«Λουκάνικα ή καρότα;» – Το δημοψήφισμα που διχάζει τη χώρα για το τι θα βάζει στο πιάτο της

Μπορεί μια χώρα να ψηφίσει για το τι θα τρώει; Στην Ελβετία, όπου η άμεση δημοκρατία μεταφέρει στην κάλπη από τα μεγάλα γεωπολιτικά ζητήματα έως θέματα της καθημερινότητας, η απάντηση είναι «ναι».

Στις 27 Σεπτεμβρίου, οι Ελβετοί θα κληθούν να αποφασίσουν εάν θέλουν η χώρα τους να παράγει πολύ μεγαλύτερο μέρος των τροφίμων που καταναλώνει. Και πίσω από ένα ερώτημα που ακούγεται απλό κρύβεται μια πολύ πιο δύσκολη επιλογή: περισσότερη αυτάρκεια μπορεί να σημαίνει λιγότερο κρέας και πολύ περισσότερα φυτικά τρόφιμα.

Όπως σημειώνει το Bloomberg, πρόκειται για ακόμη ένα χαρακτηριστικό επεισόδιο του μοναδικού συστήματος άμεσης δημοκρατίας της Ελβετίας – αλλά και μιας ολοένα μεγαλύτερης συζήτησης για το εάν οι Ελβετοί καλούνται πλέον να ψηφίζουν… υπερβολικά συχνά.

Από κάτω από 50% στο 70%

Η λεγόμενη «Πρωτοβουλία για την Ασφάλεια των Τροφίμων» ζητά να αυξηθεί μέσα σε μία δεκαετία στο 70% το ποσοστό των τροφίμων που καταναλώνονται στην Ελβετία και παράγονται εντός της χώρας.

Σήμερα το αντίστοιχο ποσοστό βρίσκεται κάτω από το 50%.

Η Φραντζίσκα Χέρεν, η 59χρονη επιχειρηματίας που ηγείται της εκστρατείας, υποστηρίζει ότι η αλλαγή θα ενίσχυε σημαντικά την επισιτιστική ασφάλεια της χώρας σε περίπτωση μιας μεγάλης κρίσης.

Για να γίνει όμως αυτό, όπως εξηγεί, θα έπρεπε να παράγονται περισσότερα φυτικά και λιγότερα ζωικά τρόφιμα, ώστε η διαθέσιμη γεωργική παραγωγή να προσφέρει περισσότερες θερμίδες στον ελβετικό πληθυσμό.

Και κάπου εκεί αρχίζει η μεγάλη διαμάχη.

«Αντί για bratwurst, θα τρώμε καρότα»

Οι αντίπαλοι της πρότασης υποστηρίζουν ότι ο στόχος του 70% είναι τόσο φιλόδοξος, ώστε θα απαιτούσε ριζική αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες των Ελβετών.

Ο Μάρτιν Ρίτερ, επικεφαλής της Ένωσης Ελβετών Αγροτών, το περιέγραψε με μία φράση που συμπυκνώνει τη σύγκρουση:

«Αντί για bratwurst, θα έπρεπε να τρώμε κυρίως καρότα ή να ακολουθήσουμε φυτική διατροφή». Και η αντίσταση στην πρωτοβουλία είναι εντυπωσιακά ευρεία.

Η ελβετική κυβέρνηση είναι αντίθετη, όπως και όλα τα μέλη του κοινοβουλίου και όλα τα μεγάλα πολιτικά κόμματα.

Κι όμως, η πρόταση θα φτάσει κανονικά στις κάλπες.

Πώς 100.000 υπογραφές μπορούν να στείλουν μια χώρα στις κάλπες

Αυτό είναι το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ελβετικής άμεσης δημοκρατίας. Για να προκαλέσουν εθνικό δημοψήφισμα μέσω λαϊκής πρωτοβουλίας, οι υποστηρικτές μιας πρότασης πρέπει να συγκεντρώσουν 100.000 υπογραφές εγγεγραμμένων ψηφοφόρων μέσα σε 18 μήνες.

Το όριο αυτό παραμένει αμετάβλητο από το 1977. Στο μεταξύ, όμως, το εκλογικό σώμα έχει αυξηθεί περίπου κατά 50% και αριθμεί πλέον 5,7 εκατ. ανθρώπους.

Αυτό σημαίνει ότι, αναλογικά, η είσοδος μιας πρωτοβουλίας στο ψηφοδέλτιο έχει γίνει ευκολότερη.

Και οι Ελβετοί ψηφίζουν πολύ. Η πρωτοβουλία για τα τρόφιμα θα είναι η 28η λαϊκή πρωτοβουλία από το 2020. Μόνο μέσα στο 2026, οι πολίτες έχουν κληθεί ή καλούνται να αποφασίσουν για ζητήματα που εκτείνονται από τη μετανάστευση και τη διατήρηση των μετρητών έως τα πυροτεχνήματα, ενώ στις 27 Σεπτεμβρίου θα ψηφίσουν παράλληλα και για την ουδετερότητα της χώρας.

Μήπως οι Ελβετοί κουράστηκαν να ψηφίζουν;

Ακριβώς αυτή η πληθώρα δημοψηφισμάτων έχει ανοίξει μια δεύτερη συζήτηση, πολύ μεγαλύτερη από το εάν οι Ελβετοί θα τρώνε περισσότερο κρέας ή περισσότερα λαχανικά.

Μπορεί να υπάρξει υπερβολικά πολλή άμεση δημοκρατία; Η συμμετοχή στις ψηφοφορίες συχνά παραμένει κάτω από το 50%, γεγονός που τροφοδοτεί ανησυχίες για «κόπωση της κάλπης».

«Το γεγονός ότι αυξάνεται ο αριθμός των πρωτοβουλιών είναι καταρχήν θετικό», λέει η Πατρίσια Σέφερ του think tank Avenir Suisse. «Όμως η προσοχή του κοινού είναι περιορισμένη».

Ο πολιτικός του Κεντρώου Φάμπιο Ρεγκάτσι πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει να αυξηθεί ο αριθμός των απαιτούμενων υπογραφών. Όπως λέει, η χώρα καταλήγει να διοργανώνει ψηφοφορίες ακόμη και για πρωτοβουλίες που έχουν ελάχιστες πιθανότητες να εγκριθούν.

Και τώρα έρχεται η ψηφιακή υπογραφή

Το ζήτημα μπορεί σύντομα να γίνει ακόμη πιο πιεστικό.

Η Ελβετία έχει εγκρίνει την εισαγωγή ψηφιακής ταυτότητας (e-ID) και η κυβέρνηση σχεδιάζει μελλοντικά να επιτρέψει τη χρήση της και για την ηλεκτρονική υπογραφή λαϊκών πρωτοβουλιών.

Αυτό θα μπορούσε να κάνει τη συλλογή των 100.000 υπογραφών πολύ ευκολότερη.

Ο πολιτικός επιστήμονας Μαρκ Μπίλμαν του Πανεπιστημίου της Βέρνης επισημαίνει πόσο έχει αλλάξει ακόμη και η παραδοσιακή συλλογή υπογραφών στους δρόμους. Στην Bundesplatz, μπροστά από το ελβετικό κοινοβούλιο, λέει, οι περισσότεροι περνούν πλέον φορώντας ακουστικά.

«Πολύ λίγοι σταματούν για να ακούσουν τον σκοπό σου».

Μια κάλπη για πολύ περισσότερα από το φαγητό

Για τη Φραντζίσκα Χέρεν, αυτή θα είναι η δεύτερη μεγάλη απόπειρα να αλλάξει μέσω δημοψηφίσματος το ελβετικό αγροδιατροφικό μοντέλο. Το 2021 είχε προωθήσει την «Πρωτοβουλία για το Πόσιμο Νερό», η οποία στόχευε επίσης στη χρήση φυτοφαρμάκων, αλλά απορρίφθηκε από περισσότερο από το 60% των ψηφοφόρων.

Δηλώνει ότι αυτή θα είναι η τελευταία της προσπάθεια, καθώς η διαδικασία απαιτεί τεράστια δουλειά.

Οι δημοσκοπήσεις, πάντως, δεν δίνουν ακόμη απολύτως καθαρή εικόνα για την έκβαση της ψηφοφορίας της 27ης Σεπτεμβρίου. Μία πρόσφατη μέτρηση δείχνει πιθανή απόρριψη της πρότασης, ενώ άλλη αφήνει το αποτέλεσμα ανοιχτό.

Και έτσι, πίσω από το φαινομενικά παράξενο δίλημμα «bratwurst ή καρότα», η Ελβετία ετοιμάζεται στην πραγματικότητα να απαντήσει σε δύο πολύ σοβαρότερα ερωτήματα: πόσο αυτάρκης θέλει να είναι σε έναν κόσμο αυξανόμενων κρίσεων – και πόσο συχνά θέλει να αποφασίζει η ίδια, στην κάλπη, ακόμη και για τις λεπτομέρειες της καθημερινότητάς της.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.