Νέες επενδύσεις 64 δισ. στα μέταλλα
Την επόμενη φάση της διεθνούς πολιτικής για τις ορυκτές πρώτες ύλες σηματοδοτούν δύο κινήσεις κομβικής σημασίας στη διεθνή σκακιέρα των κρίσιμων μετάλλων.
Από τη μια πλευρά η Ευρώπη προχωρά στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Κρίσιμων Πρώτων Υλών (European Critical Raw Materials Centre) σε συνέχεια του CRM Act και του RESource EU Action Plan και από την άλλη το G7 προχώρησε στη Διακήρυξη με την οποία θεσμοθετεί μόνιμη συνεργασία ΟΟΣΑ και Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ) μέσω της νέας G7 Platform for Critical Minerals Cooperation, θέτοντας ποσοτικό στόχο μείωσης της εξάρτησης από μονοπωλιακούς προμηθευτές σπάνιων γαιών κάτω του 60% έως το 2030, ανοίγοντας ταυτόχρονα το δρόμο για επενδύσεις όχι μόνο στην εξόρυξη των κρίσιμων πρώτων υλών αλλά και στην ανακύκλωση και την αξιοποίηση των δευτερογενών υλικών.
Χρηματοδοτήσεις – Επενδύσεις
Και όλα αυτά ενώ ήδη από την αρχή του 2026 έχουν ανακοινωθεί περίπου 195 έργα σε αλυσίδες αξίας κρίσιμων ορυκτών μεταξύ G7 και χωρών-εταίρων, συγκεντρώνοντας επενδύσεις που ξεπερνούν τα 64 δισ. ευρώ.
Στην Ευρώπη, ήδη, από τον πρώτο κύκλο των Στρατηγικών Έργων του CRM Act (2025), εγκρίθηκαν 47 έργα σε 13 κράτη-μέλη, με συνολικές επενδύσεις 22,5 δισ. ευρώ. Η επένδυση της METLEN για παραγωγή γαλλίου αποτελεί κομβικό παράδειγμα, καλύπτοντας σχεδόν το σύνολο των ευρωπαϊκών αναγκών.
Αυτή τη στιγμή, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη ο δεύτερος κύκλος υποβολής για τα Στρατηγικά Έργα του CRM Act, ο οποίος ολοκληρώθηκε με την κατάθεση περισσότερων από 160 αιτήσεων, γεγονός που επιβεβαιώνει το αμείωτο ενδιαφέρον της βιομηχανίας, ενώ η τελική ανακοίνωση αναμένεται για το φθινόπωρο του 2026. Και στον δεύτερο κύκλο, η Ελλάδα δηλώνει ενεργό παρουσία, με 5 αιτήσεις, αξιοποιώντας πλήρως το μοναδικό γεωλογικό και κοιτασματολογικό της πλεονέκτημα αλλά και τη δυνατότητα ανακύκλωσης μετάλλων.
Πέντε Στρατηγικά Έργα έχουν ήδη υποβληθεί από ελληνικές εταιρείες του εξορυκτικού κλάδου προς αξιολόγηση, τα οποία αφορούν υφιστάμενα κοιτάσματα και αναπτυξιακές δυνατότητες σε επιλεγμένους Δημόσιους Μεταλλευτικούς Χώρους, καλύπτοντας διαφορετικές κατηγορίες Κρίσιμων Ορυκτών Πρώτων Υλών που αφορούν το χαλκό, το γερμάνιο καθώς και την ανακύκλωση πρώτων υλών. Να σημειωθεί ότι η Ελλάδα ανταποκρίθηκε εμπρόθεσμα στις υποχρεώσεις του πρώτου έτους εφαρμογής του Μηχανισμού Υλοποίησης του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (CRM Act), υποβάλλοντας το Μάιο 2026 την Έκθεση όπως ορίζει το άρθρο 45 του Μηχανισμού.
Πέρα αυτών το RESourceEU ενισχύει την ολοκλήρωση της αλυσίδας μέσω της κινητοποίησης περίπου 3 δισ. ευρώ από διάφορα ευρωπαϊκά ταμεία. Αυτά περιλαμβάνουν το Battery Booster ύψους 1,8 δισ.ευρώ, που στοχεύει συγκεκριμένα σε υλικά καθόδου και ανόδου (λίθιο, κοβάλτιο, νικέλιο, μαγγάνιο, γραφίτη), και το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund), που διαθέτει 1 δισ. ευρώ για την καθαρή τεχνολογία.
Παράλληλα, η Ε.Ε. επενδύει στην έρευνα μέσω του Horizon Europe και προωθεί μια πλατφόρμα αντιστοίχισης ζήτησης και προσφοράς, που θα διασφαλίζει σταθερή ζήτηση για τα ευρωπαϊκά έργα. Επίσης έχει συσταθεί το European Minerals Investment Network (E-MIN), μια μόνιμη πλατφόρμα για την ένωση δημόσιων και ιδιωτικών επενδυτών, βιομηχανικών επιχειρήσεων, κατασκευαστών έργων σε όλη την Ευρώπη και συμμαχικές χώρες.
Επίσης κάποιες ευρωπαϊκές χώρες έχουν δημιουργήσει τα δικά τους funds για τη χρηματοδότηση έργων για κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες. Η Γαλλία δημιούργησε το Fonds Métaux Critiques για επεξεργασία και ανακύκλωση μετάλλων ύψους 2 δις. ευρώ, η Γερμανία το Raw Materials Fund (Rohstofffonds) που το διαχειρίζεται η KfW με ποσό χρηματοδότησης ανά έργο από 50 εκατ. ευρώ έως 150 εκατ. ευρώ, η Ιταλία το Critical Minerals Strategic Fund ύψους 1 δις. ευρώ και η Ολλανδία το Critical Raw Materials Fund σε συνεργασία με την αναπτυξιακή τράπεζα FMO (Dutch entrepreneurial development bank).
Ελληνικό ενδιαφέρον
Όπως τονίζει στη «Ν» ο Dr Πέτρος Τζεφέρης, Γενικός Διευθυντής Ορυκτών Πρώτων Υλών στο Υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος, τόσο η κινητικότητα της Ευρώπης όσο και η πρόσφατη Διακήρυξη του G7 (17/6/2026) «δείχνουν ότι η επόμενη φάση της διεθνούς πολιτικής κρίσιμων ορυκτών θα κινηθεί γύρω από τρεις άξονες: ποσοτικοποιημένους στόχους διαφοροποίησης, μηχανισμούς έγκαιρης προειδοποίησης βασισμένους σε δεδομένα, και αποθεματοποίηση με διεθνή συντονισμό.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, με ενεργό ενδιαφέρον τόσο σε έργα εξόρυξης όσο και σε στρατηγικά έργα υπό το πλαίσιο του ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (CRM Act), η εξέλιξη αυτή αξίζει στενή παρακολούθηση —ιδίως ως προς τα κριτήρια συμμετοχής χωρών εκτός G7 στην Πλατφόρμα, και ως προς το πώς θα ενσωματωθεί η περιφερειακή διάσταση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης στις μελλοντικές αναλύσεις ΟΟΣΑ-ΔΟΕ». Εστιάζοντας στην Ευρώπη από τη δική του πλευρά ο οικονομικός γεωλόγος, Dr Νικόλαος Αρβανιτίδης, σε ανάλυσή του επισημαίνει πως «η Ελλάδα, με το μοναδικό γεωλογικό της υπόβαθρο και το αξιόλογο μεταλλογενετικό της δυναμικό, αναδεικνύεται σε βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής προσπάθειας».
G7 Platform for Critical Minerals Cooperation
Το κεντρικό θεσμικό στοιχείο της Διακήρυξης του G7 είναι η δημιουργία της G7 Critical Minerals Resilience and Production Alliance, η οποία χτίζεται πάνω στην ήδη υπάρχουσα Critical Minerals Production Alliance και προβλέπεται να παραμείνει ανοιχτή σε πρόσθετες, ομοϊδεάτες χώρες, υπό την έγκριση των ήδη συμμετεχόντων.
Για την υλοποίηση της Συμμαχίας συστήνεται η G7 Platform for Critical Minerals Cooperation, με αποστολή τη διευκόλυνση του διαλόγου, τη στήριξη λήψης αποφάσεων βάσει δεδομένων και τον συντονισμό μεταξύ των μελών.
Η ίδια η Διακήρυξη προσδιορίζει με σαφήνεια τον ρόλο του ΟΟΣΑ και του ΔΟΕ σε αυτή την αρχιτεκτονική: η Πλατφόρμα θα συμβουλεύεται —όποτε το κρίνει σκόπιμο— το Critical Minerals Security Programme του ΔΟΕ και τον ΟΟΣΑ, προκειμένου να παρέχουν αναλυτικές εκτιμήσεις βασισμένες σε δεδομένα για τις εξελίξεις της αγοράς και τις ευπάθειες των αλυσίδων εφοδιασμού, να διευκολύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών για αποθέματα, να διεξάγουν ασκήσεις ετοιμότητας και να παρακολουθούν την πρόοδο σε χρηματοδότηση, διαφοροποίηση και δεσμεύσεις διαφάνειας.
Οι δύο Οργανισμοί καλούνται επίσης να παρέχουν δεδομένα που θα επιτρέπουν στα μέλη να λαμβάνουν έγκαιρες προειδοποιήσεις για στρεβλώσεις της αγοράς και να σχεδιάζουν συντονισμένες αντιδράσεις. Η Διακήρυξη του G7 για τις κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες θέτει ποσοτικό στόχο μείωσης της εξάρτησης από μονοπωλιακούς προμηθευτές σπάνιων γαιών και μόνιμους μαγνήτες κάτω του 60% έως το 2030, με φιλοδοξία να φτάσει το 50% το συντομότερο δυνατό. Για τα υπόλοιπα κρίσιμα ορυκτά, οι ηγέτες ανέθεσαν στους αρμόδιους υπουργούς να καθορίσουν αντίστοιχους ποσοτικούς στόχους έως το τέλος του 2026.
Ευρωπαϊκό Κέντρο Κρίσιμων Πρώτων Υλών European Critical Raw Materials Centre: πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να βελτιώσει την ασφάλεια εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών
Αντίστοιχα η Ευρώπη προχωρά στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Κρίσιμων Πρώτων Υλών (European Critical Raw Materials Centre), με στόχο να συμβάλει στην εξασφάλιση πρόσβασης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας σε Κρίσιμες Ορυκτές Πρώτες Ύλες.
Με βάση το Σχέδιο Δράσης για το European Critical Raw Materials Centre που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση η οποία θα ολοκληρωθεί στις 29 Ιουλίου 2026, το Κέντρο προβλέπεται ότι θα αναπτύξει συστημική πληροφόρηση για τις αλυσίδες αξίας των CRM και τις πρωτογενείς και δευτερογενείς αγορές, για την ενημέρωση των επενδύσεων, της αποθήκευσης και των κοινών αγορών στην Ευρώπη και τα κράτη μέλη.
Θα παρακολουθεί επίσης τα έργα CRM σε όλο τον κύκλο ανάπτυξης και τις λειτουργίες τους. Θα διευκολύνει τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων πρωτογενών και δευτερογενών CRM σε συντονισμό με τις εταιρείες της Ε.Ε. και τα κράτη – μέλη (stockpiling). Θα έχει την εντολή να αναλαμβάνει κοινές προμήθειες και να συνδέει τη ζήτηση με την προσφορά (joint purchasing), επίσης θα διευκολύνει την πρόσβαση σε δημόσια χρηματοδότηση αλλά και ιδιωτικές επενδύσεις για έργα CRM. Στόχος είναι το Κέντρο να ξεκινήσει τις δραστηριότητές του μέχρι το τέλος του 2026.
Σύμφωνα με στελέχη του εξορυκτικού κλάδου η Ευρώπη με το European Critical Raw Materials Centre, το ReSourceEU Αction Plan, το CRM Act και την ενισχυμένη Ευρωπαϊκή Γεωλογική Υπηρεσία Geological Service for Europe προσπαθεί να κερδίσει το χαμένο έδαφος όσον αφορά τον εφοδιασμό και την αξιοποίηση των CRM, συμβάλλοντας στη στρατηγική αυτονομία της σε καίριους τομείς όπως ενέργεια, η τεχνολογία, η βιομηχανία και άμυνα. Μέχρι στιγμής πάντως η εξάρτηση της Ευρώπης από άλλες χώρες για κρίσιμες πρώτες ύλες είναι η αχίλλειος πτέρνα της, ενώ η ζήτηση αυξάνεται με αμείωτη ένταση.
Σύμφωνα με ανάλυση του Bruegel, το λίθιο ξεχωρίζει, με προβλεπόμενη αύξηση της ζήτησης έως το 2050 να κυμαίνεται από 470% έως 800%. Η ζήτηση για γραφίτη και νικέλιο θα αυξηθεί επίσης σημαντικά, αν και με διακυμάνσεις μεταξύ των διαφόρων σεναρίων, με την προβλεπόμενη αύξηση της ζήτησης έως το 2050 να κυμαίνεται από 130% έως 250%. Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη διασφάλισης των αλυσίδων εφοδιασμού για αυτά τα ορυκτά αλλά και για πολλά άλλα.
Για τους μόνιμους μαγνήτες, απαραίτητους σε ηλεκτροκινητήρες και άλλες εφαρμογές, η Ε.Ε. αναγνωρίζει την τεράστια εξάρτησή της από το εξωτερικό (λιγότερο από 1% των σπάνιων γαιών ανακυκλώνεται σήμερα στην Ε.Ε.). Σε αυτό το πλαίσιο το RESourceEU περιλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις: Περιορισμός Εξαγωγών Σκραπ: προωθείται η απαγόρευση εξαγωγής απορριμμάτων μόνιμων μαγνητών, ώστε αυτά τα πολύτιμα υλικά να παραμένουν στην Ευρώπη για ανακύκλωση, Καινοτόμα Έργα: χρηματοδοτούνται έργα όπως το SICAPERMA, που αναπτύσσει μια πλήρως κυκλική αλυσίδα αξίας για την ανακύκλωση μαγνητών, και ένα ακόμη πρόγραμμα που στοχεύει στη δημιουργία της πρώτης προ-εμπορικής αλυσίδας παραγωγής σπάνιων γαιών από ευρωπαϊκές πρώτες ύλες.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
