Νέα πλατφόρμα «e-honey» – Ποιους αφορά και ποιες κυρώσεις προβλέπονται

Επιμέλεια 
Επιστημονική ομάδα

Με το άρθρο 60 του νέου νόμου 5336/2026 προστέθηκε νέο άρθρο 9Α στο ν. 4691/2020 σύμφωνα με το οποίο δημιουργείται στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων η ψηφιακή πλατφόρμα «e-honey», μέσω της οποίας θα παρακολουθούνται τα αποθέματα και συνολικά η παραγωγή, εισαγωγή, εμπορία και διακίνηση μελιού και λοιπών μελισσοκομικών προϊόντων. Στόχος είναι η πλήρης ιχνηλασιμότητα των προϊόντων, είτε παράγονται στην Ελλάδα είτε προέρχονται από άλλα κράτη της ΕΕ ή τρίτες χώρες.

Η υποχρέωση καταχώρισης αφορά ενεργούς μελισσοκόμους, καθώς και φυσικά και νομικά πρόσωπα που εμπορεύονται ή διακινούν μέλι και άλλα μελισσοκομικά προϊόντα. Η πλατφόρμα θα διασυνδέεται με το Εθνικό Ηλεκτρονικό Μελισσοκομικό Μητρώο και άλλα δημόσια συστήματα, ενώ θα αντλεί και στοιχεία ηλεκτρονικών τιμολογίων και ψηφιακών παραστατικών από την ΑΑΔΕ.

Για εκπρόθεσμη ή μη καταχώριση, καθώς και για καταχώριση ψευδών, ελλιπών ή παραπλανητικών στοιχείων, προβλέπεται πρόστιμο από 200 έως 10.000 ευρώ. Το ύψος του θα εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τον αριθμό κυψελών, την ιδιότητα του παραβάτη και το εάν η παράβαση έγινε εν γνώσει του.

Σε περίπτωση υποτροπής μέσα σε δύο χρόνια, για τους μελισσοκόμους το πρόστιμο διπλασιάζεται και προβλέπεται απώλεια δικαιωμάτων συμμετοχής σε εθνικά ή ευρωπαϊκά μέτρα στήριξης, καθώς και δικαιωμάτων ασφάλισης και αποζημίωσης από τον ΕΛΓΑ. Για τις επιχειρήσεις εμπορίας, το πρόστιμο συνδέεται με τον κύκλο εργασιών και μπορεί επιπλέον να επιβληθεί αναστολή του δικαιώματος εισαγωγής ή εμπορίας για 10 ημέρες έως 2 μήνες.

Αν κάποιος δρα ταυτόχρονα ως παραγωγός και ως έμπορος/διακινητής και παραβιάζει τις υποχρεώσεις και με τις δύο ιδιότητες, τα αντίστοιχα πρόστιμα επιβάλλονται σωρευτικά.

Οι λεπτομέρειες -ποια ακριβώς στοιχεία και ποσότητες θα δηλώνονται, οι προθεσμίες καταχώρισης, η διαδικασία ελέγχων και ο ακριβής τρόπος υπολογισμού των προστίμων- θα καθοριστούν με υπουργικές αποφάσεις.

Σύμφωνα με την Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, η αξιολογούμενη ρύθμιση αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού συστήματος καταγραφής, παρακολούθησης και ιχνηλασιμότητας της παραγωγής, εμπορίας και διακίνησης μελιού και λοιπών μελισσοκομικών προϊόντων, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας «ισοζύγιο μελιού και μελισσοκομικών προϊόντων – “e-honey”», η οποία θα είναι πλήρως συνδεδεμένη με το Εθνικό Ηλεκτρονικό Μελισσοκομικό Μητρώο. Η λειτουργία της πλατφόρμας διασφαλίζει την ενοποιημένη καταγραφή των μελισσοκόμων, των εκμεταλλεύσεων και του μελισσοκομικού κεφαλαίου, την παρακολούθηση εγχώριων και εισαγόμενων προϊόντων, καθώς και τη δυνατότητα διαβαθμισμένης πρόσβασης για αρμόδιες αρχές όπως ΟΠΕΚΕΠΕ, ΔΑΟΚ, ΕΛΓΑ, ΕΦΕΤ, Δασαρχεία, Αστυνομία και άλλες συναρμόδιες υπηρεσίες Με τη λειτουργία της ανωτέρω ψηφιακής πλατφόρμας επιδιώκεται η προστασία των παραγωγών, διασφαλίζοντας την υπεραξία του ελληνικού μελιού, την ανάδειξη της ποιοτικής υπεροχής του και την εγγυημένη προέλευση, καθώς και η προστασία των καταναλωτών, μέσω της διαφάνειας στην αγορά και της αποφυγής παραπλανητικών πρακτικών ή «ελληνοποιήσεων». Παράλληλα, η πλατφόρμα προσφέρει εργαλείο εποπτείας και ελέγχου της παραγωγής, εμπορίας και διακίνησης, επιτρέπει την παρακολούθηση εισαγωγών και ποσοτήτων, και ενισχύει τον έλεγχο ποιοτικών χαρακτηριστικών, πιστοποιήσεων και ιχνηλασιμότητας κάθε παρτίδας από την παραγωγή έως τη διάθεση.
Η προτεινόμενη ρύθμιση επιτρέπει, επίσης, τη συνεργασία και ανταλλαγή δεδομένων μέσω υπηρεσιών διαλειτουργικότητας με άλλες βάσεις δεδομένων, όπως η Α.Α.Δ.Ε. για στοιχεία τιμολογίων, η Γενική Γραμματεία Εμπορίου για στοιχεία εμπορίας και διακίνησης, και άλλες συναρμόδιες υπηρεσίες, διασφαλίζοντας διαλειτουργικότητα, αξιοπιστία και ορθή λειτουργία. Επιπλέον, προβλέπεται η εκπαίδευση των χειριστών του συστήματος, η εισήγηση έκδοσης οδηγιών εφαρμογής και η υποστήριξη σχεδιασμού πολιτικής και λήψης αποφάσεων για τον μελισσοκομικό τομέα.
Τέλος, η αξιολογούμενη ρύθμιση συμβάλλει στη διαφύλαξη των παραγωγών και των καταναλωτών από αθέμιτες πρακτικές και φαινόμενα νοθείας και παραπλάνησης, στην ενίσχυση της διαφάνειας στις εμπορικές ροές, στην προστασία και ανάδειξη των ελληνικών μελισσοκομικών προϊόντων και στη διασφάλιση της συμμόρφωσης με το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο για την παραγωγή, εμπορία και διακίνηση μελιού και άλλων προϊόντων του τομέα.

Η διάταξη όπως ψηφίστηκε:

Άρθρο 9Α
Ψηφιακή πλατφόρμα «Ισοζύγιο μελιού και μελισσοκομικών προϊόντων» – «e-honey»

1. Στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αναπτύσσεται και λειτουργεί ψηφιακή πλατφόρμα για την αποτύπωση των αποθεμάτων και την παρακολούθηση της αλυσίδας παραγωγής, εισαγωγής, εμπορίας και διακίνησης μελιού και λοιπών μελισσοκομικών προϊόντων με την ονομασία «Ισοζύγιο μελιού και μελισσοκομικών προϊόντων», εφεξής καλούμενη ψηφιακή πλατφόρμα «e-honey».

2. Σκοπός της λειτουργίας της ψηφιακής πλατφόρμας «e-honey» είναι η ιχνηλασιμότητα μέσω της εποπτείας και του ελέγχου των αποθεμάτων, της αλυσίδας παραγωγής, εισαγωγής, εμπορίας και διακίνησης του μελιού και των λοιπών μελισσοκομικών προϊόντων, που παράγονται στην Ελλάδα ή σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) ή τρίτες χώρες και εισάγονται στην Ελλάδα ή διακινούνται στην ελληνική επικράτεια.

3. H ψηφιακή πλατφόρμα «e-honey» διασυνδέεται με το Εθνικό Ηλεκτρονικό Μελισσοκομικό Μητρώο του άρθρου 9, καθώς και με κάθε άλλο πληροφοριακό σύστημα και μητρώο του Δημοσίου.

4. Η Διεύθυνση Συστημάτων Εκτροφής Ζώων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων δια του αρμοδίου Τμήματος Μελισσοκομίας, Σηροτροφίας και Λοιπών Ζωικών Οργανισμών ορίζεται ως αρμόδια αρχή για τη διαχείριση, τον συντονισμό, την παρακολούθηση και την εποπτεία της λειτουργίας της ψηφιακής πλατφόρμας «e-honey», την εισήγηση για τη θέσπιση σχετικών νομοθετικών και λοιπών μέτρων, τη συνεργασία με τις συναρμόδιες υπηρεσίες και φορείς και τη μέριμνα για ενημέρωση των μελισσοκόμων και των εμπόρων σχετικά με τη λειτουργία της ψηφιακής πλατφόρμας «e-honey».

5. Η Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ορίζεται ως αρμόδια αρχή για την ανάπτυξη, τον έλεγχο ορθής λειτουργίας, την τεχνική υποστήριξη, τη μέριμνα για την τεχνική αναβάθμιση και ενημέρωση της ψηφιακής πλατφόρμας «e-honey», την παροχή πρόσβασης υπηρεσιών διαλειτουργικότητας σε αρμόδιες υπηρεσίες και ελεγκτικές δομές, σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Συστημάτων Εκτροφής Ζώων, καθώς και την ανάπτυξη σχετικών ψηφιακών εφαρμογών.

6. Η Διεύθυνση Εμπορικής Επιχειρηματικότητας της Γενικής Διεύθυνσης Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης ορίζεται ως αρμόδια αρχή για τη θέσπιση υποχρεωτικής δήλωσης της εμπορευόμενης, εισαγόμενης και διακινούμενης ποσότητας μελιού και λοιπών μελισσοκομικών προϊόντων στην ψηφιακή πλατφόρμα «e-honey».

7. Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων παρέχουν μέσω υπηρεσιών διαλειτουργικότητας δεδομένα των ηλεκτρονικών τιμολόγιων και λοιπών ψηφιακών παραστατικών εμπορίας που κρίνονται απαραίτητα για την εποπτεία της αλυσίδας παραγωγής, εισαγωγής, εμπορίας και διακίνησης μελιού ή λοιπών μελισσοκομικών προϊόντων, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές των παρ. 4 και 5.

8. Αν ενεργοί μελισσοκόμοι ή φυσικά και νομικά πρόσωπα που εμπορεύονται μέλι ή άλλα μελισσοκομικά προϊόντα που έχουν παραχθεί στην ελληνική επικράτεια, σε άλλα κράτη μέλη της Ε.Ε. ή εισάγονται από τρίτες χώρες, παραλείπουν την υποχρέωση εμπρόθεσμης καταχώρισης και ενημέρωσης της ψηφιακής πλατφόρμας «e-honey» με τα προβλεπόμενα δεδομένα και στοιχεία ή καταχωρίζουν ψευδή, ελλιπή ή παραπλανητικά στοιχεία, τους επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ύψους από διακόσια (200) έως δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ, ανάλογα με τον αριθμό των κατεχόμενων κυψελών, το εάν ο παραβάτης είναι κατ’ επάγγελμα ή μη ενεργός μελισσοκόμος ή φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ασκεί εμπορία καθώς και το εάν η παράλειψη ή η εσφαλμένη καταχώριση συντελέστηκε σε γνώση του. Σε περίπτωση υποτροπής εντός δύο (2) ετών: α) εάν η παράλειψη συντελείται από ενεργό μελισσοκόμο, το πρόστιμο διπλασιάζεται και ο παραβάτης αποστερείται των δικαιωμάτων συμμετοχής σε δράσεις εθνικών ή ενωσιακών μέτρων στήριξης και ενίσχυσης του αγροτικού τομέα εν γένει και του τομέα της μελισσοκομίας ειδικότερα και ασφάλισης και αποζημίωσης από τον Ελληνικό Οργανισμό Γεωργικών Ασφαλίσεων και β) εάν η παράλειψη συντελείται από φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ασκεί εμπορία, το διοικητικό πρόστιμο προσδιορίζεται με βάση τον κύκλο εργασιών του παραβάτη, κατά το προηγούμενο έτος, και ανάλογα με τη βαρύτητα της παράλειψης, δύναται να αναστέλλεται το δικαίωμα να εισάγει ή να εμπορεύεται μέλι και μελισσοκομικά προϊόντα για χρονικό διάστημα από δέκα (10) ημέρες έως δύο (2) μήνες. Τα διοικητικά πρόστιμα επιβάλλονται σωρευτικά όταν ο υπόχρεος τελεί παραβάσεις που αφορούν τόσο την ιδιότητά του ως ενεργού μελισσοκόμου – παραγωγού μελιού και μελισσοκομικών προϊόντων, όσο και την ιδιότητά του ως εμπόρου – διακινητή μελιού και μελισσοκομικών προϊόντων. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ανάπτυξης καθορίζονται ο τρόπος και η διαδικασία επιβολής των κυρώσεων της παρούσας και κάθε άλλο σχετικό ζήτημα για την εφαρμογή της.

9. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζονται το πεδίο εφαρμογής, οι διαδικασίες για την ανάπτυξη και τη λειτουργία της ψηφιακής πλατφόρμας «e-honey», η διασύνδεσή της με άλλες βάσεις δεδομένων και μητρώα, οι προϋποθέσεις και οι υποχρεώσεις καταχώρισης και ενημέρωσής της με δεδομένα και στοιχεία εκ μέρους των παραγωγών και των εμπόρων, η διαδικασία επιβολής των διοικητικών κυρώσεων της παρ. 8, καθώς και η είσπραξη και απόδοσή τους, το είδος των προσωπικών δεδομένων που εισάγονται και τυγχάνουν επεξεργασίας, ο ειδικότερος ρόλος του υπευθύνου επεξεργασίας και του εκτελούντος την επεξεργασία, ο χρόνος τήρησής τους, τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την ασφάλεια της επεξεργασίας τους, η διενέργεια ελέγχων, οι αρμόδιες αρχές και όργανα για τη διενέργεια των ελέγχων και κάθε σχετικό θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.

10. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Ανάπτυξης καθορίζονται οι υποχρεώσεις φυσικών ή νομικών προσώπων που εμπορεύονται μέλι ή άλλα μελισσοκομικά προϊόντα που έχουν παραχθεί στην ελληνική επικράτεια, σε άλλα κράτη μέλη της Ε.Ε. ή εισάγονται στην Ελλάδα από τρίτες χώρες, ως προς την καταχώριση ποσοτικών δεδομένων και ποιοτικών στοιχείων ταυτοποίησης στην ψηφιακή πλατφόρμα «e-honey».