Ο πόλεμος και η λήξη του ΤΑΑ πιέζουν τις τεχνικές εταιρείες
Εντείνεται η ανησυχία στην κατασκευαστική αγορά, ιδίως στις μικρομεσαίες τεχνικές εταιρείες, για τη διασφάλιση της ομαλής συνέχειας στην ανάληψη έργων.
Το κλίμα αυτό συνδέεται τόσο με τις γεωπολιτικές εξελίξεις όσο και με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η συνεχιζόμενη αύξηση του κατασκευαστικού κόστους, ως συνέπεια των πολεμικών συγκρούσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη, η διαφάνεια στις διαδικασίες ανάθεσης έργων, καθώς και ο περιορισμός των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων, δεδομένου ότι στο τρέχον ΕΣΠΑ οι πόροι για νέα έργα είναι περιορισμένοι, απασχόλησαν, μεταξύ άλλων, τη χθεσινή γενική συνέλευση του Πανελληνίου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ).
Το κλίμα αβεβαιότητας αποτυπώνεται και στα στοιχεία των εκπτώσεων που προσφέρουν οι τεχνικές εταιρείες για την ανάληψη έργων. Σύμφωνα με ανάλυση του ΣΑΤΕ, το μέσο ποσοστό έκπτωσης των αναδόχων μειώθηκε από 58,3% το 2017 σε 57,2% το 2018, 51,8% το 2019, 49,8% το 2020, 46,6% το 2021, 30,2% το 2022, 22% το 2023 και 22,1% το 2024. Το 2025, ωστόσο, αυξήθηκε εκ νέου στο 30,4%, επανερχόμενο στα επίπεδα του 2022.
Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στη μείωση των διαθέσιμων έργων και στην ενίσχυση του ανταγωνισμού, που οδηγεί τις εταιρείες σε υψηλότερες εκπτώσεις προκειμένου να εξασφαλίσουν κατασκευαστικό αντικείμενο.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΣΑΤΕ, Ζαχαρία Αθουσάκη, «η ροή δημοπράτησης δημοσίων έργων στη χώρα αποδεικνύεται διαχρονικά ολοένα και πιο προβληματική. Υπάρχει έντονη τάση ενοποίησης έργων και δημοπράτησής τους με μεγάλους προϋπολογισμούς, ενώ αυξητική είναι και η διείσδυση έργων ΣΔΙΤ, τα οποία απορροφούν σημαντικό ποσοστό του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) μέσω πληρωμών διαθεσιμότητας».
Όπως ανέφερε, «θα πρέπει να βρεθεί μια βιώσιμη λύση για όλους, εάν δεν θέλουμε να εξαφανιστούν οι μικρομεσαίες εργοληπτικές επιχειρήσεις και να περιοριστεί ο ανταγωνισμός στον κλάδο».
Να σημειωθεί ότι οι δηλώσεις του κ. Αθουσάκη, οι οποίες διαχρονικά αποτυπώνουν τις θέσεις των μικρομεσαίων τεχνικών εταιρειών, περί συγκέντρωσης έργων στους μεγάλους ομίλους, δεν βρίσκουν σύμφωνες τις εταιρείες 7ης τάξεως που συμμετέχουν στον ΣΑΤΕ. Στο πλαίσιο της χθεσινής γενικής συνέλευσης καταγράφηκε έντονη αντιπαράθεση, με τους εκπροσώπους των μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων (ΓΕΚ Τέρνα, Aktor και Μέτκα) να καταψηφίζουν τα πεπραγμένα της διοίκησης.
Παράλληλα, ο ΣΑΤΕ επισημαίνει φαινόμενα αδιαφάνειας στις διαδικασίες ανάθεσης έργων, κάνοντας λόγο για καταχρηστική ενσωμάτωση ειδικών, «φωτογραφικών», όρων στις διακηρύξεις, ακόμη και με πρόβλεψη αποκλεισμού από τους διαγωνισμούς, καθώς και για συστηματική αξιοποίηση του άρθρου 32Α του Ν. 4412/2016 στις απευθείας αναθέσεις.
Καθυστέρηση ενεργοποίησης
Μείζον ζήτημα που αναδείχθηκε αποτελεί και η καθυστέρηση ενεργοποίησης της «Εταιρείας Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων και Μελετών», σύμφωνα με την υπ’ αρ. 60 Κ.Υ.Α. του 2022. Το ΔΣ του ΣΑΤΕ εκφράζει την άποψη ότι πρόκειται για προσχηματική θεσμοθέτηση, καθώς, ενώ οι εμπλεκόμενοι φορείς έχουν ήδη υποδείξει εκπροσώπους, εκκρεμεί ο ορισμός εκείνων που πρέπει να ορίσει το αρμόδιο υπουργείο.
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν, πάντως, ότι η συγκεκριμένη εταιρεία δύσκολα θα ενεργοποιηθεί, δεδομένου ότι σήμερα η τιμολόγηση γίνεται ουσιαστικά υπό την εποπτεία του αρμόδιου υπουργείου, κάτι που θα μεταβαλλόταν με τη λειτουργία της.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Υποδομών, Χρίστος Δήμας, στο σύντομο χαιρετισμό του στη γενική συνέλευση του ΣΑΤΕ, υποστήριξε ότι το ζήτημα έχει ήδη αντιμετωπιστεί με πρόσφατο νόμο, ο οποίος προβλέπει θεσμική λύση για την αναθεώρηση των τιμών μέσω της οριστικοποίησης των προσωρινών συντελεστών.
