Οι ΗΠΑ ενισχύουν τις ένοπλες δυνάμεις τους στη Μέση Ανατολή

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε πως οι ΗΠΑ στέλνουν δεύτερο αεροπλανοφόρο στη Μέση Ανατολή, το οποίο «θα είναι έτοιμο» σε περίπτωση που ναυαγήσουν οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο ανατροπής του καθεστώτος στο Ιράν, υποστηρίζοντας ότι αυτό «θα ήταν το καλύτερο που θα μπορούσε να συμβεί».

Νωρίτερα δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν είναι «δύσκολες» και άφησε να εννοηθεί πως η ενστάλαξη φόβου στην Τεχεράνη ενδεχομένως να είναι απαραίτητη προκειμένου να επιλυθεί ειρηνικά η αντιπαράθεση.

«Μερικές φορές πρέπει να υπάρχει φόβος. Αυτό είναι το μόνο που θα τακτοποιήσει πραγματικά την κατάσταση», είπε ο Τραμπ σχετικά με το Ιράν, απευθυνόμενος σε στρατιωτικούς, υπενθυμίζοντας τον βομβαρδισμό ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων τον περασμένο Ιούνιο.

Οι ΗΠΑ επομένως συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν ενώ παράλληλα ενισχύουν τις ένοπλες δυνάμεις τους στη Μέση Ανατολή. Πάντως για πολλούς παρατηρητές της Μέσης Ανατολής, φαίνεται ότι είναι θέμα χρόνου προτού δούμε τις  Ηνωμένες Πολιτείες να βομβαρδίζουν ξανά το Ιράν.

Από τις διαδηλώσεις στο πυρηνικό πρόγραμμα

Η άσκηση πίεσης προς την Τεχεράνη από την Ουάσιγκτον ξεκίνησε με τις διαδηλώσεις που συγκλόνισαν το Ιράν στις αρχές του έτους, με τον Τραμπ απειλεί με στρατιωτική δράση εάν η Ισλαμική Δημοκρατία σκοτώσει διαδηλωτές. Οι διαμαρτυρίες πνίγηκαν στο αίμα, αφήνοντας χιλιάδες νεκρούς, και έληξαν υπό την απειλή της βίαιης καταστολής στα μέσα Ιανουαρίου.

Αν και ο Τραμπ δεν έπληξε ποτέ το Ιράν, οι προειδοποιήσεις του συνεχίζονται επαναφέροντας τη συζήτηση για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, με το καθεστώς να προειδοποιεί ότι σε περίπτωση επίθεσης θα υπάρξει αποφασιστική απάντηση. Μάλιστα, έχοντας «μυριστεί» ότι η αμερικανική πλευρά δεν επιθυμεί ένα ευρύτερο πόλεμο που θα σύρει για καιρό, το μήνυμα της Τεχεράνης σταθερά επενδύει σε αυτό προειδοποιώντας ότι επίθεση κατά του Ιράν θα προκαλέσει ανάφλεξη σε όλη την περιοχή.

Είναι πιθανή μια συμφωνία;

Αν και οι δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς εκφράζουν αισιοδοξία για την έκβαση των διαπραγματεύσεων με το Ιράν, υπάρχουν αρκετά εμπόδια που μπλοκάρουν τη συμφωνία. Το κυριότερο; Η Τεχεράνη έχει απορρίψει ανοιχτά τους όρους που έχει θέσει η Ουάσιγκτον, οι οποίοι πλέον δεν περιλαμβάνουν μόνο ​​το πυρηνικό της πρόγραμμα. Στους όρους περιλαμβάνονται οι περιορισμοί στο βαλλιστικό πρόγραμμα και διακοπή της χρηματοδότησης των ομάδων-πληρεξουσίων της Τεχεράνης, όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς.

Έτσι, πλέον η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε ένα δίλημμα: να περιορίσει τη λίστα των απαιτήσεων της ή να κινηθεί στρατιωτικά;

Κατά τον ειδικό σε θέματα Ιράν του Eurasia Group, Greg Brew, πολύ δύσκολα θα καταλήξουν σε συμφωνία οι δύο πλευρές.

«Πιθανότατα ένα deal θα επικεντρωθεί μόνο στο πυρηνικό ζήτημα, παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ θέλουν το Ιράν να κάνει παραχωρήσεις στο πυρηνικό του πρόγραμμα, τους βαλλιστικούς πυραύλους και τους περιφερειακούς πληρεξούσιους. Δεν θα μοιάζει πολύ με την πυρηνική συμφωνία της εποχής Ομπάμα, καθώς οι ΗΠΑ δεν είναι πιθανό να προσφέρουν στο Ιράν ευρεία άρση των κυρώσεων, τουλάχιστον όχι στην αρχή. Ομοίως, το Ιράν δεν θα προσφέρει πολλές παραχωρήσεις. Εάν οι δύο πλευρές καταλήξουν σε συμφωνία, πιθανότατα θα είναι μια περιορισμένη συμφωνία για τη μείωση της κλιμακούμενης πίεσης. Θα ακολουθήσουν πιο δύσκολες διαπραγματεύσεις», ανέφερε.

Πού θα χτυπήσουν σε περίπτωση επίθεσης

Τι θα γίνει όμως εάν «ναυαγήσουν» οι συνομιλίες.

Τότε, οι ΗΠΑ έχουν πολλές επιλογές, σημειώνει ο αναλυτής:

• Θα μπορούσαν να χτυπήσουν το απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων και τις εγκαταστάσεις παραγωγής του Ιράν, μειώνοντας την απειλή που αποτελεί για το Ισραήλ και τα κράτη της περιοχής.
• Θα μπορούσαν να στοχεύσουν ό,τι έχει απομείνει από το πυρηνικό πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένου του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου που είναι θαμμένο στις τοποθεσίες που χτυπήθηκαν τον Ιούνιο.
• Θα μπορούσαν να προχωρήσουν παραπέρα και να επιχειρήσουν να αποσταθεροποιήσουν το καθεστώς χτυπώντας τις εσωτερικές δυνάμεις ασφαλείας.
• Τέλος, θα μπορούσαν να επιχειρήσουν έναν αποκεφαλισμό «τύπου Βενεζουέλας» και να απομακρύνουν τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, με την ελπίδα ότι ένα νέο καθεστώς θα είναι πιο εύκαμπτο στις απαιτήσεις των ΗΠΑ.

Χάος ή αλλαγή η ανατροπή του Χαμενεΐ;

Και αν οι ΗΠΑ απομάκρυναν τον ανώτατο ηγέτη, τι θα συνέβαινε στο Ιράν; «Ο θάνατος του Χαμενεΐ θα αποτελούσε σοκ για το πολιτικό σύστημα στο Ιράν», τονίζει ο Brew. Όπως αναφέρει, θα εξόργιζε τη σκληροπυρηνική βάση του καθεστώτος, ενώ παράλληλα θα έδινε ελπίδα στα εκατομμύρια Ιρανών που αντιτίθενται στο καθεστώς.

Συνολικά, ωστόσο, μπορεί να μην αλλάξει πολλά – τουλάχιστον όχι στην αρχή, εκτιμάει. Η υπόλοιπη ηγεσία θα αναλάβει τη μετάβαση σε έναν νέο ανώτατο ηγέτη και μεγάλο μέρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας πιθανότατα θα συνεχίσει να λειτουργεί όπως λειτουργεί εδώ και χρόνια, εξηγεί.

Μεσοπρόθεσμα, ωστόσο, η εξαφάνιση του Χαμενεΐ θα πυροδοτούσε αλλαγές εντός του συστήματος, καθώς ο στρατός και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης θα αναλάμβαναν μεγαλύτερη εξουσία στη λήψη αποφάσεων, ενώ οι κληρικοί – συμπεριλαμβανομένου του αντικαταστάτη του Χαμενεΐ – θα έμεναν σε δεύτερη μοίρα, προσθέτει.