Κυπριακό: Η τελευταία ζαριά του Γκουτέρες
Γνωστό, σωστό και πολλάκις ειπωμένο: η επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο δεν έφερε την επανέναρξη των συνομιλιών. Εφερε, όμως, κάτι που, πριν από μερικές εβδομάδες, κάθε άλλο παρά δεδομένο ήταν: κράτησε το Κυπριακό ζωντανό, επανέφερε την ουσία στο τραπέζι και εξασφάλισε τη συγκατάθεση όλων για μια νέα άτυπη διάσκεψη 5+1. Αυτό είναι το θετικό.
Το αρνητικό είναι ότι η διάσκεψη δεν έχει ακόμη ημερομηνία, και κυρίως ότι η συναίνεση της Τουρκίας αφορά προς το παρόν την ιδέα της σύγκλησής της – όχι την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, πολλώ δε μάλλον στη βάση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας. Το ότι ο ίδιος ο Γκουτέρες χρειάστηκε να παρέμβει προσωπικά προς τον τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, λίγο πριν από την άφιξή του, για να εξασφαλίσει έστω και αυτό, δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η διαδικασία.
Η επόμενη πράξη έρχεται άμεσα, εντός Αυγούστου. Τα Ηνωμένα Εθνη έχουν ήδη αρχίσει την τεχνοκρατική εργασία για την καταγραφή των συγκλίσεων που επιτεύχθηκαν έως και το Κραν Μοντανά. Το έγγραφο που ετοιμάζεται δεν θα είναι νέο σχέδιο λύσης. Θα αποτελεί, όμως, τη «ραχοκοκαλιά» της επόμενης συζήτησης: τι έχει ήδη συμφωνηθεί, τι παραμένει ανοικτό και από ποιο ακριβώς σημείο θα μπορούσαν να επαναρχίσουν οι συνομιλίες.
Η σημασία του εγχειρήματος είναι προφανής. Με την Τουρκία να εισάγει καινά δαιμόνια, η επιβεβαίωση των συγκλίσεων – κάτι καθόλου δεδομένο – θα σημαίνει ότι καμία πλευρά δεν θα μπορεί να επιστρέψει στην αφετηρία και να ξανανοίξει ήδη συμφωνημένα κεφάλαια. Στο πακέτο περιλαμβάνονται η πολιτική ισότητα, η διακυβέρνηση, το περιουσιακό και το εδαφικό, αλλά και τα δυσκολότερα ζητήματα της ασφάλειας, των εγγυήσεων και των τουρκικών στρατευμάτων.
Κοινοτικό κεκτημένο και κόκκινες γραμμές
Ο Γκουτέρες ξεκαθάρισε επίσης ότι η προσπάθεια παραμένει εντός των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και των γνωστών παραμέτρων: ένα ομόσπονδο κράτος, με μία κυριαρχία, μία ιθαγένεια και μία διεθνή προσωπικότητα. Για τη Λευκωσία, αυτή ήταν η σημαντικότερη πολιτική διαβεβαίωση της επίσκεψης, ιδιαίτερα καθώς η Αγκυρα εξακολουθεί να μιλά για κυριαρχική ισότητα, ισότιμο διεθνές καθεστώς και δύο κράτη.
Διπλωματικές πηγές ανέφεραν στα «ΝΕΑ» ότι ενδέχεται και μέχρι τον Σεπτέμβριο να δούμε κάτι και πως η προσπάθεια, τόσο από ελληνοκυπριακής όσο και από ελληνικής πλευράς, είναι να προκύψει κάτι ουσιαστικό στη διάρκεια της θητείας Γκουτέρες. Στην εξίσωση μπαίνει πλέον πιο καθαρά και η Ευρωπαϊκή Ενωση. Η ευρωπαϊκή ομάδα θα εξετάσει τη συμβατότητα των πιθανών ρυθμίσεων με το κοινοτικό κεκτημένο, ενώ η Λευκωσία επιχειρεί να συνδέσει την πρόοδο στο Κυπριακό με τα ευρωτουρκικά.
Αυτό δεν έχει αλλάξει τις θέσεις της Αγκυρας, της δίνει όμως έναν λόγο να μην κλείσει εντελώς την πόρτα. Ο τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν αποτελεί ασφαλώς διαφορετικό συνομιλητή από τον Ερσίν Τατάρ και δηλώνει ότι θέλει λύση, όχι ακόμη μία διαδικασία χωρίς τέλος.
Στις κρίσιμες στιγμές ωστόσο παραμένει εγκλωβισμένος στις τουρκικές κόκκινες γραμμές. Αυτό είναι και το βασικό όριο της σημερινής κινητικότητας: η παρούσα τουρκοκυπριακή ηγεσία μπορεί να βελτιώσει το κλίμα, αλλά η απόφαση για πραγματική διαπραγμάτευση θα ληφθεί στην Αγκυρα.
Για τον απερχόμενο γενικό γραμματέα, το Κυπριακό εξελίσσεται σε μία από τις τελευταίες πολιτικές μάχες της θητείας του. Το καλύτερο σενάριο είναι να συγκαλέσει το φθινόπωρο μια καλά προετοιμασμένη διάσκεψη 5+1 και να ανακοινώσει από εκεί την επιστροφή στις συνομιλίες.
Το πιο ρεαλιστικό, εάν η Τουρκία συνεχίσει να ροκανίζει τον χρόνο, είναι να παραδώσει στον διάδοχό του μια διαδικασία εν κινήσει, μαζί με ένα καταγεγραμμένο διαπραγματευτικό κεκτημένο και, για ακόμη μία φορά, την ελπίδα μιας νέας 5+1. Δεν είναι λύση· δεν είναι καν επανέναρξη. Είναι απλώς κάτι περισσότερο από τη στασιμότητα των τελευταίων εννέα χρόνων· το Κυπριακό βρίσκεται ξανά στις ράγες του ΟΗΕ. Το αν το τρένο θα ξεκινήσει, εξακολουθεί να εξαρτάται από την Αγκυρα. Προς το παρόν, πάντως, ο τούρκος μηχανοδηγός δεν έχει καν εμφανιστεί.
Τελευταία Νέα
