Νομική όπως φιλολογία
Το μακρινό έτος 1993 η Νομική και η Φιλολογία είχαν παρόμοιες βάσεις. Συγκεκριμένα, όπως βλέπουμε στο διάγραμμα, στη Θεσσαλονίκη είχαν ακριβώς την ίδια βάση και στην Αθήνα είχαν διαφορά 18 μορίων. Αυτό σημαίνει ότι είχαν την ίδια ζήτηση από τους υποψηφίους στην επιλογή σπουδών, διότι το κύρος ήταν υψηλό και οι επαγγελματικές προοπτικές πολύ καλές.
Τα χρόνια πέρασαν και η Φιλολογία όλο και υποχωρούσε για να βρεθεί το 2025 η διαφορά από τη Νομική σε ιστορικό χαμηλό: 6.571 μόρια διαφορά στην Αθήνα και 6.153 στη Θεσσαλονίκη.
Γιατί έχασε την προτίμηση των υποψηφίων η Φιλολογία ενώ η Νομική τη διατήρησε; Η προσφορά των φιλολόγων αυξήθηκε κατά πολύ, ενώ η ζήτηση μειώθηκε. Στο Μηχανογραφικό του 2025 υπήρχαν 20 Τμήματα που οι απόφοιτοί τους αποκτούν τα επαγγελματικά δικαιώματα των φιλολόγων. Το 2025 διατέθηκαν 3.466 θέσεις μέσω των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Από αυτές καλύφθηκαν 2.459 και 1.007 έμειναν κενές ελέω ΕΒΕ. Το 2024 πήραν το πτυχίο τους 2.628 φοιτητές από αυτά τα Τμήματα (στοιχεία για το 2025 δεν υπάρχουν).
Το 2025 διορίστηκαν 101 φιλόλογοι στη Γενική Εκπαίδευση και 820 στην Ειδική Εκπαίδευση (απαιτείται μεταπτυχιακό). Η ζήτηση είναι πάρα πολύ μικρή. Αν αναλογιστούμε ότι επί μία δεκαετία δεν υπήρξαν διορισμοί αντιλαμβανόμαστε ότι συσσωρεύτηκαν πολλοί φιλόλογοι που αναζητούσαν εργασία. Τα φροντιστήρια απορρόφησαν πολλούς από αυτούς αλλά δεν μπορούν να τους απορροφήσουν όλους. Βλέπετε τα φροντιστήρια αποτελούν τομέα της οικονομίας μας, αρκετά παραγωγικότερο από αρκετούς άλλους τομείς της οικονομίας.
Φυσικά οι φιλόλογοι μπορούν να εργαστούν και σε επιχειρήσεις και οπουδήποτε η καλή γνώση της γλώσσας είναι απαραίτητη στην επικοινωνία, αλλά η βασική τους κατεύθυνση είναι η Εκπαίδευση. Αυτή είναι η κουλτούρα τους όπως διδάσκεται και στο Πανεπιστήμιο.
Η υπερπροσφορά πτυχιούχων φιλολογίας και η μείωση των προσφερόμενων θέσεων εργασίας είναι αυτό που τελικά έφερε τη μείωση της ζήτησης για σπουδές φιλολογίας, που οδήγησε, σταδιακά, στην απαξίωση.
Η Νομική έμεινε με τρία Τμήματα, που, όμως, δέχονται πολύ μεγάλο αριθμό εισακτέων· 1.276 ήταν οι εισακτέοι το 2025 και 1.950 οι υποψήφιοι που δήλωσαν κάποια από τις τρεις Νομικές ως πρώτη τους επιλογή. Υπήρξαν δηλαδή 674 υποψήφιοι που ήθελαν να σπουδάσουν Νομική και δεν τα κατάφεραν, αλλά πρόκειται μόνο για όσους ξεπέρασαν την ΕΒΕ των Τμημάτων, που το 2025 ήταν 13,55. Προφανώς θα υπάρχουν και άλλοι, με χαμηλότερη βαθμολογία, που δεν μπορούσαν να δηλώσουν τη Νομική. Συνεπώς ζήτηση για σπουδές Νομικής υπάρχει.
Ο περιορισμός των Τμημάτων, παρά τον μεγάλο αριθμό εισακτέων, έφερε πολλούς δικηγόρους, αλλά οι απόφοιτοι της Νομικής έχουν και αρκετές άλλες διεξόδους. Το 2000 είχαμε 27.046 δικηγόρους, που έφτασαν τους 47.169 το 2022, πράγμα που μας δίνει μία αναλογία 405 δικηγόρων ανά 100.000 κατοίκους το 2022, μία αναλογία από τις υψηλότερες στην Ευρώπη. Ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 180 δικηγόροι, με την Κύπρο να είναι η πρώτη στην Ευρώπη με 505 δικηγόρους, η Γερμανία να έχει 200 και η Γαλλία να έχει 123 (δεδομένα 2022, CEPEJ). Προσφορά αποφοίτων Νομικής υπάρχει, λοιπόν, και είναι υψηλή.
Το 2019 η τότε Υπουργός Παιδείας κατάργησε την 4η Νομική στην Πάτρα με το επιχείρημα ότι οι τρεις Νομικές είναι αρκετές. Και μετά ήρθαν τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια. Εγκρίθηκε η λειτουργία μίας Νομικής απορρίφθηκαν οι υπόλοιπες, που επανέρχονται φέτος με την επανακατάθεση των αιτήσεων έγκρισης των προγραμμάτων. Θα έρθουν και άλλες νέες Νομικές. Πόσες δεν γνωρίζουμε αυτή τη στιγμή. Είναι φθηνό και εύκολο να ιδρύσεις μία Νομική. Δεν χρειάζονται εργαστήρια, το διδακτικό προσωπικό είναι φθηνό, καθώς έχουμε μεγάλη προσφορά κατόχων διδακτορικών, οπότε γιατί όχι; Υπάρχει ζήτηση και ο ιδιωτικός τομέας Εκπαίδευσης καλύπτει τη ζήτηση που δεν μπορούν να καλύψουν τα δημόσια ΑΕΙ. Έτσι δεν γίνεται πάντα;
Εδώ ξεκινούν τα δύσκολα. Η ύπαρξη πολλών πτυχιούχων επηρεάζει τις ζωές όλων. Η υπερπροσφορά πτυχιούχων που θα φέρουν οι επιπλέον Νομικές θα κάνει την εύρεση εργασίας εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση και θα δημιουργήσει χιλιάδες άνεργους απόφοιτους Νομικής που θα ψάχνουν απελπισμένοι δουλειά και θα πρέπει να καλύψουν και το ποσό που έδωσαν για τα δίδακτρα και τη φοιτητική τους διαβίωση. Η υπερπροσφορά των πτυχιούχων και η μειωμένη ζήτηση (διότι είδαμε πόσους δικηγόρους ήδη έχουμε) θα μειώσουν τη ζήτηση και θα οδηγήσουν στην απαξίωση το πτυχίο της Νομικής. Ακριβώς όπως έγινε και με τους φιλολόγους.
*Μαθηματικός – ερευνητής,
https://stadiodromia.gr/
