ΝΑΤΟ και ΕΕ συγκρούονται για τη διαχείριση εξοπλιστικού προγράμματος ύψους 1 τρισ. δολαρίων
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ βρίσκονται σε αυξανόμενη αντιπαράθεση, την οποία αξιωματούχοι περιγράφουν ως «πόλεμο επιρροής», γύρω από το ποιος θα διαχειριστεί το τεράστιο πρόγραμμα επανεξοπλισμού της Ευρώπης, αξίας άνω του 1 τρισ. δολαρίων ετησίως, που έχει πυροδοτηθεί από τις πιέσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Παρότι το ΝΑΤΟ αποτελεί τον βασικό πυλώνα ασφάλειας της Ευρώπης από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι πρόσφατες απαιτήσεις για αύξηση των αμυντικών δαπανών έχουν ανοίξει τη συζήτηση για το ποιος θα έχει τον έλεγχο της βιομηχανικής και παραγωγικής διάστασης του επανεξοπλισμού — έναν τομέα στον οποίο η ΕΕ διαθέτει μεγαλύτερη τεχνογνωσία.
Σύγκρουση για την αμυντική βιομηχανία και το «Αγόρασε Ευρωπαϊκά»
Σύμφωνα με αξιωματούχους, η διαφωνία επικεντρώνεται στο ποιος θα καθοδηγήσει την κλιμάκωση της παραγωγής όπλων και πώς αυτή θα επηρεάσει τα οπλικά συστήματα που θα χρησιμοποιεί η Ευρώπη στο μέλλον.
Η ΕΕ προωθεί πολιτική ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και της ενδοευρωπαϊκής συνεργασίας, ενώ το ΝΑΤΟ αντιδρά πιο έντονα στην προσέγγιση «Αγόρασε ευρωπαϊκά», υποστηρίζοντας τη διατλαντική συνεργασία και τη διατήρηση των αμερικανικών οπλικών συστημάτων στο ευρωπαϊκό οπλοστάσιο.
Όπως σημειώνει ο αναλυτής του Ινστιτούτο Μελετών Ασφάλειας της ΕΕ, οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο στην άμυνά της, αλλά διαφωνούν στον τρόπο επίτευξης αυτού του στόχου: η ΕΕ επιδιώκει εσωτερική ενίσχυση της βιομηχανίας, ενώ το ΝΑΤΟ επιμένει στον διατλαντικό χαρακτήρα της άμυνας.
Φον ντερ Λάιεν – Ρούτε: Ένταση στην κορυφή της συνεργασίας
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να συναντηθεί με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, με βασικό θέμα στην ατζέντα την αμυντική βιομηχανική πολιτική.
Η συζήτηση έρχεται σε μια περίοδο που η ΕΕ προωθεί πρωτοβουλίες όπως ευρωπαϊκά συστήματα αεράμυνας, «τείχος drones» στα σύνορα με τη Ρωσία και ενίσχυση των στρατιωτικών της δομών, κινήσεις που αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό από το ΝΑΤΟ.
Ο Ρούτε έχει προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη «ονειρεύεται» αν πιστεύει πως μπορεί να αμυνθεί χωρίς τις ΗΠΑ, εκφράζοντας ανησυχίες για πιθανές επικαλύψεις και αυξημένη γραφειοκρατία.
Στρατηγική αυτονομία της ΕΕ και διατλαντικές εντάσεις
Η αυξανόμενη ένταση ενισχύεται και από την πολιτική της Ουάσιγκτον, καθώς η στάση του Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη έχει ενισχύσει την αντίληψη στις Βρυξέλλες ότι η «στρατηγική αυτονομία» στην αμυντική παραγωγή είναι πλέον αναγκαία.
Αξιωματούχοι της ΕΕ υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή όπλων «γρήγορα, μαζικά και με χαμηλό κόστος», ενώ το ΝΑΤΟ θεωρεί ότι ο ρόλος του περιορίζεται στον καθορισμό των επιχειρησιακών αναγκών και όχι στη βιομηχανική πολιτική.
Παράλληλα, το ΝΑΤΟ εκφράζει αντιρρήσεις για ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που θεωρεί ότι ενδέχεται να οδηγήσουν σε παράλληλες δομές άμυνας.
Βιομηχανία, δαπάνες και πολιτικές ισορροπίες
Οι ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες ζητούν καλύτερο συντονισμό μεταξύ ΕΕ και ΝΑΤΟ, προειδοποιώντας ότι οι θεσμικές τριβές καθυστερούν την αύξηση της παραγωγής.
Στο μεταξύ, η ΕΕ έχει διαθέσει χρηματοδοτικά εργαλεία και χαλάρωση δημοσιονομικών κανόνων για να ενισχύσει τις αμυντικές δαπάνες, ενώ εξετάζει και πολιτικές που ευνοούν την ευρωπαϊκή βιομηχανία σε δημόσιες προμήθειες.
Ωστόσο, χώρες όπως η Γερμανία προτείνουν πιο ισορροπημένη προσέγγιση, υποστηρίζοντας τόσο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής όσο και τη διατήρηση πρόσβασης σε αμερικανικά συστήματα όπως τα Patriot και τα F-35.
Το ερώτημα των… εκατομμυρίων: Ποιος ελέγχει τη χρηματοδότηση
Παρά τις θεσμικές διαφωνίες, το μεγαλύτερο μέρος των αποφάσεων εξακολουθεί να ανήκει στα κράτη-μέλη, τα οποία καθορίζουν πού κατευθύνεται περίπου το 90% των αμυντικών δαπανών.
Το αποτέλεσμα είναι μια πολύπλοκη ισορροπία μεταξύ ΕΕ και ΝΑΤΟ, όπου η συνεργασία συνυπάρχει με τον ανταγωνισμό για επιρροή στο μεγαλύτερο εξοπλιστικό πρόγραμμα της Ευρώπης των τελευταίων δεκαετιών.
Με πληροφορίες από Financial Times
