Κοινή ερώτηση βουλευτών ΣΥΡΙΖΑ και πρώην ΝΕΑΡ για τα Προσφυγικά – Τι καταγγέλλουν

Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, συμπεριλαμβανομένης της επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος, Ρένας Δούρου, καθώς και ανεξάρτητοι βουλευτές που προέρχονται από την Νέα Αριστερά, μεταξύ των οποίων ο πρώην πρόεδρός της, Αλέξης Χαρίτσης, κατέθεσαν από κοινού ερώτηση προς τους υπουργούς Κοινωνικής Συνοχής, Εθνικής Οικονομίας και Εσωτερικών, με την οποία κάνουν λόγο για πιθανές παραβιάσεις της νομιμότητας, διαρροή προσωπικών δεδομένων, έλλειψη διαφάνειας στα ευρωπαϊκά κονδύλια και αμφισβητήσιμες διαδικασίες διαβούλευσης από την Περιφέρεια Αττικής για την Κοινότητα των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας.

Στην ερώτηση, οι βουλευτές επισημαίνουν, εκτός των άλλων, πως η ψηφιακή πλατφόρμα που έθεση σε λειτουργία η Περιφέρεια Αττικής, με σκοπό τη συλλογή δεδομένων των κατοίκων των Προσφυγικών, «εγείρει μείζονα ζητήματα μαζικής συλλογής δεδομένων (Data Harvesting) και ενδεχόμενης ψηφιακής χειραγώγησης», καθώς διαπιστώνονται «σοβαρές ενδείξεις παραβίασης» του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων.

Η ερώτηση βουλευτών ΣΥΡΙΖΑ και ανεξάρτητων για τα Προσφυγικά:

Ερώτηση

Προς τους Υπουργούς

Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας

Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

Εσωτερικών

Θέμα: Πιθανές παραβιάσεις της νομιμότητας, διαρροή προσωπικών δεδομένων, έλλειψη διαφάνειας στα ευρωπαϊκά κονδύλια και αμφισβητήσιμες διαδικασίες διαβούλευσης από την Περιφέρεια Αττικής για την Κοινότητα των Προσφυγικών Λεωφόρου Αλεξάνδρας

Στις 22 Ιουνίου 2026, η Περιφέρεια Αττικής έθεσε σε λειτουργία μια ψηφιακή πλατφόρμα με την ονομασία «Πλατφόρμα διαλόγου και καταγραφής κατοίκων: Κανένας μόνος – Φροντίδα για όλους», με σκοπό τη συλλογή των δεδομένων των κατοίκων του ιστορικού συγκροτήματος των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Η πρωτοβουλία αυτή, η οποία παρουσιάζεται ως δράση «κοινωνικής πολιτικής», εγείρει σοβαρά ερωτήματα συμβατότητας με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία, καθώς φαίνεται να λειτουργεί εν απουσία σαφούς νομικής βάσης, να εκθέτει προσωπικά δεδομένα και να δημιουργεί εσφαλμένες εντυπώσεις στην κοινή γνώμη σχετικά με τις πηγές χρηματοδότησης.

Πρώτον, η διαδικασία που ακολουθεί η Περιφέρεια παρουσιάζει στοιχεία θεσμικής αυθαιρεσίας και στερείται των βασικών προϋποθέσεων μιας πραγματικής δημόσιας διαβούλευσης, η οποία αποτελεί θεμελιώδη έκφραση των αρχών της δημοκρατίας, της διαφάνειας και της χρηστής διοίκησης. Η πλατφόρμα στοχεύει στην προεπιλογή και καταγραφή εν δυνάμει δικαιούχων για κοινωνική κατοικία χωρίς να έχουν ακόμη καθοριστεί τα απαραίτητα κοινωνικό-οικονομικά κριτήρια. Επιπλέον, συνιστά νομικό και λογικό παράδοξο η εκκίνηση μιας δήθεν «διαβούλευσης» για ένα έργο του οποίου οι όροι έχουν ήδη προαποφασιστεί και οριστικοποιηθεί με την Απόφαση 864/2025 της Περιφερειακής Επιτροπής, η οποία εγκρίνει τη σύναψη της σχετικής Προγραμματικής Σύμβασης παρουσιάζοντας την υλοποίηση του έργου ως δεδομένη πολιτική επιλογή. Αυτή η πρακτική έρχεται σε αντίθεση με:

·         Τον Νόμο 5006/2022 (Άρθ. 10 και 11): Η νομοθεσία ορίζει ότι τα κριτήρια για την κοινωνική στέγαση πρέπει να καθορίζονται κατά τη φάση λειτουργικότητας του έργου, μέσω έκδοσης σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ), η οποία προς το παρόν δεν υφίσταται.

·         Τη νομοθεσία περί λειτουργίας των ΟΤΑ (Ν. 3852/2010, Άρθ. 163 και Ν. 4727/2020): Η διαδικασία ξεκίνησε χωρίς να προηγηθεί σχετική επίσημη απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου.

·         Το Ευρωπαϊκό Δίκαιο (Κανονισμός ΕΕ 2021/1060, Άρθ. 9): Επιβάλλει την αυστηρή τήρηση του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και αποτρέπει ενέργειες που οδηγούν στην απομόνωση ή τον αποκλεισμό ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.

·         Το Διεθνές Δίκαιο: Το Γενικό Σχόλιο Αρ. 7 (General Comment No. 7) της Επιτροπής Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτιστικών Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, στο πλαίσιο του Διεθνούς Συμφώνου (ICESCR), ορίζει ότι απαγορεύονται οι εξώσεις χωρίς να προηγηθεί «ουσιαστική διαβούλευση» (genuine consultation) με τους πληττόμενους και χωρίς την εξασφάλιση εναλλακτικών λύσεων στέγασης για τους κατοίκους.

Δεύτερον, η λειτουργία της πλατφόρμας προσιδιάζει περισσότερο σε καταγραφή παρακολούθησης παρά σε συμμετοχική διαβούλευση. Οι πολίτες καλούνται να συμμετάσχουν ελλείψει των αναγκαίων πληροφοριών για να αξιολογήσουν τις πραγματικές συνέπειες του έργου. Η Περιφέρεια φαίνεται να στηρίζεται σε προγενέστερη τεχνική μελέτη του 2019, η οποία είχε εκπονηθεί για διαφορετικές χωρικές και λειτουργικές ανάγκες, προκειμένου να νομιμοποιήσει τη σημερινή παρέμβαση. Δεν παρουσιάζεται καμία επικαιροποιημένη τεχνική μελέτη, δεν αποσαφηνίζονται οι ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες και απουσιάζει παντελώς οποιαδήποτε τεκμηριωμένη ανάλυση των κοινωνικών επιπτώσεων για τους υφιστάμενους κατοίκους και τις κοινωνικές δομές του συγκροτήματος. Επιπρόσθετα, ο Περιφερειάρχης κ. Νίκος Χαρδαλιάς δημοσιοποίησε το περιεχόμενο επικοινωνιών πολιτών πριν καν ολοκληρωθεί η προθεσμία της εν λόγω «διαβούλευσης» (η οποία έληγε στις 19 Ιουλίου 2026), δημιουργώντας την αίσθηση ότι οι αποφάσεις είναι ήδη ειλημμένες και υπονομεύοντας τον όποιο συμμετοχικό χαρακτήρατης διαδικασίας.

Τρίτον, η πλατφόρμα εγείρει μείζονα ζητήματα μαζικής συλλογής δεδομένων (Data Harvesting) και ενδεχόμενης ψηφιακής χειραγώγησης. Διαπιστώνονται σοβαρές ενδείξεις παραβίασης του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων (Κανονισμός ΕΕ 2016/679 – GDPR) [5]:

·         Άρθρα 5 και 13 GDPR: Το σύστημα ζητούσε από τους χρήστες να καταχωρίσουν ευαίσθητα στοιχεία όπως Αριθμό Δελτίου Ταυτότητας (ΑΔΤ) και Διαβατηρίου, ενώ η Πολιτική Απορρήτου δήλωνε, ελλιπώς, ότι συλλέγονται μόνο όνομα και στοιχεία επικοινωνίας.

·         Άρθρο 12 GDPR: Η ενημέρωση παρέχεται μόνο στα ελληνικά και στα αγγλικά, γεγονός που καθιστά νομικά προβληματική τη συγκατάθεση σε ένα οικιστικό σύνολο που αποτελείται από δεκάδες διαφορετικές εθνικότητες.

·         Άρθρα 5 και 32 GDPR (Data Breach): Κατά την 3η Ειδική Συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου στις 2 Ιουλίου 2026, ο Περιφερειάρχης προέβη σε δημόσια ανάγνωση στοιχείων πολιτών σε ζωντανή μετάδοση (ορατό στο επίσημο κανάλι της Περιφέρειας στο YouTube), προκειμένου να στηρίξει την πολιτική του επιχειρηματολογία.

Τέταρτον, η Περιφέρεια Αττικής παρουσιάζει το έργο ως ώριμο και χρηματοδοτούμενο από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Αττική 2021-2027» (Ταμεία Συνοχής ΕΕ). Ωστόσο, σε γραπτή απάντησή του στις 29 Ιουνίου 2026 (Αριθμός Ερώτησης E-002022/2026), ο αρμόδιος Ευρωπαίος Επίτροπος κ. R. Fitto δήλωσε ρητά ότι «οι ελληνικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι δεν έχει προκηρυχθεί ακόμη καμία πρόσκληση για την ένταξη του έργου ‘Προσφυγικά’ στο περιφερειακό πρόγραμμα» και ότι «καμία πράξη δεν έχει επιλεγεί για χρηματοδότηση από την ΕΕ». Παρά την επίσημη αυτή διάψευση, στο λεπτό 2:36:55 της Συνεδρίασης της 2ας Ιουλίου 2026, ο Περιφερειάρχης επέμεινε δημόσια σε αυτούς τους ισχυρισμούς, ζητώντας «να μας πουν την αλήθεια».

Η εργαλειοποίηση πληροφοριών που διαψεύδονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με σκοπό την άντληση δεδομένων από κοινωνικά ευάλωτους πληθυσμούς, εγείρει σοβαρά ζητήματα δεοντολογίας και νομιμότητας. Η πρακτική αυτή θα μπορούσε να εξεταστεί υπό το πρίσμα του Άρθρου 259 του Ποινικού Κώδικα περί Παράβασης Καθήκοντος, εφόσον διαπιστωθεί ότι η παραπλανητική πληροφόρηση εκ μέρους θεσμικών φορέων προκαλεί διοικητική ή στεγαστική βλάβη στους πολίτες. Ταυτόχρονα, γεννώνται ζητήματα πειθαρχικού ελέγχου βάσει του Νόμου 3852/2010 («Καλλικράτης») για καταστρατήγηση των αρχών της διαφάνειας.

Κατόπιν όλων των ανωτέρω,

Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:

1.    Προτίθεται η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας να παρέμβει για την ακύρωση της διαδικασίας καταγραφής και την οριστική διαγραφή των προσωπικών δεδομένων που συνελέγησαν μέσω της περιφερειακής πλατφόρμας έως τις 19 Ιουλίου 2026, δεδομένου ότι η διαδικασία αυτή διεξήχθη εν απουσία των κατευθυντήριων οδηγιών και των κριτηρίων της ΚΥΑ που προβλέπονται από τον Νόμο 5006/2022;

2.    Πώς δικαιολογεί ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών τις δηλώσεις της Περιφέρειας Αττικής περί δήθεν εξασφαλισμένων ευρωπαϊκών κονδυλίων, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διαψεύσει επίσημα και κατηγορηματικά την ένταξη του έργου στο πρόγραμμα χρηματοδότησης; Σε διαφορετική περίπτωση, από ποια ακριβώς κονδύλια προτίθεται να χρηματοδοτήσει η Περιφέρεια Αττικής το εν λόγω έργο στα «Προσφυγικά»;

3.    Προτίθεται ο Υπουργός Εσωτερικών να κινήσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες ελέγχου νομιμότητας κατά της Περιφέρειας Αττικής αναφορικά με την παροχή μη τεκμηριωμένων πληροφοριών στο κοινό για τη χρηματοδότηση του έργου, και τις πιθανές παραβιάσεις του GDPR κατά τη συλλογή, τήρηση και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων στην πλατφόρμα , καθώς και κατά του Περιφερειάρχη Αττικής για τις ευθύνες του στην καταγεγραμμένη δημόσια διαρροή προσωπικών δεδομένων (Data Breach) κατά τη διάρκεια θεσμικής συνεδρίασης;

Οι Ερωτώντες Βουλευτές

Τσακαλώτος Ευκλείδης

Δούρου Ειρήνη (Ρένα)

Αμανατίδης Ιωάννης

Ακρίτα Έλενα

Ακριώτου Θεοδώρα

Αναγνωστοπούλου Αθανασία (Σία)

Γιαννούλης Χρήστος

Δρίτσας Θεόδωρος

Ηλιόπουλος Αθανάσιο (Νάσος)

Καριπίδης Ιωάννης

Ξανθόπουλος Θεόφιλος

Παπαηλιού Γεώργιος

Παππάς Νικόλαος

Πέρκα Θεοπίστη (Πέτη)

Πολάκης Παύλος

Τζανακόπουλος Δημήτριος

Τζούφη Μερόπη

Φωτίου Θεανώ

Χαρίτσης Αλέξανδρος (Αλέξης)