Κοινή χρήση μηχανημάτων προωθεί η νέα ΚΑΠ, ποιο μοντέλο βλέπει η Ελλάδα
Το «δόγµα» της κοινής χρήσης στηρίζεται στην παραδοχή ότι η αγορά ενός σύγχρονου αγροτικού µηχανήµατος αποτελεί πλέον ιδιαίτερα δαπανηρή επένδυση, η οποία στις µικρές και κατακερµατισµένες γεωργικές εκµεταλλεύσεις αργεί να αποσβεστεί. Τρακτέρ, θεριζοαλωνιστικές, συλλεκτικά µηχανήµατα, σπαρτικές ακριβείας και εξοπλισµός νέας τεχνολογίας σε πολλές περιπτώσεις αξιοποιούνται µόνο για περιορισµένες ηµέρες µέσα στη χρονιά.
Ολόκληρο το ρεπορτάζ στην Agrenda που κυκλοφορεί:
Η Γαλλία είναι το πιο ξεκάθαρο παράδειγµα επιτυχίας
Στην Ευρώπη, λειτουργούν σε ορισµένες χώρες τα «δαχτυλίδια µηχανηµάτων» (machinery rings) δηλαδή συνεταιρισµοί χρήσης αγροτικών µηχανηµάτων. Στη Γαλλία π.χ λειτουργούν οι CUMA (Coopératives d’Utilisation de Matériel Agricole) µε πάνω από 9.200 τοπικούς συνεταιρισµούς, µε περίπου 182.000 αγρότες-µέλη και 250.000 µηχανήµατα σε κοινή χρήση. Το δίκτυο αναφέρει µάλιστα αυξανόµενες επενδύσεις και οικονοµική δραστηριότητα, ενώ η Γαλλία θέσπισε το 2026 φορολογικό κίνητρο ειδικά για τη συλλογική µηχανοποίηση µέσω CUMA.
Στη Γερµανία, για παράδειγµα, λειτουργούν τα Maschinenringe, όπου οι αγρότες συνεργάζονται για την αξιοποίηση και ανταλλαγή ακριβού εξοπλισµού. Αντίστοιχα παραδείγµατα υπάρχουν στην Σκωτία.
Φυσικά το µεγάλο στοίχηµα για την εφαρµογή ενός τέτοιου µοντέλου στην Ελλάδα θα είναι, ωστόσο, η οργάνωση και η διαχείριση των σχέσεων µεταξύ των χρηστών τους. Στη σπορά, στον ψεκασµό και κυρίως στη συγκοµιδή, τα χρονικά περιθώρια είναι συχνά περιορισµένα και πολλοί παραγωγοί µπορεί να χρειάζονται το ίδιο µηχάνηµα τις ίδιες ακριβώς ηµέρες. Εξίσου σηµαντικό είναι το ζήτηµα της ευθύνης και της συντήρησης. Ποιος πληρώνει π.χ σε περίπτωση ζηµιάς; Παράλληλα, η ατοµική ιδιοκτησία του µηχανήµατος εξακολουθεί να αποτελεί για πολλούς αγρότες στοιχείο αυτονοµίας της εκµετάλλευσης. Ένα πιο ρεαλιστικό µοντέλο που θα µπορούσε να στηριχτεί στην συνιδιοκτησία ακριβού εξοπλισµού από µικρές οµάδες παραγωγών (όχι π.χ σε κοινά τρακτέρ), σε συνδυασµό µε ψηφιακά εργαλεία θα µπορούσε να έχει κάποιο µέλλον στη χώρα.
Ευρωπαϊκή έρευνα για την κοινή χρήση
Η ιδέα της κοινής χρήσης αγροτικού εξοπλισµού έχει ήδη περάσει και στο πεδίο της ψηφιακής καινοτοµίας, καθώς ελληνική οµάδα του Γεωπονικού Πανεπιστηµίου Αθηνών συµµετείχε στο ευρωπαϊκό έργο Farmtopia. Στο πλαίσιο του προγράµµατος αναπτύχθηκε η ιδέα µιας ψηφιακής πλατφόρµας κοινής χρήσης αγροτικού εξοπλισµού και ψηφιακών εργαλείων, εµπνευσµένης από το γαλλικό µοντέλο CUMA. Η πλατφόρµα µπορεί να συνδέει παραγωγούς που διαθέτουν εξοπλισµό µε εκείνους που τον χρειάζονται, επιτρέποντας την κοινή αξιοποίηση τρακτέρ, παρελκόµενων, σπαρτικών και θεριζοαλωνιστικών, αλλά και νεότερων τεχνολογιών, όπως drones, GPS, αισθητήρες και συστήµατα γεωργίας ακριβείας. Παράλληλα, το έργο δοκίµασε το µοντέλο µέσα από πιλοτικές εφαρµογές, µεταξύ άλλων σε συνεργασία µε τη γαλλική CUMA, εξετάζοντας όχι µόνο την τεχνολογία αλλά και ζητήµατα διακυβέρνησης.
