NY Times: Πώς η Ιαπωνία έγινε παράδεισος για τον Πούτιν
Την ώρα που η Δύση πίστευε ότι οι μαζικές απελάσεις Ρώσων διπλωματών και οι κυρώσεις θα έκοβαν τη ροή κρίσιμης τεχνολογίας προς τη Μόσχα, ο Βλαντίμιρ Πούτιν φαίνεται πως είχε ήδη βρει μια νέα «πίσω πόρτα».
Όχι στην Κίνα, ούτε σε κάποια χώρα της Κεντρικής Ασίας, αλλά στην Ιαπωνία. Σύμφωνα με εκτενή έρευνα των New York Times, το Τόκιο έχει εξελιχθεί σε βασικό κόμβο ενός μυστικού δικτύου της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών (GRU), που προμηθεύει τη ρωσική πολεμική μηχανή με μικροτσίπ, ηλεκτρονικά εξαρτήματα και τεχνολογία διπλής χρήσης, απαραίτητα για την κατασκευή πυραύλων και drones.
Μια άγνωστη μονάδα της GRU στο επίκεντρο
Στην καρδιά αυτού του δικτύου βρίσκεται μια ελάχιστα γνωστή μονάδα της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών (GRU), γνωστή ως 20ή Διεύθυνση.
Σύμφωνα με νυν και πρώην αξιωματούχους δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών που επικαλείται η εφημερίδα, τα στελέχη της δρουν με καλύμματα διπλωματών ή επιχειρηματιών και έχουν ως αποστολή την απόκτηση τεχνολογίας διπλής χρήσης — προϊόντων δηλαδή που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για πολιτικές όσο και για στρατιωτικές εφαρμογές.
Οι αξιωματικοί της μονάδας φέρονται να οργανώνουν την αγορά ευαίσθητου εξοπλισμού, να δημιουργούν δίκτυα μεταφοράς και να εξασφαλίζουν ότι τα προϊόντα θα φτάσουν τελικά στη Ρωσία, παρά τους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί από τη Δύση.
Ο άνθρωπος της Μόσχας στο Τόκιο
Καθοριστικό ρόλο στο δίκτυο αποδίδουν οι δυτικές υπηρεσίες στον Μαξίμ Βλαντιμίροβιτς Φιλτσένκοφ, ο οποίος εμφανίζεται ως υπάλληλος της κρατικής αεροπορικής εταιρείας Aeroflot.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες των NY Times, πίσω από αυτή την επαγγελματική ιδιότητα κρύβεται ένας έμπειρος αξιωματικός της GRU, ο οποίος ανέλαβε το 2024 να οργανώσει τις επιχειρήσεις της 20ής Διεύθυνσης στην Ιαπωνία.
Η ειρωνεία είναι ότι τα γραφεία της Aeroflot στο Τόκιο βρίσκονται σε μικρή απόσταση από την Εθνική Αστυνομική Υπηρεσία της Ιαπωνίας, η οποία είναι αρμόδια και για υποθέσεις κατασκοπείας.
Η Ιαπωνία ως «παράδεισος» για τις μυστικές υπηρεσίες
Η έρευνα υποστηρίζει ότι η Ιαπωνία αποτελεί ιδανικό περιβάλλον για τέτοιου είδους δραστηριότητες.
Παρά την πολιτική στήριξη που παρέχει στην Ουκρανία, η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει σχετικά περιορισμένες δυνατότητες αντικατασκοπείας και μια νομοθεσία που θεωρείται λιγότερο αυστηρή σε σχέση με άλλες δυτικές χώρες.
Επιπλέον, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς προηγμένων ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, ημιαγωγών, αισθητήρων και βιομηχανικών μηχανημάτων παγκοσμίως, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ελκυστική για δίκτυα παράκαμψης των κυρώσεων.
Οι διαδρομές των εξαρτημάτων
Σύμφωνα με την έρευνα, ο εξοπλισμός δεν μεταφέρεται συνήθως απευθείας στη Ρωσία.
Αντίθετα, χρησιμοποιούνται τρίτες χώρες ως ενδιάμεσοι σταθμοί. Προϊόντα αποστέλλονται σε κράτη όπως το Βιετνάμ, η Σρι Λάνκα, το Ουζμπεκιστάν ή η Κίνα και από εκεί επανεξάγονται στη Ρωσία μέσω δικτύων logistics που δυσκολεύουν τον εντοπισμό της τελικής διαδρομής.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ιαπωνική εταιρεία Proco Air, η οποία δραστηριοποιείται στις μεταφορές φορτίων προς χώρες όπου εξακολουθεί να επιχειρεί η Aeroflot.
Η εταιρεία αρνείται ότι έχει παραβιάσει κυρώσεις ή ότι γνώριζε οποιαδήποτε σχέση του Φιλτσένκοφ με τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών, υποστηρίζοντας ότι μεταφέρει μόνο νόμιμα εμπορεύματα.
Τα ιαπωνικά εξαρτήματα στους ρωσικούς πυραύλους
Η σημασία αυτού του δικτύου αποτυπώνεται, σύμφωνα με τους New York Times, ακόμη και στα πεδία των μαχών.
Μετά από ρωσική πυραυλική επίθεση στο Κίεβο, κατά την οποία καταστράφηκε πολυκατοικία και σκοτώθηκαν τουλάχιστον 24 άνθρωποι, Ουκρανοί ερευνητές εντόπισαν στα συντρίμμια πυραύλου Kh-101 ηλεκτρονική μονάδα καθοδήγησης που περιείχε εξαρτήματα ιαπωνικής κατασκευής.
Οι ουκρανικές αρχές εκτιμούν ότι περίπου το 90% των ρωσικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών περιλαμβάνει εξαρτήματα προερχόμενα από την Ιαπωνία, αν και δεν υποστηρίζουν ότι οι ίδιες οι ιαπωνικές εταιρείες γνώριζαν πως τα προϊόντα τους κατέληγαν στη ρωσική πολεμική βιομηχανία.
Προειδοποιήσεις προς το Τόκιο
Το Κίεβο έχει επανειλημμένα ενημερώσει την ιαπωνική κυβέρνηση για τα ευρήματα των ερευνών του.
Σύμφωνα με την έρευνα, μόνο τον Απρίλιο του 2025 η Ουκρανία απέστειλε οκτώ επίσημες διπλωματικές ενημερώσεις προς το υπουργείο Εξωτερικών της Ιαπωνίας, παρουσιάζοντας στοιχεία για δεκάδες ιαπωνικά εξαρτήματα που βρέθηκαν σε ρωσικά οπλικά συστήματα.
Ανάμεσα στους κατασκευαστές περιλαμβάνονται μερικές από τις μεγαλύτερες ιαπωνικές εταιρείες ηλεκτρονικών, όπως η NEC, η Panasonic και η Toshiba.
Οι εταιρείες διαβεβαιώνουν ότι συμμορφώνονται πλήρως με το καθεστώς κυρώσεων και ότι δεν έχουν πραγματοποιήσει εσκεμμένες εξαγωγές προς τη Ρωσία.
Η άλλη όψη των κυρώσεων
Η Ιαπωνία συγκαταλέγεται στις χώρες που στήριξαν εξαρχής την Ουκρανία, επιβάλλοντας κυρώσεις στη Μόσχα και αποστέλλοντας στρατιωτικό εξοπλισμό, όπως αλεξίσφαιρα γιλέκα και κράνη.
Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει ξεκινήσει πρόγραμμα ενίσχυσης των υπηρεσιών πληροφοριών και αυστηροποίησης των ελέγχων στις εξαγωγές ευαίσθητης τεχνολογίας.
Ωστόσο, η έρευνα των New York Times υποστηρίζει ότι η Ρωσία εξακολουθεί να εκμεταλλεύεται τα κενά του διεθνούς συστήματος εμπορίου και τις πολύπλοκες αλυσίδες εφοδιασμού για να αποκτά κρίσιμα εξαρτήματα.
Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η αποτελεσματικότητα των κυρώσεων δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο αυστηρές είναι, αλλά και από το κατά πόσο μπορούν να αποτρέψουν τη δράση μυστικών δικτύων που λειτουργούν πίσω από εταιρικές βιτρίνες, εμπορικές διαδρομές και φαινομενικά νόμιμες συναλλαγές.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
