Ο μύθος του πετροδόλαρου τρίζει

 Για μισό αιώνα, η καρδιά του παγκόσμιου εμπορίου χτυπούσε στον ρυθμό ενός «μαύρου» νομίσματος. Δεν ήταν ο χρυσός, αλλά το δολάριο που «βαφτίστηκε» στο πετρέλαιο, δημιουργώντας μια αόρατη οικονομική αυτοκρατορία.

Ήταν το 1974 όταν ο Αιγύπτιος οικονομολόγος Ιμπραήμ Οουέις χάρισε το όνομα σε αυτόν τον πανίσχυρο μηχανισμό, περιγράφοντας τα «πετροδόλαρα» ως τον πλούτο που ξεχείλιζε από τις πετρελαιοπηγές.

Σήμερα, ωστόσο, ο γεωπολιτικός τυχοδιωκτισμός και η επιθετική χρήση οικονομικών κυρώσεων ωθούν περισσότερες χώρες να εξετάσουν εναλλακτικές μεθόδους πληρωμής.

Παρά την προφανή αφοσίωση της Αμερικής στις αρχές της ελεύθερης αγοράς, ο φόβος για κυρώσεις, το πάγωμα ή την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων εντός της δικαιοδοσίας της επαναφέρει τον φόβο των «δεσμευμένων κεφαλαίων».

Όμως, παρά τους τριγμούς, το αμερικανικό νόμισμα παραμένει όρθιο. Από πού αντλεί την δύναμή του;

Η άνοδος του πετροδόλαρου

Στα τέλη του 1974, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών είχε προχωρήσει σε μια μυστική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία, που δεσμεύτηκε να τιμολογεί το πετρέλαιο αποκλειστικά σε δολάρια με αντάλλαγμα στρατιωτική προστασία. Η διμερής συμφωνία ήταν που ουσιαστικά «γέννησε» το καθεστώς του πετροδόλαρου.

Το Βασίλειο απέκτησε την απαραίτητη πολιτική κάλυψη, με την απόφαση της Saudi Aramco να τιμολογεί το αργό πετρέλαιο αποκλειστικά σε δολάρια και όχι σε λίρες Αγγλίας, να μετατρέπει το αμερικανικό νόμισμα στον ακρογωνιαίο λίθο της παγκόσμιας οικονομικής κυριαρχίας.

Η τιμολόγηση του πετρελαίου σε δολάρια δημιούργησε μια παγκόσμια ζήτηση για το αμερικανικό νόμισμα.

Παράλληλα, η επένδυση των κερδών από το πετρέλαιο σε περιουσιακά στοιχεία βασισμένα στο δολάριο έδωσε στην Αμερική μια αξιοζήλευτη οικονομική ελευθερία κινήσεων.

Ο πόλεμος γεννά αμφιβολίες

«Αυτό το σύστημα υπήρξε ο ακρογωνιαίος λίθος της οικονομικής κυριαρχίας των ΗΠΑ για σχεδόν μισό αιώνα», έγραψε πέρυσι η Ντιάνα Χοϊλέβα της ερευνητικής εταιρείας Enodo Economics.

Ο πόλεμος με το Ιράν έχει προκαλέσει νέες αμφιβολίες για το «καθεστώς» του πετροδόλαρου.

Οι μεγαλύτεροι πελάτες για το πετρέλαιο του Κόλπου βρίσκονται πλέον στην Ασία και όχι στη Δύση.

Προτίμηση σε εγχώρια νομίσματα

Η Κίνα πληρώνει εδώ και καιρό για το ιρανικό αργό πετρέλαιο σε γουάν και όχι σε δολάρια, ενώ έχει αρχίσει να πειραματίζεται και με αγορές εμπορευμάτων σε ψηφιακό γουάν. Άλλες χώρες, όπως η Ρωσία και η Ινδία, έχουν επίσης επιδιώξει να πραγματοποιούν το εμπόριο πετρελαίου στα δικά τους νομίσματα.

Τρίζει όμως, τελικά η κυριαρχία του δολαρίου;  Και αν ισχύει αυτό, πόσο μεγάλη σημασία θα είχε;

Όπως επισημαίνει η  Χοϊλέβα ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός εταιρειών και κρατών θα επιθυμούσε να έχει την επιλογή να πληρώνει για το πετρέλαιο με κάποιο άλλο νόμισμα εκτός του δολαρίου, ακόμα κι αν συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το αμερικανικό νόμισμα για τις περισσότερες από τις υπόλοιπες συναλλαγές τους.

Κερδίζει έδαφος η Κίνα…

Ορισμένες συμφωνίες θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να τιμολογούνται ονομαστικά σε δολάρια, εκμεταλλευόμενες τις πλούσιες αγορές μελλοντικής εκπλήρωσης , αλλά η τελική εξόφληση να γίνεται με άλλα μέσα, όπως το ψηφιακό γουάν.

Το νόμισμα της Κίνας θα μπορούσε σταδιακά να κερδίσει έδαφος, ωθούμενο κυρίως από τις τεράστιες ποσότητες πετρελαίου που αγοράζει η ίδια η χώρα.

… αλλα θα αργήσει να καλύψει την διαφορά

Ωστόσο, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι το ποσοστό συμμετοχής του γουάν στις συναλλαγές εμπορευμάτων θα καταφέρει να ξεπεράσει το μονοψήφιο νούμερο μέσα στα επόμενα πέντε περίπου χρόνια.

Αν και το πετρέλαιο θεωρείται «άγκυρα» του δολαρίου, η τιμολόγηση στο αμερικανικό νόμισμα δεν αποτελεί απλώς εργαλείο αντιστάθμισης του κόστους καυσίμων Η παγκόσμια ισχύς του δολαρίου δεν εξαρτάται πλέον από τα πετροδόλαρα του Κόλπου.

Η μετατόπιση της ισχύος του

Το αμερικανικό νόμισμα παραμένει ισχυρό, αντλώντας πλέον τη δύναμή του όχι από τις κάνουλες του Κόλπου, αλλά από τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και τη βιομηχανική υπεροχή.

Το δολάριο έχει μεταλλαχθεί από «νόμισμα του πετρελαίου» σε «νόμισμα της τεχνολογίας», βρίσκοντας νέους συμμάχους στους βιομηχανικούς γίγαντες της Ασίας που διψούν για τη σταθερότητα που μόνο αυτό εξακολουθεί να προσφέρει.

Οι επιχειρήσεις προτιμούν το δολάριο κυρίως για να προστατευτούν από τις διακυμάνσεις στο κόστος βασικών βιομηχανικών πρώτων υλών και όχι του πετρελαίου.

Εν τέλει σήμερα, τη ρευστότητα σε δολάρια τροφοδοτούν κυρίως οι βιομηχανικοί εξαγωγείς της Ανατολικής Ασίας, ακόμη και η Κίνα, με το αμερικανικό νόμισμα να κρατά ακόμη τα σκήπτρα του.

naftemporiki.gr

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.