Με τις εκλογές στο Ισραήλ να είναι κοντά, ο Τραμπ νιώθει πως «κρατάει» τον Νετανιάχου

Την ώρα που μόλις δύο μήνες έχουν απομείνει μέχρι τις πιο κρίσιμες εκλογές της πολιτικής του καριέρας, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου αγωνιά αν θα έχει την ρητή και σαφή υποστήριξη του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, με τον τελευταίο να βρίσκεται σε μια μοναδική θέση να πιέσει τον ισραηλινό πρωθυπουργό να ρίξει τους τόνους στη Μέση Ανατολή.

Ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει δυσκολίες στην προεκλογική του εκστρατεία σύμφωνα με την ανάλυση του Foreign Policy, η οποία έχει ως συγγραφείς τον αναλυτή και διαπραγματευτή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Ααρόν Ντέιβιντ Μίλερ και τον πρώην αμερικανό πρέσβη σε Αίγυπτο και Ισραήλ Ντάνιελ Κούρτζερ.

Οι πιο πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο συνασπισμός του, ο οποίος αποτελείται από δεξιά, θρησκευτικά και ακραία εθνικιστικά κόμματα, ενδέχεται να μην καταφέρει να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες έδρες για να αποκτήσει πλειοψηφία στο κοινοβούλιο.

Η απώλεια της εξουσίας θα σήμαινε την αδυναμία να επηρεάσει ένα δικαστικό σύστημα που έχει παραπέμψει τον Νετανιάχου σε δίκη για δωροδοκία, απάτη και κατάχρηση εμπιστοσύνης. Την ίδια στιγμή ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ απολαμβάνει μεγάλη δημοτικότητα στο Ισραήλ, την ώρα που η στρατιωτική ισχύς των ΗΠΑ είναι καίρια για την άμυνα του Ισραήλ.

Παρότι ο Τραμπ έχει επηρεάσει όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις στη Λατινική Αμερική – κάποιες φορές σε συνεργασία με το Ισραήλ – υπέρ εκλεκτών των ΗΠΑ, ίσως να μην αρκεί η στήριξή του για να εξασφαλίσει την επανεκλογή του Νετανιάχου. Σίγουρα όμως  η ενδεχόμενη υποστήριξή του θα έδινε στον Νετανιάχου επιπλέον ώθηση.

Ο Τραμπ δεν θέλει να επηρεάσει το εκλογικό αποτέλεσμα στο Ισραήλ, αλλά ίσως…

Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει αφήσει να περάσουν αρκετές ευκαιρίες να υποστηρίξει τον Νετανιάχου, δηλώνοντας αυτή την εβδομάδα: «Είναι πιο σωστό για μένα να μείνω εκτός των ισραηλινών εκλογών, αλλά ίσως υποστηρίξω κάποιον».

Αν και είναι γνωστό ότι συμπαθεί σε προσωπικό επίπεδο τον ισραηλινό ηγέτη, ο Τραμπ είναι απογοητευμένος από τις πολιτικές της κυβέρνησής του, όπως υποστηρίζει το Foreign Affairs. Και παρότι δεν έχει επικρίνει άμεσα τον Νετανιάχου για αυτό που πολλοί θεωρούν ως «τον ρόλο του πρωθυπουργού που ώθησε τις ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν», ο Τραμπ πρέπει να είναι απογοητευμένος και θυμωμένος για τον τρόπο με τον οποίο ο Νετανιάχου υπερέβαλε τις προοπτικές μιας νίκης των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Ο Τραμπ μάλλον δεν έχει αποφασίσει ακόμα, όπως πιθανολογεί η ανάλυση και μια σειρά από παράγοντες θα είναι καθοριστικοί ως προς το αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα παρέμβει για να υποστηρίξει τον Νετανιάχου.

Ο Τραμπ δείχνει τον Νετανιάχου, καθώς ανταλλάσσουν χειραψία κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου μετά τη συνάντησή τους στο κλαμπ «Mar-a-Lago» του Τραμπ στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα, στις ΗΠΑ, στις 29 Δεκεμβρίου 2025. REUTERS/Jonathan Ernst

Ο διάβολος που γνωρίζεις

Αρχικά, ο Τραμπ σίγουρα ενημερώνεται για τις δημοσκοπήσεις που δείχνουν ότι ο Νετανιάχου ενδέχεται να χάσει τις εκλογές από τον Γκάντι Άιζενκοτ. Ο Τραμπ δεν γνωρίζει τον Άιζενκοτ και δεν μπορεί να είναι σίγουρος ότι ένας νέος πρωθυπουργός και μια νέα ομάδα ανθρώπων θα είναι πιο εύκολο να αντιμετωπιστούν. Ωστόσο, ο Τραμπ δεν συμπαθεί τους ηττημένους και, ως εκ τούτου, θα σταθμίσει αν ο Νετανιάχου αποτελεί καλή επιλογή για να κερδίσει τις εκλογές.

Η αμερικανική φράση «the devil you know» είναι χαρακτηριστική και ο Τραμπ θα κληθεί να επιλέξει ανάμεσα στο άγνωστο και τον Νετανιάχου για τον οποίο γνωρίζει όλα τα αρνητικά του σημεία και προφανώς τις πτυχές του χαρακτήρα του, τις οποίες σταθμίζει θετικά.

Δεύτερον, για έναν πρόεδρο που λειτουργεί ως μπίζνεσμαν, με διάθεση για συναλλαγές, η περίοδος από τώρα μέχρι τις ισραηλινές εκλογές προσφέρει στον Τραμπ σημαντική διαπραγματευτική ισχύ. Ο Τζάρετ Κούσνερ μόλις ολοκλήρωσε συναντήσεις στο Κάιρο με τη Χαμάς και στο Ισραήλ με τον Νετανιάχου σχετικά με το σχέδιο αποστρατιωτικοποίησης της Γάζας.

Ο Τραμπ ενδέχεται να δει μια ευκαιρία να ασκήσει πίεση στον Νετανιάχου ώστε να συμφωνήσει με το σχέδιο για τη Γάζα ως προϋπόθεση για την ανοιχτή υποστήριξη του Τραμπ στις ισραηλινές εκλογές. Αυτό θα έθετε τον Νετανιάχου σε θέση να ξεπεράσει τις δικές του επιφυλάξεις και τις έντονες αντιρρήσεις της κυβερνητικής του συμμαχίας, προκειμένου να υποχωρήσει στο θέμα της Γάζας.

Επειδή αυτές οι εκλογές είναι τόσο κρίσιμες για τον Νετανιάχου — μπορεί κάλλιστα να κρίνουν αν θα παραμείνει στην εξουσία ή αν θα καταλήξει στη φυλακή— ο Νετανιάχου ίσως αναγκαστεί να συμφωνήσει.

Ο Τραμπ μπορεί να είναι αυτό που χωρίζει τον Νετανιάχου από μια δίκη στο ΔΠΠ ή την φυλακή στο Ισραήλ.

«Εγώ είμαι το αφεντικό»

Τρίτον, υπάρχει η πιθανότητα ο Τραμπ να έχει χάσει το ενδιαφέρον του για τον Νετανιάχου, αυτό θα μπορούσε να τον οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι καμία επόμενη κυβέρνηση δεν θα ήταν τόσο προβληματική όσο αυτή του Νετανιάχου.

Υπάρχουν αναφορές ότι η αντιπολίτευση έχει στείλει μηνύματα στον στενό κύκλο του Τραμπ για να τον αποθαρρύνει από το να υποστηρίξει τον Νετανιάχου. Και όμως, δεν θα ήταν στο στυλ του Τραμπ να παραμείνει αμέτοχος. Όσο προβληματικός κι αν ήταν ο Νετανιάχου, αυτός και ο Τραμπ έχουν περάσει πολλά μαζί. Ως αυτοαποκαλούμενος «ανώτερος εταίρος» στη σχέση τους, ο Τραμπ πιστεύει ότι έχει τον Νετανιάχου στο χέρι. Κάτι που έχει δηλώσει σε πολλές ευκαιρίες.

Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Νετανιάχου γνωρίζουν ότι ο πρώτος δεν μπορεί να καθορίσει μόνος του το αποτέλεσμα των ισραηλινών εκλογών. Ωστόσο, προηγούμενοι ηγέτες των ΗΠΑ είχαν σίγουρα κάποια επιρροή. Ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους ο Πρεσβύτερος αρνήθηκε στον τότε πρωθυπουργό του Ισραήλ Ιτζάκ Σαμίρ εγγυήσεις δανείων για στέγαση ύψους 10 δισ. δολαρίων το 1992, λόγω της ισραηλινής πολιτικής για τους εποικισμούς, γνωρίζοντας ότι αυτό θα αποδυνάμωνε πολιτικά τον Σαμίρ στην πατρίδα του και θα συνέβαλε στην εκλογική του ήττα το 1992.

Ο πρόεδρος Κλίντον υποδέχτηκε τον τότε πρωθυπουργό Σιμόν Πέρες στο Λευκό Οίκο το 1996 — μήνες πριν από τις εκλογές του εναντίον του Νετανιάχου, δείχνοντας σαφή προτίμηση προς τον Πέρες. Αυτό δεν βοήθησε ιδιαίτερα καθώς ο Πέρες κατέληξε να χάσει τις εκλογές.

Ο Τραμπ έχει ήδη επενδύσει πολύ στον Νετανιάχου

Το χρυσό μετάλλιο για τις προεδρικές παρεμβάσεις ανήκει, μακράν, στον Τραμπ. Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, ο Τραμπ έλαβε εντελώς σκόπιμα μια σειρά μέτρων που ενίσχυσαν την υποστήριξη προς τον Νετανιάχου. Οι διαφημιστικές πινακίδες στο Ισραήλ με τους Νετανιάχου και Τραμπ επιβεβαίωναν τον ισχυρισμό του Νετανιάχου ότι ήταν ο ηγέτης που μπορούσε να εξασφαλίσει την υποστήριξη των ΗΠΑ.

Ο Τραμπ αναγνώρισε την ισραηλινή κυριαρχία στα Υψώματα του Γκολάν και υποδέχτηκε τον Νετανιάχου στο Λευκό Οίκο 15 ημέρες πριν από τις ισραηλινές εκλογές, ενώ η πιο εμφατική κίνηση στήριξης προς τον Νετανιάχου ήταν πως μετέφερε την αμερικανική πρεσβεία στην Ιερουσαλήμ με προεδρικό διάταγμα.

Κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, ο Τραμπ άσκησε ενεργά πιέσεις στον πρόεδρο του Ισραήλ να χορηγήσει χάρη στον Νετανιάχου για τα εγκλήματα για τα οποία δικάζεται. Χωρίς να μπορεί να παραβλέψει κανείς τις κυρώσεις ενάντια στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο το οποίο θα ήθελε να δικάσει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, με την υποψία της γενοκτονίας.

Προεκλογική αφίσα του κόμματος Λικούντ του Νετανιάχου, με τους Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, τον Ζοχράν Μαμντάνι, τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Ναΐμ Κασέμ, με το κείμενο να γράφει «Θέλουν να χάσει ο Νετανιάχου, μην τους αφήσετε να νικήσουν», στο Τελ Αβίβ του Ισραήλ, 17 Αυγούστου 2026. REUTERS/Amir Cohen

Ο Νετανιάχου ως «πρόβλημα» του Τραμπ

Γι’ αυτό και το ερώτημα αν ο Τραμπ θα υποστηρίξει πλήρως τον Νετανιάχου είναι τόσο κρίσιμο. Για τον Τραμπ, τα προβλήματα στο Ιράν και στη Γάζα, καθώς και η αντίσταση του Νετανιάχου στις προσπάθειες των ΗΠΑ να επιλύσουν και τις δύο κρίσεις, έχουν επιδεινώσει τα διλήμματα της αμερικανικής πολιτικής.

Ο Τραμπ είναι απογοητευμένος που το Ιράν δεν υπακούει στις εντολές του και που ο Νετανιάχου δεν συμφωνεί με ό,τι έχει αποφασίσει η «Επιτροπή Ειρήνης» του Τραμπ για τη Γάζα. Όταν ο Τραμπ θυμώνει, χρειάζεται να κατηγορήσει κάποιον —συνήθως τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν— αλλά σε αυτή την περίπτωση, ο κατηγορούμενος είναι και ο Νετανιάχου.

Ο Τραμπ, λοιπόν, έχει ένα πρόβλημα με τον Νετανιάχου. Όμως, το πρόβλημα του Νετανιάχου με τον Τραμπ είναι πολύ μεγαλύτερο. Ο Νετανιάχου δεν μπορεί να διακινδυνεύσει να έρθει σε αντίθεση με έναν πρόεδρο των ΗΠΑ ή να αφήσει να ενισχυθεί η εντύπωση ότι βρίσκεται σε διαμάχη με τον Τραμπ ή ότι έχει καταστρέψει τη σχέση τους.

Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου θα επιθυμεί κάτι περισσότερο από μια απλή λεκτική υποστήριξη. Υπάρχουν πολλές επιλογές, από το να πιέσει τον Τραμπ να δεσμευτεί για ακόμα ένα μεγάλο μνημόνιο κατανόησης 10 ετών σχετικά με τη στρατιωτική βοήθεια έως το να φιλοξενήσει τον Νετανιάχου στο Λευκό Οίκο λίγο πριν τις ισραηλινές εκλογές για να κάνει την ανακοίνωση.

Ο Τζέι Ντι Βανς δεν είναι ο πιο ένθερμος υποστηρικτής του Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο, 4 Φεβρουαρίου, 2025. REUTERS/Elizabeth Frantz

Οι αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ

Καμία από τις δύο πιθανότητες δεν θα ήταν εύκολη για τον Τραμπ, καθώς αυξάνεται η αντίδραση εντός του κόσμου του «κινήματος» MAGA —ιδιαίτερα από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος έχει χάσει την υπομονή του με τον Νετανιάχου— σχετικά με τις εμμονές του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή και τη ξένη βοήθεια γενικότερα.

Ο Βανς για να έχει ισχυρές πιθανότητες να διαδεχθεί τον Τραμπ, πρέπει να προσεταιριστεί τα «θέλω» του MAGA κοινού των Ρεπουμπλικανών, αυτών που μπορούν να τον εκτοξεύσουν στην προεδρία.

Το κίνημα MAGA έχει ήδη χάσει μερικά από τα βασικά του μέλη, τα οποία πλέον ασκούν ανοιχτά αντιπολίτευση στον Τραμπ, καθώς ο βασικός πυρήνας των πιστεύω τους ήταν η μικρότερη δυνατή πιθανή εμπλοκή των ΗΠΑ σε πολέμους, ειδικά η αποφυγή των αιωνίων πολέμων (βλέπε Ιράν) και το δόγμα «Πρώτα η Αμερική».

Στην ουσία, το ζήτημα της υποστήριξης του Τραμπ —τόσο σημαντικό για τον Νετανιάχου— αποτελεί μάλλον περισσότερο μπελά για τον ίδιο τον Τραμπ, ο οποίος βασανίζεται από τα δικά του προβλήματα και τις πολιτικές μάχες στην πατρίδα του, ενώ παράλληλα διαπιστώνει ότι ο Νετανιάχου δεν προσφέρει καμία βοήθεια όσον αφορά το Ιράν ή τη Γάζα. Αντιθέτως, η στήριξη είναι μονομερής από τις ΗΠΑ τος το Ισραήλ.

Η πιο πιθανή κατάληξη —εκτός αν ο Νετανιάχου κάνει κάποια σημαντική παραχώρηση— είναι ο Τραμπ να περιοριστεί στα απολύτως ελάχιστα όσον αφορά τις ισραηλινές εκλογές. Αν ο Νετανιάχου κερδίσει, τότε ο Τραμπ σίγουρα θα διεκδικήσει τα εύσημα, αναφέροντας όλα όσα έχει κάνει για το Ισραήλ. Αν χάσει, ο Τραμπ σχεδόν σίγουρα θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι φταίει αποκλειστικά ο Νετανιάχου, επειδή δεν έκανε ό,τι του ζήτησε ο πρόεδρος.