Οι νυχτερίδες έχουν ευρωπαϊκό… διαβατήριο αφού νέα μελέτη δείχνει την ήπειρο μας ως τόπο εμφάνιση τους στη Γη

Οι νυχτερίδες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στα παγκόσμια οικοσυστήματα καθώς επικονιάζουν φυτά, διασπείρουν σπόρους και καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες εντόμων.

Αποτελώντας μία από τις μόλις τρεις εξελικτικές γραμμές ιπτάμενων σπονδυλωτών στην ιστορία της Γης, σήμερα υπάρχουν περισσότερα από 1,500 είδη νυχτερίδων. Ωστόσο η εξελικτική τους ιστορία αποτελούσε εδώ και καιρό ένα είδος γρίφου για τους επιστήμονες.

Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα συνδυασμένη μελέτη γονιδιωμάτων και απολιθωμάτων νυχτερίδων ρίχνει πλέον περισσότερο φως στο ζήτημα. Τα ευρήματά της δείχνουν ότι αυτά τα ιπτάμενα θηλαστικά εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στην Ευρώπη πριν από περίπου 65 εκατομμύρια χρόνια στον απόηχο της μαζικής εξαφάνισης της ζωής στον πλανήτη μετά την πτώση ενός τεράστιου αστεροειδούς που ανάμεσα στα άλλα εξάλειψε τους δεινόσαυρους.

Οι ερευνητές συγκέντρωσαν τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα συλλογή υψηλής ποιότητας γονιδιωμάτων νυχτερίδων, η οποία περιλαμβάνει 103 είδη που αντιπροσωπεύουν και τις 21 αναγνωρισμένες οικογένειες νυχτερίδων. Συνδύασαν αυτά τα δεδομένα με την ανάλυση 44 απολιθωμένων νυχτερίδων προκειμένου να αποκρυπτογραφήσουν την εξελικτική τους ιστορία και να δημιουργήσουν ένα εξελικτικό «οικογενειακό δέντρο» των νυχτερίδων.

Οι επιστήμονες κατέληξαν επίσης στο συμπέρασμα ότι όπως και η πτήση, έτσι και η ηχοεντόπιση — το βιολογικό σύστημα σόναρ που χρησιμοποιούν πολλές νυχτερίδες για να προσανατολίζονται στο σκοτάδι και να εντοπίζουν ιπτάμενα θηράματα — εξελίχθηκε πολύ νωρίς στην ιστορία των νυχτερίδων.

«Νομίζω ότι η δυνατότητα να κάνουν και τα δύο, να πετούν και να χρησιμοποιούν ηχοεντόπιση, τους άνοιξε εκπληκτικές ευκαιρίες να καταλάβουν νέες οικολογικές θέσεις — για παράδειγμα, να κυνηγούν τη νύχτα, όταν υπάρχει λιγότερος ανταγωνισμός και λιγότεροι θηρευτές. Η πτήση τις ανέβασε στον αέρα. Η ηχοεντόπιση τους επέτρεψε να κυριαρχήσουν στη νύχτα» δήλωσε η Σόντζα Βερνές καθηγήτρια βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Αγίου Ανδρέα στη Σκωτία και μία από τις επικεφαλής της μελέτης η οποία δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Nature».

«Η ηχοεντόπιση επέτρεψε ουσιαστικά στις νυχτερίδες να γίνουν νυκτόβιες και να μην ανταγωνίζονται τα πτηνά ούτε να αποτελούν θήραμα για τα ημερόβια πτηνά» δήλωσε η καθηγήτρια ζωολογίας Έμα Τίλινγκ από το University College Dublin μία ακόμη από τις επικεφαλής της μελέτης.

Το χρονικό

Η μελέτη έδειξε ότι οι νυχτερίδες εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στην Ευρώπη περίπου ένα εκατομμύριο χρόνια μετά την πρόσκρουση του αστεροειδούς στη Γη πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, μια καταστροφή που επέτρεψε στα θηλαστικά να γίνουν τα κυρίαρχα χερσαία ζώα. Σχετικά σύντομα οι νυχτερίδες έφτασαν στην Αφρική με τις δύο αυτές ηπείρους να αποτελούν κέντρο της πρώιμης εξέλιξης των νυχτερίδων σύμφωνα με την εξελικτική βιολόγο Λιλιάνα Ντάβαλος του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης μια ακόμη από τις επικεφαλής της μελέτης.

Η Ανταρκτική είναι η μοναδική ήπειρος στην οποία δεν έζησαν ποτέ νυχτερίδες. Σήμερα οι νυχτερίδες αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα πέμπτο των ειδών θηλαστικών παγκοσμίως.

Τα αρχαιότερα γνωστά απολιθώματα νυχτερίδων χρονολογούνται περίπου 52 εκατομμύρια χρόνια πριν. Τα δεδομένα από τα γονιδιώματα και την ανατομία τους βοήθησαν τους επιστήμονες να προσδιορίσουν πότε εμφανίστηκαν για πρώτη φορά οι νυχτερίδες.

Πτηνά και πτερόσαυροι

Οι νυχτερίδες είναι τα μόνα θηλαστικά που έχουν καταφέρει να πραγματοποιούν ενεργό πτήση ενώ μαζί με τα ιπτάμενα ερπετά που ονομάστηκαν πτερόσαυροι και τα πτηνά αποτελούν τα μόνα σπονδυλωτά που έχουν πετύχει κάτι τέτοιο. Τα πτηνά επιβίωσαν από την πρόσκρουση του αστεροειδούς ενώ οι πτερόσαυροι όχι. Η εξαφάνιση των πτερόσαυρων ενδέχεται να άνοιξε οικολογικές θέσεις τις οποίες μπορούσε να καταλάβει μια νέα εξελικτική γραμμή ιπτάμενων σπονδυλωτών.

Τα φτερά των νυχτερίδων τα οποία είναι διαφορετικά κατασκευασμένα από εκείνα των πτηνών και των πτερόσαυρων αποτελούν τροποποιημένα μπροστινά άκρα με εξαιρετικά επιμηκυμένα δάχτυλα που στηρίζουν μια μεγάλη μεμβράνη δέρματος.

Το πώς έμοιαζαν οι πρόγονοι των νυχτερίδων παραμένει μυστήριο. «Δεν το γνωρίζουμε με βεβαιότητα αλλά υποθέτω ότι έμοιαζαν με δενδρόβια θηλαστικά που άρχιζαν να αποκτούν μακριά δάχτυλα. Αυτό είναι απλώς μια εικασία καθώς όλα τα αρχαιότερα απολιθώματα μοιάζουν με σύγχρονες νυχτερίδες» αναφέρει η Τίλινγκ.

Παραμένει επίσης ασαφές αν η πτήση ή η ηχοεντόπιση εξελίχθηκε πρώτη. Οι νυχτερίδες χρησιμοποιούν την ηχοεντόπιση εκπέμποντας υπερηχητικούς ήχους υψηλής συχνότητας και ακούγοντας την ηχώ που επιστρέφει αφού ανακλαστούν πάνω σε αντικείμενα ώστε να χαρτογραφούν το περιβάλλον τους. Αυτή η ικανότητα μπορεί να ανιχνευθεί στα απολιθώματα μέσω ανατομικών χαρακτηριστικών όπως ένας διευρυμένος κοχλίας και εξειδικευμένες δομές του μέσου αυτιού.

«Τα αρχαιότερα απολιθώματα νυχτερίδων που έχουμε δείχνουν ότι διέθεταν τόσο την ικανότητα πτήσης όσο και την ηχοεντόπιση κάτι που δεν μας βοηθά να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα. Πρέπει να βρούμε τις αρχαιότερες “προ-νυχτερίδες”, ή μεταβατικά απολιθώματα, και να δούμε αν διέθεταν ανατομικά χαρακτηριστικά που υποδεικνύουν πτήση ή ηχοεντόπιση» δήλωσε η Τίλινγκ.

Τα ιατρικά δεδομένα και η ποικιλία

Πολλά είδη νυχτερίδων παρουσιάζουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα στις ασθένειες και ζουν εξαιρετικά μεγάλο χρονικό διάστημα σε σχέση με το μέγεθός τους. Η μελέτη θέτει τις βάσεις για έρευνα σχετικά με τη γενετική βάση αυτών των χαρακτηριστικών. «Αυτή η έρευνα θα μπορούσε τελικά να συμβάλει στην ανθρώπινη έρευνα για τη γήρανση, την ανοσία και την ανθεκτικότητα στις ασθένειες» λέει η Τίλινγκ.

Οι νυχτερίδες σήμερα εμφανίζονται σε πολλά διαφορετικά σχήματα και μεγέθη με διαφορετικές διατροφικές συνήθειες και τρόπους ζωής. Η μεγαλύτερη είναι ένα είδος που ζει στις Φιλιππίνες με άνοιγμα φτερών 1,7 μέτρα. Η μικρότερη είναι η νυχτερίδα-μπάμπουρας της Ταϊλάνδης και της Μιανμάρ με 13 εκατοστά. Πολλές νυχτερίδες είναι εντομοφάγες. Άλλες τρέφονται με φρούτα, νέκταρ, ψάρια και στην περιβόητη περίπτωση των νυχτερίδων-βαμπίρ αίμα.

Υπάρχει μια εκπληκτική ποικιλία ειδών μεταξύ των οποίων νυχτερίδες με πεταλοειδή μύτη, νυχτερίδες με φυλλόμορφη μύτη, νυχτερίδες με ουρά σαν ποντικιού, νυχτερίδες με τριγωνικές προεκτάσεις στη μύτη, νυχτερίδες με πρόσωπο που θυμίζει φάντασμα, νυχτερίδες με μουστάκια, νυχτερίδες με βεντούζες στα άκρα, νυχτερίδες με κεφάλι που θυμίζει σφυρί και νυχτερίδες με ρυτιδωμένο πρόσωπο. «Οι νυχτερίδες μάς εκπλήσσουν συνεχώς. Είναι ένα από τα σπουδαιότερα πειράματα της εξέλιξης» δήλωσε η Βερνές.

Naftemporiki.gr

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.