Κατατέθηκε το νομοσχέδιο για την ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης

Κατατέθηκε στη Βουλή το σχέδιο νόμου  για την ενίσχυση της
επαγγελματικής ασφάλισης. Το νομοσχέδιο διαρθρώνεται σε επτά Μέρη και 103 άρθρα.
Τα άρθρα 1-45 αναθεωρούν τον ν. 5078/2023 για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, τα άρθρα 46-75 θεσπίζουν το νέο Ο.Α.Π.Ε.Σ., τα άρθρα 76-88 εισάγουν ενιαίους κανόνες για τα προγράμματα Τ.Ε.Α. και Ο.Α.Π.Ε.Σ., τα άρθρα 89-98 περιέχουν τις φορολογικές ρυθμίσεις και τα άρθρα 99-103 λοιπές διατάξεις αρμοδιότητας του Υπουργείου Εργασίας.

Ο σκοπός του νόμου, όπως αποτυπώνεται στο άρθρο 1, είναι η βελτίωση του θεσμικού πλαισίου της επαγγελματικής ασφάλισης, η διασφάλιση αυξημένου επιπέδου προστασίας των ασφαλισμένων και η διαμόρφωση ισότιμων όρων λειτουργίας μεταξύ των παρόχων, ώστε να διευκολύνεται η κινητικότητα των εργαζομένων.

«Με τις προτεινόμενες διατάξεις αναμορφώνεται και εκσυγχρονίζεται το θεσμικό πλαίσιο της επαγγελματικής ασφάλισης, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος… Το σχέδιο νόμου αξιοποιεί την εμπειρία από την εφαρμογή του ν. 5078/2023 (Α΄ 211) και προχωρά σε στοχευμένες παρεμβάσεις που αντιμετωπίζουν ζητήματα τα οποία αναδείχθηκαν κατά την εφαρμογή του υφιστάμενου πλαισίου».

Φορολογικές διατάξεις – Μέρος Ε΄ (άρθρα 89-98)

Σκοπό του σχετικού άρθρου (άρθρο 89) είναι η απλοποίηση του συστήματος φορολόγησης των παροχών, η ενίσχυση της μακροπρόθεσμης αποταμίευσης και η ομαλή μετάβαση στο νέο καθεστώς. Το
άρθρο 90 περιλαμβάνει τη σύνδεση της φορολογικής μεταχείρισης με την ηλικία έναρξης καταβολής της παροχής και την αντικατάσταση των Ομαδικών Ασφαλιστηρίων Συνταξιοδοτικών Συμβολαίων (Ο.Α.Σ.Σ.) από τα Ο.Α.Π.Ε.Σ.

«Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζονται ερμηνευτικά ζητήματα που ανέκυψαν κατά την εφαρμογή του ν. 5078/2023 ως προς τον προσδιορισμό της έννοιας των “ετών ασφάλισης”. Για τον λόγο αυτό, τα έτη ασφάλισης αντικαθίστανται από ηλικιακά κριτήρια, ώστε το φορολογικό σύστημα να καταστεί απλούστερο, σαφέστερο και αποτελεσματικότερο, διατηρώντας τον βασικό σκοπό του νομοθέτη, δηλαδή την ενίσχυση της μακροχρόνιας αποταμίευσης και τη λήψη των παροχών κατά τη συνταξιοδότηση ή πλησίον αυτής».

Αιτιολογική έκθεση, «Γιατί αποτελεί πρόβλημα; — Μέρος Ε΄»

Άρθρο 91 – Οι παροχές ως εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις (άρθρο 12 ΚΦΕ)

Τροποποιείται η παρ. 3 του άρθρου 12 του ΚΦΕ. Από την περ. στ) διαγράφονται οι λέξεις «καθώς και από επαγγελματικά ταμεία που έχουν συσταθεί με νόμο» και αντικαθίσταται η περ. ζ), η οποία πλέον καταλαμβάνει «τις παροχές που καταβάλλονται εφάπαξ ή με τη μορφή περιοδικής παροχής από Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης προαιρετικής ασφάλισης ή στο πλαίσιο Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης».

Κατά την αιτιολογική, η τροποποίηση είναι «για λόγους ορολογικής εναρμόνισης»: στην περ. ζ΄ καθίσταται διακριτή η όμοια φορολογική μεταχείριση των παροχών από προαιρετικούς φορείς επαγγελματικής συνταξιοδότησης, ενώ η περ. στ΄ παραμένει ως έχει για τις συντάξεις κύριων και επικουρικών φορέων υποχρεωτικής ασφάλισης, στους οποίους περιλαμβάνονται και τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης. Πρόκειται για κρίσιμη διάκριση: υποχρεωτικά Τ.Ε.Α. → περ. στ), προαιρετικά Τ.Ε.Α. και Ο.Α.Π.Ε.Σ. → περ. ζ).

Άρθρο 92 — Απαλλαγές και εξαιρέσεις (άρθρο 14 ΚΦΕ)

Τρεις παρεμβάσεις στο άρθρο 14 ΚΦΕ:

• Απαλλαγή ασφαλίστρων Ο.Α.Π.Ε.Σ. — Στην περ. ι) της παρ. 1 τα «ομαδικά ασφαλιστήρια συνταξιοδοτικά συμβόλαια» αντικαθίστανται από τα «Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (Ο.Α.Π.Ε.Σ.)». Απαλλάσσονται τα ασφάλιστρα που καταβάλλονται από τον εργαζόμενο ή τον εργοδότη για λογαριασμό του, εφόσον δεν υπερβαίνουν το ανώτατο ποσό της παρ. 1 του άρθρου 105 του ν. 5078/2023 — εκτός εάν η υπέρβαση αφορά ποσά που επιβάλλονται με απόφαση της αρμόδιας εποπτικής αρχής.
• Νέα περ. κγ) στην παρ. 1 — Απαλλάσσονται οι πρόσθετες χρηματικές παροχές της υποπερ. ββ) της περ. β) της παρ. 4 του άρθρου 4 του ν. 5078/2023, από Τ.Ε.Α. ή στο πλαίσιο Ο.Α.Π.Ε.Σ.
• Νέα περ. ιδ) στην παρ. 2 — Απαλλάσσονται οι συνταξιοδοτικές παροχές Τ.Ε.Α. προαιρετικής ασφάλισης ή Ο.Α.Π.Ε.Σ. προς τα πρόσωπα της περ. ια) (αλλοδαποί αξιωματικοί και κατώτερο πλήρωμα, φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής, σε πλοία με ελληνική σημαία σε διεθνείς πλόες), εφόσον η καταβολή των εισφορών και ασφαλίστρων βάρυνε αποκλειστικά τους εργαζομένους.

Η αιτιολογία της νέας περ. κγ)

Σύμφων με την αιτιολογική υπό το προϊσχύσαν καθεστώς, καταβάλλονταν παροχές που «δεν συναρτώνται με το ύψος των εισφορών και του ατομικού λογαριασμού κάθε ασφαλισμένου μέλους, αλλά αποτελούν πρόσθετες ασφαλιστικές καλύψεις, όπως η εφάπαξ αποζημίωση σε περίπτωση ατυχήματος, αναπηρίας κ.λπ.». Σε αντίθεση με τις πρόωρες εξαγορές, οι παροχές αυτές «δεν συγκεντρώνουν τα εννοιολογικά χαρακτηριστικά του εισοδήματος και, για τον λόγο αυτό, δεν λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό του αντίστοιχου φόρου εισοδήματος».

Άρθρο 93 – Οι νέοι φορολογικοί συντελεστές (άρθρο 15 ΚΦΕ)

Αντικαθίσταται η παρ. 4α του άρθρου 15 ΚΦΕ. Οι συνταξιοδοτικές παροχές της περ. α) της παρ. 4 του άρθρου 4 του ν. 5078/2023 και οι συμπληρωματικές παροχές της υποπερ. βα) της περ. β) της ίδιας παραγράφου, που καταβάλλονται από Τ.Ε.Α. προαιρετικής ασφάλισης ή στο πλαίσιο Ο.Α.Π.Ε.Σ., υπόκεινται σε αυτοτελή φορολόγηση με βάση την ηλικία του μέλους κατά τον χρόνο έναρξης καταβολής της παροχής.

Πότε η παροχή θεωρείται «περιοδική»

Ο νόμος δίνει αυτοτελή ορισμό: περιοδική είναι η παροχή που είτε καταβάλλεται ισοβίως και περιλαμβάνει σταθερές ή αυξανόμενες καταβολές, είτε καταβάλλεται για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δεκαπέντε (15) ετών με σταθερές ή αυξανόμενες καταβολές, εφόσον οι αναπροσαρμογές που οφείλονται σε διαφοροποιήσεις αποδόσεων των επενδύσεων λαμβάνουν χώρα κατά τα τελευταία έτη. Ρητά ορίζεται ότι «ο περιοδικός χαρακτήρας της παροχής δεν αίρεται στην περίπτωση που εμφανίζει απόκλιση η τελευταία εκκαθαριστική δόση της συνολικής παροχής».

Τι επιβιώνει από το παλαιό σύστημα: η παρ. 4β

Το κριτήριο των ετών ασφάλισης δεν εξαφανίζεται: διατηρείται στην παρ. 4β, η οποία όμως πλέον αφορά αποκλειστικά τα ταμεία της παρ. 20 του άρθρου 6 του ν. 3029/2002 (αλληλοβοηθητικά ταμεία), αφού από το εισαγωγικό εδάφιο διαγράφονται οι λέξεις «Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης προαιρετικής ασφάλισης και».

Για τα ταμεία αυτά διατηρούνται οι προσαυξήσεις: οι συντελεστές προσαυξάνονται κατά 50% σε περίπτωση είσπραξης ποσού πρόωρης ρευστοποίησης του ατομικού λογαριασμού, ενώ για όσους ασφαλίστηκαν μετά τα 55 έτη οι συντελεστές της πρώτης κλίμακας προσαυξάνονται κατά 5% για κάθε έτος που υπολείπεται των πέντε ετών ασφάλισης.

Η Αιτιολογικη

«Ο σκοπός των φορολογικών κινήτρων παραμένει ο ίδιος με αυτόν που είχε ο νομοθέτης του ν. 5078/2023, δηλαδή η λήψη της παροχής κατά τη συνταξιοδότηση ή πλησίον αυτής, ώστε να διασφαλίζεται ότι η εξαιρετικά ευνοϊκή φορολογική αντιμετώπιση επιφυλάσσεται μόνο σε όσους χρησιμοποιούν τα Τ.Ε.Α. και τα Ο.Α.Π.Ε.Σ. για τους συνταξιοδοτικούς σκοπούς για τους οποίους έχουν δημιουργηθεί».

Το ηλικιακό κριτήριο, κατά τον νομοθέτη, «είναι σαφέστερο και απλούστερο τόσο για τα μέλη-ασφαλισμένους όσο και για τα Τ.Ε.Α. και τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις, τα οποία θα είναι σε θέση να υπολογίζουν τα φορολογικά οφέλη… χωρίς να πρέπει να λάβουν υπόψη άλλους παράγοντες, όπως αν το εκάστοτε μέλος είχε χρόνο ασφάλισης και σε άλλο Τ.Ε.Α. ή Ο.Α.Π.Ε.Σ. ή αν δεν είχε καταβάλει εισφορές για κάποιο χρονικό διάστημα». Ως κρίσιμη ηλικία ορίζεται εκείνη κατά την οποία αρχίζει να καταβάλλεται η παροχή, ανεξαρτήτως του αν μέρος αυτής καταβάλλεται και μεταγενέστερα.

Ταυτόχρονα, «καταργούνται οι φορολογικές προσαυξήσεις των συντελεστών που ίσχυαν με το προηγούμενο σύστημα για τις περιπτώσεις πρόωρων εξαγορών» — το «φορολογικό πέναλτι», όπως το χαρακτηρίζει η ίδια η έκθεση — και αντικαθίστανται από τη φορολόγηση με την κλίμακα για τις καταβολές πριν από τα 62.

Άρθρα 94-95 — Παρακράτηση φόρου (άρθρα 62 και 64 ΚΦΕ)

Με το άρθρο 94 αντικαθίσταται η περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 62 ΚΦΕ, ώστε στις πληρωμές που υπόκεινται σε παρακράτηση να περιληφθεί ρητά «η παροχή που καταβάλλεται εφάπαξ ή περιοδικά στο πλαίσιο Ο.Α.Π.Ε.Σ. και από Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης προαιρετικής ασφάλισης», καθώς και οι παροχές των ταμείων της παρ. 20 του άρθρου 6 του ν. 3029/2002.

Με το άρθρο 95 η περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 64 ΚΦΕ αναδιαρθρώνεται σε τρεις υποπεριπτώσεις (εα, εβ, εγ), με συντελεστές παρακράτησης κατοπτρικούς προς εκείνους του άρθρου 15: 5%/10% για τα 62-67, 2,5%/5% άνω των 67, κλίμακα (παρ. 1 άρθρου 60) για καταβολές πριν από τα 62, και οι κλίμακες ετών ασφάλισης για τα ταμεία του ν. 3029/2002.

Νέα παρ. 11 στο άρθρο 64 ΚΦΕ — εξαίρεση από την παρακράτηση

Δεν υπόκειται σε παρακράτηση φόρου το εισόδημα από συνταξιοδοτικές παροχές Τ.Ε.Α. προαιρετικής ασφάλισης ή Ο.Α.Π.Ε.Σ. που αποκτούν τα πρόσωπα της περ. ια) της παρ. 2 του άρθρου 14 ΚΦΕ, εφόσον οι σχετικές εισφορές ή τα ασφάλιστρα βάρυναν αποκλειστικά τους εργαζομένους. Η αιτιολογική διευκρινίζει ρητά ότι «η απαλλαγή από τον φόρο αφορά μόνο τις συνταξιοδοτικές παροχές που προέρχονται από εισφορές και ασφάλιστρα των ίδιων των εργαζομένων και, επομένως, δεν αφορά ποσά που τυχόν εισέφερε ο εργοδότης».

Άρθρο 96 — Το νέο ανώτατο όριο εισφορών και ασφαλίστρων

Τροποποιείται η παρ. 1 του άρθρου 105 του ν. 5078/2023. Η αύξηση είναι εντυπωσιακή και αποτελεί το ισχυρότερο φορολογικό κίνητρο του νομοσχεδίου.

Για τον υπολογισμό του ορίου δεν λαμβάνονται υπόψη ποσά που επιβάλλονται με απόφαση της αρμόδιας αρχής στο πλαίσιο των εποπτικών της αρμοδιοτήτων ή διατίθενται για την κάλυψη λειτουργικών δαπανών.

Ποιος θεωρείται «ασφαλισμένος για πρώτη φορά»

Κρίσιμη διευκρίνιση για την πράξη: ως πρόσωπο που ασφαλίστηκε για πρώτη φορά νοείται και το πρόσωπο που έχει διαγραφεί υποχρεωτικά από πρόγραμμα Τ.Ε.Α. ή Ο.Α.Π.Ε.Σ. επειδή έλαβε το σύνολο της δικαιούμενης παροχής του. Η αιτιολογική εξηγεί ότι στην περίπτωση αυτή τα πρόσωπα «έχουν ρευστοποιήσει το σύνολο του ατομικού τους λογαριασμού και δεν θεωρούνται πλέον μέλη των εν λόγω συνταξιοδοτικών προγραμμάτων ούτε αναμένουν συνταξιοδοτικές παροχές από αυτά».

Ο λόγος του χαμηλότερου ορίου για τους άνω των 55: «Με τον τρόπο αυτό αποτρέπονται ταυτόχρονα και στρεβλώσεις, όπως η εισροή μελών και μεγάλων ποσών στα Τ.Ε.Α. ή στα Ο.Α.Π.Ε.Σ. πριν από τη συνταξιοδότηση, για λόγους φοροαποφυγής, αντί για λόγους συνταξιοδοτικής αποταμίευσης».

Άρθρο 97 — Φορολόγηση ανεξαρτήτως ιδιότητας

Τροποποιείται η παρ. 3 του άρθρου 107 του ν. 5078/2023. Οι παροχές που καταβάλλονται στο πλαίσιο Ο.Α.Π.Ε.Σ., από Τ.Ε.Α. προαιρετικής ασφάλισης και από τα ταμεία της παρ. 20 του άρθρου 6 του ν. 3029/2002 φορολογούνται με τους συντελεστές της παρ. 4 του άρθρου 15 ΚΦΕ, ανεξαρτήτως της ιδιότητας με την οποία ήταν ασφαλισμένος ο δικαιούχος, ως μισθωτός ή μη μισθωτός.

Άρθρο 98 — Οι μεταβατικές διατάξεις

Το άρθρο 98 δημιουργεί ένα τριπλό χρονικό καθεστώς φορολόγησης των σωρευμένων ποσών, το οποίο πρέπει να παρακολουθείται ανά περίοδο συσσώρευσης:

Επιπλέον, για τον υπολογισμό του φόρου επί των ποσών της περιόδου 1.1.2024-31.12.2026 λαμβάνεται υπόψη το σύνολο του χρόνου που έχει διανυθεί στο πλαίσιο Ο.Α.Σ.Σ. ή Τ.Ε.Α. μέχρι την 31.12.2026.

Το παράδειγμα της ίδιας της αιτιολογικής έκθεσης: «πρόσωπο που ασφαλίστηκε σε Τ.Ε.Α. ή Ο.Α.Σ.Σ. το 2015 και λαμβάνει την παροχή του στο μέλλον, για τα μεν ποσά που είχαν σωρευθεί μέχρι την 31η.12.2023 θα φορολογηθεί με το προγενέστερο του ν. 5078/2023 καθεστώς, για τα δε ποσά που σωρεύθηκαν από την 1η.1.2024 μέχρι την 31η.12.2026 θα φορολογηθεί με βάση τον συντελεστή που αντιστοιχεί στα δώδεκα (12) έτη ασφάλισης, ήτοι στο σύνολο του χρόνου που έχει διανύσει σε Τ.Ε.Α. ή Ο.Α.Σ.Σ., ενώ, τέλος, τα ποσά που σωρεύονται εφεξής θα φορολογηθούν σύμφωνα με τις νέες διατάξεις».

Αιτιολογική έκθεση, επί του άρθρου 98

Τέλος, με την παρ. 1 του άρθρου 98, έως τις 31.12.2027 ως Ο.Α.Π.Ε.Σ. νοούνται και τα Ο.Α.Σ.Σ. Έτσι, τόσο οι απαλλαγές όσο και οι συντελεστές εξακολουθούν να εφαρμόζονται σε όλα τα ομαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα μέχρι την ημερομηνία αυτή, ώστε να δοθεί ο αναγκαίος χρόνος μετατροπής των Ο.Α.Σ.Σ. σε Ο.Α.Π.Ε.Σ.

Έναρξη ισχύος των φορολογικών διατάξεων (άρθρο 103)

• Οι διατάξεις του Μέρους Ε΄ εφαρμόζονται για τον υπολογισμό του φόρου που αντιστοιχεί στα ποσά που σωρεύονται από την 1η.1.2027 και εφεξής.
• Το άρθρο 96 (ανώτατο όριο εισφορών) εφαρμόζεται για εισφορές που καταβάλλονται στα φορολογικά έτη που αρχίζουν από την 1η.1.2027.
• Το άρθρο 85 (πληροφόρηση για ομαδικά προϊόντα εκτός Ο.Α.Π.Ε.Σ.) εφαρμόζεται από την 1η.1.2028.
• Κατά τα λοιπά, ισχύς από τη δημοσίευση στο ΦΕΚ.

Ο εκσυγχρονισμός των Τ.Ε.Α. (άρθρα 4-45)

Ανοικτά Τ.Ε.Α. (άρθρο 6)

Εισάγεται για πρώτη φορά ο θεσμός των Ανοικτών Τ.Ε.Α.: Τ.Ε.Α. που, μετά από άδεια της αρμόδιας αρχής, μπορούν να δέχονται την προσχώρηση νέων χρηματοδοτουσών επιχειρήσεων χωρίς να απαιτείται νέα εποπτική έγκριση για κάθε επιμέρους προσχώρηση (παράκαμψη της διαδικασίας της παρ. 3 του άρθρου 7 του ν. 5078/2023).

Παροχές ασθενείας από Τ.Ε.Α. (άρθρο 7)

Τα Τ.Ε.Α. μπορούν να περιλαμβάνουν σε προγράμματά τους επιπρόσθετες συμπληρωματικές παροχές ασθενείας, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν συνάψει είτε σύμβαση συνολικής αντασφάλισης με ασφαλιστική/αντασφαλιστική επιχείρηση, είτε σύμβαση με πάροχο υπηρεσιών υγείας που αναλαμβάνει το πλήρες κόστος έναντι σταθερού κατά κεφαλή ποσού (capitation). Σε λύση ή μη ανανέωση της σύμβασης, οι παροχές διακόπτονται άμεσα.

Η αιτιολογική τονίζει ότι έτσι «ο ασφαλιστικός κίνδυνος που συνδέεται με την κάλυψη του πραγματικού κόστους ιατρικών υπηρεσιών μεταφέρεται σε εξειδικευμένους φορείς, αποτρέποντας την ανάληψη απρόβλεπτων οικονομικών επιβαρύνσεων από τα Τ.Ε.Α.».

Δείτε το νομοσχέδιο και την έκθεση συνεπειών ρύθμισης :