 1,5 δισ. δολάρια εκτός Ιράν τις τελευταίες 48 ώρες και ότι ο γιος του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, είναι μεταξύ αυτών έχοντας μεταφέρει 328 εκατ. δολάρια στο Ντουμπάι.
• Η μεταφορά χρημάτων από Ιρανούς αξιωματούχους εκτός Ιράν αντανακλά την έλλειψη εμπιστοσύνης τους στο εύθραυστο τραπεζικό σύστημα του Ιράν. Η τράπεζα Ayandeh, η οποία συνδέεται με το καθεστώς, κατέρρευσε τον Οκτώβριο του 2025, αφού υπέστη ζημίες σχεδόν 5 δισ. δολαρίων.
• Η κεντρική τράπεζα του Ιράν προχώρησε στη συγχώνευση της Bank Ayandeh με την ελεγχόμενη από το καθεστώς Bank Melli και σε μια προσπάθεια να καλύψει το οικονομικό σοκ της κατάρρευσης της Bank Ayandeh τύπωσε περισσότερο χρήμα, το οποίο με τη σειρά του επιδείνωσε τον πληθωρισμό, αποδυνάμωσε την αξία του ριάλ έναντι του δολαρίου και αύξησε τις τιμές.
• Η οικονομική κρίση του Ιράν απαιτεί διαρθρωτικές αλλαγές στα νομισματικά και δημοσιονομικά συστήματα του καθεστώτος, οι οποίες θα απαιτούσαν την αποκάλυψη δεκαετιών κακοδιαχείρισης.
• Το καθεστώς έχει δηλώσει ότι δεν είναι διατεθειμένο να εφαρμόσει θεμελιώδεις οικονομικές μεταρρυθμίσεις και αντ’ αυτού χρησιμοποιεί προσωρινά μέτρα για να διατηρήσει την ιρανική οικονομία στην επιφάνεια. Οι μεταφορές χρημάτων εκτός Ιράν θα μειώσουν την ποσότητα σκληρού νομίσματος στη χώρα, γεγονός που με τη σειρά του πιθανότατα θα οξύνει την τραπεζική κρίση και θα εμποδίσει την ικανότητα του καθεστώτος να λύσει την κρίση ρευστότητας. Σε ένα φαύλο κύκλο αυτές οι συνθήκες πιθανότατα θα επιδεινώσουν την οικονομική κατάσταση των Ιρανών που πυροδότησε το κίνημα διαμαρτυρίας.

Διαβάστε ακόμα:

→ Πώς τα φιστίκια της Καλιφόρνια είναι ένας από τους λόγους που οι Ιρανοί βγήκαν στους δρόμους