Μια «ασημένια σφαίρα» για το Ιράν

Στους διαδρόμους της Ουάσιγκτον, η στρατηγική απέναντι στην Τεχεράνη συχνά αναλώνεται στην αγωνιώδη αναζήτηση μιας «ασημένιας σφαίρας»: ενός μοναδικού, καθοριστικού σημείου πίεσης που θα ανάγκαζε επιτέλους την Ισλαμική Δημοκρατία να συνθηκολογήσει. Ο Ντόναλντ Τραμπ πιστεύει ότι τη βρήκε στον απόλυτο ναυτικό αποκλεισμό.

Ωστόσο, η ιστορία της περιοχής διδάσκει ότι τέτοιες «μαγικές λύσεις» συχνά προσκρούουν σε μια πραγματικότητα που αρνείται να ακολουθήσει τη δυτική λογική.

Η επιμονή και το πείσμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχουν προσλάβει πλέον θρυλικές διαστάσεις. Το Ιράν υποφέρει από τις δυτικές κυρώσεις εδώ και δεκαετίες, ενώ άντεξε έναν φρικτό οκταετή πόλεμο με το Ιράκ τη δεκαετία του 1980, ο οποίος άφησε πίσω του περίπου ένα εκατομμύριο νεκρούς.

47 χρόνια αντίσταση στον «μεγάλο Σατανά»

Κάθε φορά που οι εσωτερικές διαδηλώσεις απειλούσαν να γιγαντωθούν, το καθεστώς επιστράτευε τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του για να καταπνίξει την αμφισβήτηση, προκειμένου να «σώσει την επανάσταση».

Στα 47 χρόνια από την Ισλαμική Επανάσταση, το δόγμα της Τεχεράνης παραμένει αμετακίνητο: αντίσταση στον «Μεγάλο Σατανά» των ΗΠΑ.

Μια, προς το παρόν, αναπόδεικτη θεωρία

Ο θαλάσσιος αποκλεισμός που επέβαλε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί την τελευταία προσπάθεια δοκιμής μιας, μέχρι στιγμής, αναπόδεικτης θεωρίας, όπως σημειώνει το CNN: ότι η συντριπτική υπεροχή των ΗΠΑ θα αναγκάσει την Ισλαμική Δημοκρατία σε κατάρρευση.

Η στρατηγική βασίζεται στην υπόθεση ότι ο στραγγαλισμός των εξαγωγών πετρελαίου και των εισαγωγών βασικών αγαθών θα προκαλέσει κοινωνική έκρηξη, ασκώντας αφόρητη πίεση στο καθεστώς να εγκαταλείψει οριστικά το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Μια λογική προσέγγιση για την Ουάσινγκτον

Στην Ουάσιγκτον, η προσέγγιση αυτή φαντάζει λογική. Κάθε κράτος, είτε πρόκειται για θεοκρατία είτε για δημοκρατία, κινδυνεύει με κατάρρευση αν αδυνατεί να εξασφαλίσει τροφή, ενέργεια και εργασία.

Βλέποντας τον εκτοξευόμενο πληθωρισμό και τις ελλείψεις στην Τεχεράνη, Αμερικανοί αξιωματούχοι συμπεραίνουν ότι ο αποκλεισμός λειτουργεί.

«Ο αποκλεισμός είναι ιδιοφυής», δήλωσε ο Τραμπ, χαρακτηρίζοντας την ιρανική οικονομία «νεκρή».

Σύμφωνα με πληροφορίες του CNN, ο πρόεδρος είναι τόσο ικανοποιημένος που προετοιμάζει τους συνεργάτες του για μια επιχείρηση μακράς διαρκείας.

Αλλά, ο χρόνος πιέζει τον Τραμπ

Αυτή η τακτική επιτρέπει στις ΗΠΑ να ασκούν πίεση χωρίς το κόστος χερσαίων επιχειρήσεων ή των αναποτελεσματικών βομβαρδισμών του παρελθόντος, επιδιώκοντας ταυτόχρονα να ανακτήσουν τη δυναμική τους στον οικονομικό πόλεμο, ειδικά μετά την παγκόσμια κρίση που προκάλεσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.

Ωστόσο, ο χρόνος πιέζει τον Τραμπ.

Με τη δημοτικότητά του σε χαμηλά επίπεδα και τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου να πλησιάζουν, οι Ρεπουμπλικάνοι ανησυχούν ότι το αυξανόμενο κόστος ζωής στις ΗΠΑ —με τη βενζίνη πάνω από τα 4 δολάρια— θα εξοργίσει τους ψηφοφόρους.

Τα δύο κρίσιμα ερωτήματα

Η επιτυχία της στρατηγικής κρίνεται από δύο κρίσιμα ερωτήματα. Πρώτον, πόσο μπορεί να αντέξει η αμερικανική κοινωνία το κόστος του πολέμου; Δεύτερον, βασίζεται το σχέδιο σε ρεαλιστικές πληροφορίες για το Ιράν;

Κι αν το καθεστώς προτιμήσει την κοινωνική κατάρρευση από τη συνθηκολόγηση;

Η Ουάσιγκτον τείνει ιστορικά να εφαρμόζει τη δική της λογική σε κοινωνίες της Μέσης Ανατολής που αντιδρούν απρόβλεπτα. Αν η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και οι εβδομάδες βομβαρδισμών δεν έκαμψαν την Τεχεράνη, είναι αβέβαιο αν θα το πράξει η οικονομική κρίση.

Το καθεστώς ίσως προτιμήσει την κοινωνική κατάρρευση από τη συνθηκολόγηση.

Απογοήτευση στην αναζήτηση της «ασημένιας» σφαίρας

Όπως επισημαίνει η Τρίτα Πάρσι του Quincy Institute, η αναζήτηση μιας «ασημένιας σφαίρας» που θα αναγκάσει το Ιράν να υποκύψει οδηγεί συχνά σε απογοήτευση. Ο Τραμπ απαιτεί την πλήρη παράδοση του εχθρού του, στοιχηματίζοντας ότι οι Ιρανοί ηγέτες θα δράσουν με αμιγώς οικονομικά κίνητρα.

Πάντως, οι ενδείξεις οικονομικής ασφυξίας στο Ιράν πληθαίνουν. Η Wall Street Journal αναφέρει ένα εκατομμύριο ανέργους και επισιτιστική ανασφάλεια, ενώ πληροφορίες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών προβλέπουν ότι η ιρανική οικονομία ίσως έχει ζωή μόνο λίγων εβδομάδων.

«Άγνωστο έδαφος»

Ο Άλεξ Βατάνκα του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής προειδοποιεί ότι ο αποκλεισμός αποτελεί «άγνωστο έδαφος» για το Ιράν, σημειώνοντας όμως ότι η πολιτική αλλαγή απαιτεί επίπεδο οργάνωσης και αποστασιών από το καθεστώς που δεν έχουν ακόμη εκδηλωθεί.

Αν ο Τραμπ επιτύχει, θα τερματίσει μια αντιπαράθεση μισού αιώνα. Αν αποτύχει, θα αποδείξει για άλλη μια φορά την ικανότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας να απορροφά πλήγματα. Και ενδεχομένως και ότι μπορεί να εξουδετερώσει ακόμα και την ισχυρότερη υπερδύναμη.

Όλες οι εξελίξεις στο liveblog της Ναυτεμπορικής