Οι ενέδρες στα Στενά του Ορμούζ και τα σενάρια της επόμενης μέρας

Η εικόνα των κορυφαίων γεωπολιτικών κινδύνων στη ναυτιλία για το πρώτο τρίμηνο του 2026, όπως την αποτυπώνει η Windward, δείχνει ότι η διεθνής ναυσιπλοΐα έχει εισέλθει σε μια περίοδο πολύ πιο σύνθετης αστάθειας, με επίκεντρο τη Μέση Ανατολή.

Η ανάλυση της εταιρείας καταγράφει ως βασικούς άξονες κινδύνου το σοκ στα Στενά του Ορμούζ, την έκρηξη των παρεμβολών GPS, την άνοδο των ακινητοποιήσεων ή δεσμεύσεων πλοίων, τη διεύρυνση του «σκιώδους στόλου», τη συνεχιζόμενη πίεση μέσω κυρώσεων και την αύξηση του αριθμού των πλοίων που φέρουν ψευδείς σημαίες.

Στο Ορμούζ καταγράφεται η πιο δραματική μεταβολή. Η Windward αναφέρει ότι οι διάπλοι τον Μάρτιο μειώθηκαν κατά 97%, με την ημερήσια κίνηση να πέφτει από περίπου 120 σε μόλις 3,6 διελεύσεις μετά την επιχείρηση «Epic Fury» και το κλείσιμο των Στενών από τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Την ίδια στιγμή, οι αποστολές crude υποχώρησαν κατά 87%, οι διελεύσεις bulk carriers κατά 91%, ενώ οι εξαγωγές σαουδαραβικού crude από το Yanbu αυξήθηκαν κατά 330%, επιβεβαιώνοντας τη βίαιη ανακατεύθυνση ροών προς εναλλακτικές διαδρομές.

Δεύτερος μεγάλος κίνδυνος ήταν οι ηλεκτρονικές παρενοχλήσεις και ειδικότερα το GPS jamming. Η Windward κατέγραψε συνολικά 978.000 περιστατικά στο πρώτο τρίμηνο, με το 98% να συγκεντρώνεται στον Περσικό Κόλπο.

Περισσότερα από 1.100 πλοία επηρεάστηκαν στην περιοχή, ενώ η εταιρεία σημειώνει ότι στην πράξη το AIS έγινε αναξιόπιστο στις πρώτες εβδομάδες του πολέμου με το Ιράν. Η Μαύρη Θάλασσα ακολούθησε με 7.630 περιστατικά.

Σημαντική άνοδο παρουσίασαν και οι δεσμεύσεις πλοίων. Η Windward καταγράφει αύξηση 160% σε σχέση με το τέταρτο τρίμηνο του 2025, με 13 πλοία να έχουν δεχθεί επιβίβαση ή δέσμευση μέσα στο πρώτο τρίμηνο του έτους.

Το 92% των συγκεκριμένων σκαφών ήταν ήδη υπό κυρώσεις, το 85% έφερε ψευδή σημαία, 12 από τις 13 περιπτώσεις αφορούσαν tankers, ενώ πέντε περιστατικά συνδέθηκαν με ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Παράλληλα, ο «σκιώδης στόλος» συνέχισε να διευρύνεται, φτάνοντας τα 2.108 πλοία, αριθμός αυξημένος κατά 45 μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο.

Το 48% αυτών των πλοίων είναι ήδη υπό κυρώσεις, το 22% φέρει ρωσική σημαία, ενώ η εταιρεία υπολογίζει ότι με τα δεξαμενόπλοια διακινούνται περίπου 1,77 εκατ. βαρέλια ιρανικού
αργού πετρελαίου ημερησίως.

Τέλος, η Windward καταγράφει και την ένταση του φαινομένου με τις ψευδείς σημαίες και το «flag hopping», της τακτικής δηλαδή μεταπήδησης πλοίων από τη μία σημαία στην επόμενη.

Αν και το flag hopping μειώθηκε κατά 26%, η χρήση ψευδών νηολογίων αυξήθηκε, με 290
tankers να φέρουν false flags και με τον αριθμό των ύποπτων νηολογίων να ανεβαίνει σε 20 από 18 το προηγούμενο τρίμηνο. Το 88% των πλοίων που χρησιμοποίησαν ψευδείς σημαίες ήταν ήδη υπό κυρώσεις.

Σε νέα φάση με κύριο χαρακτηριστικό την αβεβαιότητα

Την ίδια ώρα, η κρίση στα Στενά του Ορμούζ εισέρχεται σε μια νέα, πιο σύνθετη και πιο επικίνδυνη φάση, με τη Signal Ocean να χαρτογραφεί πλέον τέσσερα βασικά σενάρια για την επόμενη μέρα, τη στιγμή που η ναυτιλία, η αγορά ενέργειας και οι εφοδιαστικές αλυσίδες παραμένουν σε καθεστώς οξείας αβεβαιότητας.

Η παράταση της εκεχειρίας επ’ αόριστον δεν συνοδεύτηκε από πραγματική αποκλιμάκωση στο πεδίο, ενώ η ακύρωση της νέας αμερικανικής αποστολής στο Ισλαμαμπάντ και η συνέχιση των αμερικανικών και ιρανικών περιορισμών στη ναυσιπλοΐα ενισχύουν την εικόνα ενός βαθέος
διπλωματικού αδιεξόδου.

Η ανάλυση της Signal Ocean περιγράφει ως πρώτο ενδεχόμενο μια επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σταδιακή αποκλιμάκωση, αποκατάσταση κάποιου μηχανισμού ασφαλούς διέλευσης και ενδεχομένως ενεργοποίηση του σχεδίου του IMO για την απομάκρυνση των εγκλωβισμένων πλοίων και πληρωμάτων.

Ωστόσο, αυτό το σενάριο, αν και παραμένει ανοιχτό, δεν δείχνει σήμερα το πιθανότερο. Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι το διπλωματικό κανάλι παραμένει ενεργό κυρίως μέσω Πακιστάν και Ομάν, αλλά βρίσκεται σε φάση αναμονής.

Το δεύτερο σενάριο, που η ίδια η Signal Ocean θεωρεί ως το βασικό, είναι μια επιλεκτική χαλάρωση των περιορισμών, κυρίως υπέρ των tankers και όχι απαραίτητα υπέρ της εμπορευματικής ναυτιλίας στο σύνολό της.

Σε αυτό το σενάριο, η ροή αργού και LPG θα μπορούσε να αποκατασταθεί εν μέρει για «φιλικές» σημαίες ή για φορτία στρατηγικής σημασίας, χωρίς όμως πλήρη επαναφορά της κανονικότητας.

Η λογική αυτή συνδέεται με το γεγονός ότι η αγορά πετρελαίου πιέζει ήδη έντονα, ενώ η παράταση του απόλυτου μπλοκαρίσματος αυξάνει το κόστος για όλες τις πλευρές.

Ως τρίτο σενάριο θεωρείται αυτό της παρατεταμένης αντιπαράθεσης. Εδώ δεν έχουμε κατάρρευση της εκεχειρίας, αλλά ούτε και πραγματική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια κατάσταση «ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη», όπου συνεχίζονται οι
κατασχέσεις, τα επεισόδια με πραγματικά πυρά, η επιλεκτική διέλευση και η διατήρηση ενός
ιδιότυπου καθεστώτος αδειοδότησης.

Αυτό το σενάριο μοιάζει ίσως περισσότερο με τη σημερινή εικόνα: η θάλασσα δεν είναι τεχνικά κλειστή με την απόλυτη έννοια, αλλά δεν είναι ούτε πραγματικά ανοιχτή.

Σε ό,τι αφορά το τέταρτο και πιο ακραίο σενάριο, η ανάλυση της Signal Ocean καταγράφει την πιθανότητα της διπλής κλιμάκωσης, ενός πλήρους ναυτικού αποκλεισμού και από τις
δύο αντιμαχόμενες πλευρές.

Σε αυτή την εκδοχή, μια νέα στρατιωτική αναζωπύρωση ή μια ευρύτερη αλληλουχία αντιποίνων
θα μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστικό κλείσιμο του Ορμούζ, αλλά και σε ευρύτερη αποσταθεροποίηση από τον Περσικό Κόλπο έως τη Θάλασσα του Ομάν και την Ερυθρά.

Έρχονται ελλείψεις σε ενέργεια, εμπορεύματα

Σε καθεστώς οριακής ασφυξίας έχει εισέλθει η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, με τη γεωπολιτική αντιπαράθεση να περιορίζει δραστικά τις κινήσεις των πλοίων.

Την ίδια ώρα, ανησυχία προκαλούν οι δηλώσεις του επικεφαλής της Total ότι αν η κατάσταση
αυτή συνεχιστεί για μεγάλο διάστημα δεν αποκλείεται να υπάρξει παγκόσμια ενεργειακή έλλειψη.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν τους ελέγχους σε δεξαμενόπλοια με προορισμό ιρανικά λιμάνια με αφορμή και την απαγόρευση ενός δεξαμενόπλοιου με ιρανική σημαία να διέλθει την περασμένη Παρασκευή, ενώ από την πλευρά της η Τεχεράνη απαιτεί άδειες διέλευσης και στοιχεία φορτίου, επιβάλλοντας επιλεκτικούς περιορισμούς σε «μη φιλικά» πλοία.

Η εικόνα της αγοράς είναι ενδεικτική. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακής ασφαλείας Diaplous, το τελευταίο 24ωρο δεν υπήρξε καμία εξερχόμενη διέλευση και μόλις δύο φορτηγά πλοία, υπό σημαία Κομορών, εισήλθαν στην περιοχή.

Σύμφωνα με στοιχεία του International Maritime Organization, περίπου 2.000 πλοία διαφόρων τύπων παραμένουν ακινητοποιημένα, εκ των οποίων σχεδόν 380 δεξαμενόπλοια, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για την παγκόσμια ενεργειακή επάρκεια.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η ελληνική παρουσία, καθώς 10 πλοία υπό ελληνική σημαία βρίσκονται εγκλωβισμένα στα Στενά του Ορμούζ, ενώ συνολικά 105 πλοία ελληνικών συμφερόντων παραμένουν στην περιοχή.

Στον τομέα των εμπορευματοκιβωτίων, η διαταραχή είναι εξίσου έντονη. Σύμφωνα με τη Lloyd’s List Intelligence, τουλάχιστον 43 containerships που ανήκουν ή έχουν ναυλωθεί από τις δέκα μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρείες παγκοσμίως δεν μπορούν να διέλθουν από τα Στενά, ενώ επιπλέον 19 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων μικρότερων εταιρειών παραμένουν επίσης ακινητοποιημένα.

Από την πλευρά του ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, επανέλαβε το Σάββατο ότι επικεντρώνεται στις προσπάθειες για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μια μέρα αφότου ο επικεφαλής της TotalEnergies προειδοποίησε για παγκόσμια ενεργειακή έλλειψη εάν ο πόλεμος στο Ιράν συνεχιστεί για μήνες.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.