Ο πιο καταστροφικός διπλός πράκτορας στην ιστορία των ΗΠΑ

Για σχεδόν μία δεκαετία, ένας άνθρωπος μέσα στην καρδιά των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών ξερίζωνε, έναν προς έναν, τους πιο πολύτιμους πράκτορές τους στη Σοβιετική Ένωση.

Ο Aldrich Ames δεν ήταν απλώς ένας κατάσκοπος. Υπήρξε ο πιο καταστροφικός διπλός πράκτορας στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως εξηγεί σε αναλυτικό ρεπορτάζ το BBC.

Από το 1985 έως το 1994, πούλησε συστηματικά απόρρητες πληροφορίες στην KGB, οδηγώντας στη διάλυση περισσότερων από 100 μυστικών επιχειρήσεων και στον θάνατο τουλάχιστον 10 δυτικών πληροφοριοδοτών. Στις 28 Απριλίου 1994 καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη χωρίς αναστολή.

Όταν οι πράκτορες άρχισαν να εξαφανίζονται

Στα μέσα της δεκαετίας του ’80, κάτι άρχισε να πηγαίνει τρομακτικά στραβά. Σοβιετικοί αξιωματούχοι που συνεργάζονταν μυστικά με τη Δύση εξαφανίζονταν ο ένας μετά τον άλλον. Συλλαμβάνονταν, ανακρίνονταν και συχνά εκτελούνταν. Στην Ουάσιγκτον, οι συναγερμοί άρχισαν να χτυπούν: υπήρχε προδότης μέσα στην ίδια τη CIA.

Ένα από τα πιο εμβληματικά θύματα ήταν ο Oleg Gordievsky, επικεφαλής της KGB στο Λονδίνο και ταυτόχρονα κορυφαίος πληροφοριοδότης της MI6. Το 1985 ανακλήθηκε αιφνιδίως στη Μόσχα, ναρκώθηκε, ανακρίθηκε επί ώρες και προετοιμάστηκε για το χειρότερο. Γλίτωσε την εκτέλεση στο παρά πέντε, όταν οι Βρετανοί τον φυγάδευσαν κρυμμένο στο πορτμπαγκάζ αυτοκινήτου.

Για χρόνια, ο Gordievsky αναρωτιόταν ποιος τον είχε προδώσει. Την απάντηση τη βρήκε το 1994, όταν ο Aldrich Ames ομολόγησε στο αμερικανικό δικαστήριο ότι είχε «εκθέσει σχεδόν όλους τους σοβιετικούς πράκτορες της CIA και άλλων δυτικών υπηρεσιών».

Ο άνθρωπος με τα κλειδιά του θησαυροφυλακίου

Η καταστροφή που προκάλεσε ο Ames δεν ήταν τυχαία. Ως επικεφαλής της αντικατασκοπείας της CIA για τη Σοβιετική Ένωση, είχε σχεδόν απεριόριστη πρόσβαση:

• στα ονόματα πρακτόρων,
• στις μυστικές επιχειρήσεις,
• στις αναφορές άλλων δυτικών υπηρεσιών.

Η ειρωνεία ήταν απόλυτη: ο κορυφαίος λιποτάκτης της KGB, ο Gordievsky, απολογούνταν μπροστά στον κορυφαίο πράκτορα της KGB μέσα στη CIA. «Ό,τι έλεγα, όλη η νέα πληροφόρηση, περνούσε στα χέρια της KGB», θα πει αργότερα.

Δεν τον πρόδωσε η ιδεολογία – τον πρόδωσαν τα χρέη

Ο Ames δεν οδηγήθηκε στην προδοσία από πολιτική πίστη στον κομμουνισμό. Τον οδήγησαν εκεί τα χρήματα. Γιος αναλυτή της CIA, μπήκε στην Υπηρεσία χωρίς να έχει ολοκληρώσει τις σπουδές του.

Η καριέρα του σημαδεύτηκε από αλκοολισμό, πειθαρχικά προβλήματα και επαγγελματική μετριότητα. Έχασε απόρρητα έγγραφα στο μετρό, εμφανίστηκε μεθυσμένος σε επίσημες εκδηλώσεις και δεν θεωρούνταν ποτέ «αστέρι».

Η προσωπική του ζωή επιδείνωσε την κατάσταση. Διαζύγιο, νέος γάμος, χρέη και μια πολυτελής καθημερινότητα που δεν μπορούσε να χρηματοδοτήσει με μισθό 70.000 δολαρίων τον χρόνο. «Ένιωθα τεράστια οικονομική πίεση», θα πει αργότερα.

Wikimedia CommonsΤο μοιραίο βήμα

Στις 16 Απριλίου 1985, αφού είχε πιει για να πάρει θάρρος, μπήκε μόνος του στη σοβιετική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον. Άφησε έναν φάκελο με ονόματα πρακτόρων, αποδείξεις της θέσης του στη CIA και απαίτηση για 50.000 δολάρια.

Ήταν η αρχή ενός εννιάχρονου ξεπουλήματος μυστικών. Ο Ames έβγαζε έγγραφα από τη CIA τυλίγοντάς τα σε πλαστικές σακούλες, τα παρέδιδε χέρι με χέρι ή μέσω μέσω «dead drops» – σημαδιών με κιμωλία σε γραμματοκιβώτια που ειδοποιούσαν την KGB ότι το υλικό ήταν έτοιμο.

Wikimedia CommonsΑίμα και χρήμα

Το τίμημα ήταν βαρύ: τουλάχιστον 10 εκτελέσεις πρακτόρων, ανάμεσά τους ο στρατηγός Ντμίτρι Πολιακόφ, που επί 20 χρόνια έδινε πληροφορίες στη Δύση. Σε αντάλλαγμα, ο Ames έλαβε περίπου 2,5 εκατ. δολάρια.

Δεν προσπάθησε καν να κρυφτεί. Αγόρασε σπίτι αξίας 540.000 δολαρίων μετρητοίς, πολυτελές αυτοκίνητο Jaguar και έκανε υπέρογκες δαπάνες. Η χλιδή ήταν αυτή που τελικά τον πρόδωσε.

«Μετανιώνει που πιάστηκε – όχι που πρόδωσε»

Το 1994 συνελήφθη από το FBI. Συνεργάστηκε με τις αρχές για να μειωθεί η ποινή της συζύγου του. Εκείνη αποφυλακίστηκε μετά από πέντε χρόνια. Ο ίδιος εκτίει ακόμη ισόβια κάθειρξη σε ομοσπονδιακή φυλακή στην Ιντιάνα.

Όπως είπε χαρακτηριστικά ο πράκτορας του FBI που τον συνέλαβε: «Μετανιώνει που πιάστηκε. Δεν μετανιώνει που έγινε κατάσκοπος».

Όπως και ο Kim Philby συγκλόνισε τη Βρετανία τη δεκαετία του ’60, έτσι ο Aldrich Ames ανάγκασε την Ουάσιγκτον να κοιτάξει κατάματα το χειρότερο σενάριο: ότι η πιο θανατηφόρα προδοσία έρχεται πάντα από μέσα.