Ο «χειμώνας» ήρθε αλλά έφυγε. Το στοίχημα απέτυχε

Το βράδυ της 21ης Φεβρουαρίου του 2022, όλες οι ενδείξεις έδειχναν ότι το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες  απείχαν λίγες ώρες από την ανακοίνωση μιας συμφωνίας. Στη συνέχεια, άρχισε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η συμφωνία δεν υλοποιήθηκε ποτέ.

Σύμβουλοι κοντά στην ιρανική αντιπροσωπεία κατέληξαν γρήγορα στο συμπέρασμα ότι ο κόσμος μετά τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας δεν θα έμοιαζε πλέον με τον προηγούμενο. Η εκτίμηση αυτή μεταφέρθηκε στην ηγεσία της Τεχεράνης. Μια φράση κυκλοφόρησε κατά επανάληψη μεταξύ των Ιρανών αξιωματούχων: «Ο χειμώνας έρχεται», δανεισμένη από το Game of Thrones.

Οι ευσεβείς πόθοι για τον «χειμώνα» που ήρθε αλλά έφυγε

Η προσδοκία ήταν σαφής: η Ευρώπη θα αντιμετώπιζε μια σοβαρή ενεργειακή κρίση, η δυτική ενότητα θα έσπαγε και η διαπραγματευτική θέση του Ιράν θα βελτιωνόταν.

Ο χειμώνας ήρθε αλλά έφυγε. Το στοίχημα απέτυχε, σημειώνει το Foreign Policy. Οι ευσεβείς πόθοι της Τεχεράνης της στέρησαν μια συμφωνία που θα μπορούσε να έχει ελαφρύνει εν μέρει τις κυρώσεις κατά τη διάρκεια της θητείας του τότε προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν. Οι στρατηγικοί αισθητήρες του Ιράν είτε απέτυχαν είτε έδρασαν ακριβώς όπως είχαν προγραμματιστεί, ενισχύοντας τις προσδοκίες αντί να τις αμφισβητήσουν.

Το σφάλμα φαίνεται τώρα λιγότερο σαν ένα μεμονωμένο επεισόδιο και περισσότερο σαν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο, το οποίο επανεμφανίστηκε σε μια πολύ πιο επικίνδυνη στιγμή.

«Ο Τραμπ αναζητά γρήγορες, ορατές νίκες. Η υπομονή δεν είναι πλεονέκτημά του»

Αξιωματούχοι που εμπλέκονται στην τρέχουσα διπλωματική πορεία έχουν επισημάνει μια διευρυνόμενη αναντιστοιχία μεταξύ του τρόπου με τον οποίο η Τεχεράνη αντιλαμβάνεται τις διαπραγματεύσεις και του τρόπου με τον οποίο η Ουάσινγκτον τις διεξάγει.

Ένας διπλωμάτης κράτους της περιοχής, που εμπλέκεται στη διαμεσολάβηση, έκανε λόγο για αυξανόμενο «χάσμα ταχυτήτων», όπως το αποκάλεσε. Η περιφερειακή παρέμβαση, είπε, ήταν ο μόνος λόγος που ο πόλεμος δεν έχει ξεσπάσει.

Η ανησυχία του δεν αφορούσε απλώς τη διαφωνία μεταξύ των μερών, αλλά μια θεμελιώδη παρερμηνεία της συγκυρίας. «Δεν μιλάμε για μια παραδοσιακή αμερικανική κυβέρνηση που λειτουργεί με βάση τους γνωστούς ρυθμούς με τους οποίους διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις», είπε.

«Ο Τραμπ αναζητά γρήγορες, ορατές νίκες. Η υπομονή δεν είναι πλεονέκτημά του».

Μερικές φορές, ο χρόνος τελειώνει πριν η «μόχλευση» λειτουργήσει

Το μήνυμα του διπλωμάτη ήταν ωμό: Αν η Τεχεράνη πιστεύει ότι μπορεί να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις μέχρι τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές για να εξασφαλίσει μοχλό πίεσης, τότε θα πρόκειται για σοβαρό λάθος. Μερικές φορές, ο χρόνος τελειώνει πριν η «μόχλευση» έχει την ευκαιρία να λειτουργήσει.

Η ανοχή της Ουάσινγκτον στην καθυστέρηση μπορεί να λήξει πολύ πριν από οποιοδήποτε διπλωματικό χρονοδιάγραμμα που η Τεχεράνη θεωρεί ρεαλιστικό.

Η προειδοποίηση του διπλωμάτη απηχεί παλαιότερες περιπτώσεις όπου οι ιρανικές στρατηγικές προσδοκίες συγκρούστηκαν με την πραγματικότητα.

Όταν οι στρατηγοί πίστευαν ότι το Ισραήλ δεν χτυπούσε την πόλη της Τεχεράνης

Την παραμονή του πολέμου του Ισραήλ κατά του Ιράν τον περασμένο Ιούνιο, Ιρανοί αξιωματούχοι εκτίμησαν, με βάση τα διπλωματικά μηνύματα, ότι το Ισραήλ δεν θα χτυπούσε πριν από την ολοκλήρωση του έκτου γύρου διαπραγματεύσεων. Οι στρατηγοί πίστευαν ότι οποιαδήποτε επίθεση θα επικεντρωνόταν στενά στις πυρηνικές εγκαταστάσεις και όχι στην ίδια την Τεχεράνη.

Αντ’ αυτού, η πρωτεύουσα του Ιράν ξύπνησε πριν από την αυγή υπό το βάρος συντονισμένων αεροπορικών επιδρομών και εσωτερικών επιχειρήσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εξουδετέρωσαν μεγάλο μέρος της ανώτερης στρατιωτικής ηγεσίας της χώρας.

Ο πόλεμος διήρκεσε 12 ημέρες και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενέκρινε προς το τέλος του απευθείας αμερικανικά πλήγματα στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.

 Νόμιζαν ότι «καθάρισαν» με το «συμβολικό χτύπημα»

Όταν η σύγκρουση έληξε με κατάπαυση του πυρός, η Τεχεράνη έπληξε την αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ. Οι Ιρανοί αξιωματούχοι έκαναν λόγο για συμβολικό χτύπημα υπέθεσαν ότι οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να συνεχιστούν με τους γνωστούς όρους.

Ωστόσο, η πραγματικότητα είχε αλλάξει ριζικά.

Η Τεχεράνη εξακολουθούσε να μην… καταλαβαίνει

Ο πόλεμος είχε εκδηλωθεί, αχρηστεύοντας βασικές υποδομές και μειώνοντας τον εμπλουτισμό ουσιαστικά στο μηδέν. Η διαπραγματευτική επιρροή του Ιράν, τόσο σε πυρηνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, είχε αποδυναμωθεί σημαντικά.

Και όμως, η Τεχεράνη εξακολουθούσε να συμπεριφέρεται σαν να παρέμενε αναλλοίωτο το προηγούμενο διαπραγματευτικό πλαίσιο.

Αυτό εξηγεί γιατί οι Ιρανοί υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων συνεχίζουν να ερμηνεύουν την αυξανόμενη στρατιωτική ανάπτυξη των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της άφιξης ενός δεύτερου αεροπλανοφόρου, κυρίως ως πίεση που αποσκοπεί στην επιβολή διαπραγματεύσεων και όχι στην προετοιμασία για κλιμάκωση.

Η Μέση Ανατολή που διαμόρφωσε το δόγμα αποτροπής δεν υπάρχει πλέον

Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη προετοιμασίας για σύγκρουση. Το Ιράν επιδεικνύει τις στρατιωτικές δυνατότητές του και, σύμφωνα με δυτικές αναφορές, αναπληρώνει το οπλοστάσιό του. Το πρόβλημα είναι η εμπιστοσύνη του Ιράν σε μια γνωστή διπλωματική κατάληξη.

Γεωπολιτικά, το περιβάλλον γύρω από το Ιράν έχει μεταμορφωθεί. Η Συρία έχει βγει εντελώς από τη στρατηγική εξίσωση του Ιράν μετά την κατάρρευση της κυβέρνησης του Μπασάρ αλ Άσαντ. Η Χεζμπολάχ και η Χαμάς έχασαν μεγάλο μέρος της αμυντικής τους ικανότητας κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2023-2024 με το Ισραήλ. Το Ιράκ επαναπροσδιορίζει τον τρόπο του και αποστασιοποιείται από την περιφερειακή αντιπαράθεση.

Εν ολίγοις, η Μέση Ανατολή που διαμόρφωσε το δόγμα αποτροπής του Ιράν πριν από τον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς δεν υπάρχει πλέον. Κι όμως, το Ιράν συνεχίζει να διαπραγματεύεται σαν να υπάρχει.

naftemporiki.gr