Κυπριακο: Ποιοι παράγοντες κρίνουν το αύριο των συνομιλιών
Από την επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στις αρχές της εβδομάδας στην Κύπρο, το Κυπριακό βγήκε ζωντανό, αλλά όχι ακόμη σε τροχιά διαπραγμάτευσης.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ απέτρεψε την επιστροφή στην πλήρη ακινησία και εξασφάλισε τη συναίνεση των δύο πλευρών και των τριών εγγυητριών δυνάμεων για την προετοιμασία νέας συνάντησης 5+1. Δεν όρισε, όμως, ημερομηνία ούτε ανακοίνωσε επανέναρξη συνομιλιών. Η Κύπρος παραμένει ακόμα στη φάση της διαπραγμάτευσης των όρων μιας πραγματικής διαπραγμάτευσης.
Αυτό που άλλαξε είναι ότι η επόμενη διευρυμένη διάσκεψη αποτελεί πλέον συμφωνημένο στόχο. Ο Αντόνιο Γκουτέρες ξεκαθάρισε ότι θα τη συγκαλέσει μόνο ύστερα από επαρκή προετοιμασία στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, στη μεθοδολογία και στην ουσία. Στην πράξη θέλει να φτάσει στη συνάντηση έχοντας ήδη διαμορφώσει τις προϋποθέσεις ώστε εκεί να ανακοινωθεί η επανέναρξη των συνομιλιών. Kάτι που φαντάζει εξαιρετικά δύσκολο.
Σύμφωνα με το παρασκήνιο που καταγράφει ο «Φιλελεύθερος», το τουρκικό πράσινο φως εξασφαλίστηκε με προσωπική τηλεφωνική παρέμβαση του Γκουτέρες προς τον Χακάν Φιντάν, αφού η προσωπική απεσταλμένη του γ.γ. του ΟΗΕ Μαρία Ανχελα Ολγκίν δεν είχε αποσπάσει κάτι θετικό στην Αγκυρα. Ο Γκουτέρες πήρε, επομένως, ένα «ναι» στην προετοιμασία της διάσκεψης – όχι στις προϋποθέσεις ή στο περιεχόμενό της.
Η Λευκωσία κρατά τρία στοιχεία. Πρώτον, ότι επανήλθαν ως αφετηρία το διαπραγματευτικό κεκτημένο και οι συγκλίσεις έως και το Κραν Μοντανά (2017), άρα η διαδικασία δεν αρχίζει από μηδενική βάση.
Δεύτερον, ότι συζητήθηκαν, για πρώτη φορά μετά το 2017, ζητήματα ουσίας.
Τρίτον, ότι αναγνωρίζεται ενεργότερος ρόλος στην Ευρωπαϊκή Ενωση, τόσο για τις νομικές πτυχές μιας λύσης όσο και για τη σύνδεση της προόδου με τα ευρωτουρκικά. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης θεωρεί ότι αυτά δημιουργούν καλύτερες προϋποθέσεις από εκείνες των προηγούμενων άτυπων συναντήσεων.
Η επιρροή της Αγκυρας
Η πραγματική απόσταση, ωστόσο, παραμένει μεγάλη. Η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, λίγες ώρες μετά τη συνάντηση, υποδηλοί ότι δεν υπάρχει κοινό έδαφος. Η Αγκυρα απέρριψε τα μοντέλα λύσης των προηγούμενων δεκαετιών και επανέφερε την κυριαρχική ισότητα και το ίσο διεθνές καθεστώς των Τουρκοκυπρίων. Η Αγκυρα συναίνεσε στη συνέχιση της διαδικασίας, όχι στη βάση της ομοσπονδιακής λύσης.
Ο τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν διατηρεί χαμηλότερους τόνους από την Αγκυρα, αλλά κινείται μέσα στο ίδιο πλαίσιο. Χαρακτήρισε θετική την επίσκεψη, παραδέχθηκε όμως ότι δεν απέφερε συγκεκριμένα αποτελέσματα και επέμεινε σε νέα μεθοδολογία και σε θετικά βήματα στα ΜΟΕ πριν από τις συνομιλίες. Αυτή η θέση μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα, μπορεί όμως να μετατραπεί και σε νέο προαπαιτούμενο.
Η άρνησή του στη συμβιβαστική πρόταση Γκουτέρες για ταυτόχρονη διάνοιξη Μιας Μηλιάς και Αθηένου – Αγλαντζιάς, την οποία αποδέχθηκε ο Χριστοδουλίδης, υπενθύμισε τα στενά περιθώρια αυτονομίας του όταν αγγίζονται στρατιωτικά συμφέροντα της Τουρκίας.
Το δεύτερο επίπεδο του παζαριού βρίσκεται στις Βρυξέλλες. Η Τουρκία επιδιώκει βαθύτερη συμμετοχή στο SAFE, το ευρωπαϊκό εργαλείο των 150 δισεκατομμυρίων ευρώ για κοινές αμυντικές προμήθειες, ώστε η αμυντική βιομηχανία της να αποκτήσει ευρύτερη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής. Παράλληλα ζητεί πρόοδο στις θεωρήσεις εισόδου και στον εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ενωσης.
Εδώ βρίσκεται και η κόντρα Λευκωσίας – Αγκυρας. Η Τουρκία ζητεί ευρωπαϊκά ανταλλάγματα πριν μετακινηθεί στο Κυπριακό, ενώ αρνείται στην ΕΕ θέση στο τραπέζι. Η Λευκωσία αντιστρέφει τη σειρά: πρώτα απτή τουρκική κίνηση και μετά πρόοδος στα ευρωτουρκικά. Το SAFE δεν λύνει το Κυπριακό, προσφέρει όμως έναν σπάνιο μοχλό πίεσης.
Το επόμενο διάστημα θα κριθεί από την εργασία της Ολγκίν και ευρωπαίου απεσταλμένου Ραφαέλε Φίτο: καταγραφή συγκλίσεων και αποκλίσεων, συμφωνία στη μεθοδολογία και αναζήτηση κινήσεων που θα επιτρέψουν στον Γκουτέρες να ορίσει την 5+1. Η πρόοδος είναι πραγματική, αλλά περιορισμένη και κυρίως αναστρέψιμη. Υπάρχει δρόμος προς μια νέα διάσκεψη· δεν υπάρχει ακόμη κοινός δρόμος προς τη λύση.
Τελευταία Νέα
