Οι τέσσερις άνδρες που κρατούν στα χέρια τους την τύχη του Ιράν

Ο θάνατος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, είναι γεγονός, με την ιρανική πλευρά να διαμηνύει ότι η διαδικασία μετάβασης της εξουσίας θα είναι άμεση και θα έχει μικρή διάρκεια, παρά τον πόλεμο που μαίνεται.

Γι’ αυτό η Τεχεράνη ενεργοποιεί τη διαδικασία που προβλέπει το Σύνταγμα για το κενό εξουσίας: ένα τριμελές μεταβατικό συμβούλιο- που αποτελείται από τον πρόεδρο της χώρας, Μασούντ Πεζεσκιάν, τον επικεφαλής της Δικαιοσύνης Γκολάμ-Χοσεΐν Μοχσενί-Ετζεΐ, και τον αγιατολάχ Αλιρεζά Αραφί, ανώτερο κληρικό από το Συμβούλιο των Φρουρών- αναλαμβάνει προσωρινά τις αρμοδιότητες μέχρι να εκλεγεί νέος ανώτατος ηγέτης.

Στην «κούρσα» έχουν αναδειχθεί αρκετά φαβορί, αν και πολλοί από τους υποψηφίους σκοτώθηκαν κατά την πρώτη ημέρα του πολέμου. Όποιος επιζήσει και τελικά επιλεγεί, αναμένεται να σφραγίσει την επόμενη ημέρα στο Ιράν, καθώς η στάση του θα κρίνει εάν η χώρα επιθυμεί αποκλιμάκωση ή συνέχιση της αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Οι βασικοί διεκδικητές της εξουσίας μετά τη δολοφονία του Αλί ΧαμενεΐΑλιρεζά Αραφί

Πιθανή στρατηγική: Κατάπαυση του πυρός

Ο Αραφί ελέγχει τα σεμινάρια και την υποδομή θρησκευτικής εκπαίδευσης του Ιράν.

Εάν επιλεγεί ο 67χρονος κληρικός ως ανώτατος ηγέτης, αυτό θα σηματοδοτήσει την προθυμία για επιστροφή στο διπλωματικό μονοπάτι.

Το αμφιλεγόμενο ταξίδι του στη Μόσχα το 2023, όπου συναντήθηκε με Ρώσους αξιωματούχους και μίλησε για την επιθυμία του Ιράν για «εκτεταμένη συνεργασία με τη Ρωσία», υποδηλώνει ότι έχει την υποστήριξη του Κρεμλίνου.

Αλλά η επιλογή του πιθανότατα θα σήμαινε ότι θα χρησιμεύσει ως βιτρίνα καθώς την πραγματική εξουσία θα έχει η οικογένεια Λαριτζανί.

Σε αυτό το σενάριο, ο Αραφί  θα είχε την θρησκευτική νομιμότητα, ενώ οι αδελφοί Αλί και Σαντίκ Λαριτζανί, που ανήκαν στον στενό κύκλο του Χομεϊνί, θα είχαν τον πραγματικό έλεγχο της χώρας. Αναμένεται να αξιοποιήσουν τη μεσολάβηση του Ομάν για να διαπραγματευτούν μια εκεχειρία που θα διαφυλάσσει τα βασικά συμφέροντα του καθεστώτος: τον τερματισμό των επιθέσεων, τη διατήρηση κάποιου πυρηνικού δυναμικού και την αποφυγή αλλαγής καθεστώτος.

Η Ρωσία πιθανώς θα εγγυηθεί τη συμφωνία ενώ οι ΗΠΑ θα αποδεχθούν περιορισμένο πυρηνικό εμπλουτισμό με αντάλλαγμα περιορισμούς που θα εμπόδιζαν την ανάπτυξη όπλων.

Σε αυτό το σενάριο ωστόσο υπάρχουν κάποια εμπόδια, όπως οι σκληροπυρηνικοί που θεωρούν τη διαπραγμάτευση ως προδοσία, οι διοικητές του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης που θέλουν εκδίκηση για τους νεκρούς τους και οι κληρικοί που εξέδωσαν φετφά κηρύσσοντας εκδίκηση για τον θάνατο του Χαμενεΐ.

Μοχάμεντ Μεχντί Μιρμπαγκέρι

Πιθανή στρατηγική: Κλιμάκωση

Θεωρεί την Ισλαμική Δημοκρατία ως μέρος του «μεγάλου σχεδίου του Θεού» και τη σύγκρουση μεταξύ «πιστών και απίστων» ως αναπόφευκτη.

Το ιδανικό μοντέλο διακυβέρνησης είναι η θεοκρατική διακυβέρνηση (Wilayat al-Faqih – Η κηδεμονία του Νομομαθούς) που κατευθύνει συνολικά όλες τις πτυχές της κοινωνίας προς την «εδραίωση του μονοθεϊσμού» χωρίς να περιορίζεται από γεωγραφικά σύνορα. Το όραμά του για τη διακυβέρνηση εκτείνεται πέρα ​​από την απλή επιβίωση, στον ολοκληρωμένο ιδεολογικό μετασχηματισμό.

Η πολιτική του 66χρονου κληρικού αντιπροσωπεύει το πιο ριζοσπαστικό ιδεολογικό ρεύμα του Ιράν. Ενδεικτικά, έχει δηλώσει ότι «αξίζει ο κόπος για να επιτευχθεί ο στόχος της θεϊκής εγγύτητας, ακόμη και αν σκοτωθούν οι μισοί άνθρωποι του κόσμου. Επομένως, η δολοφονία 42.000 ανθρώπων στη Γάζα δεν έχει σημασία σε σύγκριση με αυτόν τον μεγάλο στόχο».

Αυτή η λογική- ότι δεκάδες χιλιάδες θάνατοι είναι αποδεκτό κόστος για την επίτευξη θεολογικών στόχων- πιθανότατα θα εφαρμοστεί και στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική της χώρας.

Εάν επιλεγεί αναμένεται ολοκληρωτικός πόλεμος ανεξάρτητα από τις συνέπειες. Σε αυτό το σενάριο, το Ιράν θα συνέχιζε την «Επιχείρηση Ειλικρινής Υπόσχεση 4» με συνεχείς επιθέσεις σε όλη την περιοχή, θα διέταζε να πραγματοποιηθούν συνεχείς επιθέσεις σε αεροπλανοφόρα, πετρελαϊκές υποδομές στη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ και θα κρατούσε κλειστά τα Στενά του Ορμούζ.

Σαντίκ Λαριτζανί

Πιθανή στρατηγική: Πραγματιστική επιβίωση

Προεδρεύει του Συμβουλίου Διακρίσεως της Σκοπιμότητας που εγκρίνει σημαντικές αποφάσεις.

Ο αδερφός του Αλί Λαριτζανί είναι κορυφαίο πρόσωπο της εθνικής ασφάλειας και ιστορικός παίκτης του συστήματος. Για χρόνια προσπαθεί να τοποθετήσει τον αδερφό του ως υποψήφιο, προωθώντας την εντύπωση ότι μπορεί να διατηρήσει τη συναίνεση μεταξύ των διάφορων μερών κατά τη διάρκεια κρίσεων.

Ο ίδιος διετέλεσε επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας κατά τη διάρκεια της βίαιης καταστολής του Πράσινου Κινήματος το 2009. Παράλληλα, ωστόσο, περιστασιακά έχει επικρίνει τη διαφθορά στη χώρα, αν και ο ίδιος θεωρείται διεφθαρμένος, και έχει ταχθεί υπέρ κάποιων περιορισμένων νομικών μεταρρυθμίσεων.

Το πιο σημαντικό είναι ότι έχει αποφύγει τις πολωτικές αντιπαραθέσεις, όπως άλλοι υποψήφιοι – δεν έχει κάνει καμία τηλεοπτική δήλωση για αποδεκτό αριθμό νεκρών, δεν έχει εξαπολύσει καμία απειλή για ύψωση σημαίας στο Μπακού, δεν έχει κάνει κανένα ταξίδι στη Μόσχα που να υποδηλώνει ξένη υποστήριξη.

Στην περίπτωση που επιλεγεί, αυτό σημαίνει ότι δίνεται προτεραιότητα η θεσμική συνέχεια έναντι της ιδεολογικής καθαρότητας. Ο Σαντίκ θα ακολουθούσε τις πολιτικές του Χαμενεΐ αλλά χωρίς να έχει το χάρισμα του Χαμενεΐ, διατηρώντας την αντιπαράθεση με τη Δύση αλλά αποφεύγοντας την κλιμάκωση, συνεχίζοντας το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης αλλά διερευνώντας τους διπλωματικούς περιορισμούς, καταστέλλοντας τις διαφωνίες ενώ παράλληλα θα επέτρεπε κάποιες οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Οι δεκαετίες οικοδόμησης δικτύου της οικογένειας Λαριτζανί, οι στρατηγικοί γάμοι με κληρικούς και η προσεκτική τοποθέτηση σε βασικούς θεσμούς θα μεταφράζονταν σε έναν κυβερνητικό συνασπισμό.

Θεωρείται το σενάριο για να επιβιώσει η Ισλαμική Δημοκρατία.

Μοτζταμπά Χαμενεΐ

Πιθανή στρατηγική: Στρατιωτικό πραξικόπημα, με τον ίδιο να λειτουργεί ως μαριονέτα των Φρουρών της Επανάστασης– αν είναι ζωντανός

Ο δεύτερος γιος του ανώτατου ηγέτη διαφημίζεται ως διάδοχός του. Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ ενεργεί στις σκιές εδώ και χρόνια, ως ανεπίσημος αναπληρωτής του πατέρα του.

Αν επιβίωνε από τις επιθέσεις και η Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων διχαστεί όσον αφορά τη διαδοχή -με τους κληρικούς να μην μπορούν να καταλήξουν- οι Φρουροί της Επανάστασης θα μπορούσαν απλώς να επιβάλουν τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ μέσω της στρατιωτικής βίας.

Ως γιος του Χαμενεΐ, έχει μια κληρονομιά. Ως κάποιος που έχει διαχειριστεί το γραφείο και τα δίκτυα του πατέρα του για χρόνια, κατανοεί τους μηχανισμούς του συστήματος. Ως μια προσωπικότητα αποδεκτή από τους διοικητές των Φρουρών τη Επανάστασης που θέλουν εκδίκηση για τους νεκρούς συναδέλφους του, παρέχει στρατιωτική υποστήριξη.

Σε αυτό το σενάριο, το Ιράν μετατρέπεται σε στρατιωτική δικτατορία και όχι σε θεοκρατία με στρατιωτικά χαρακτηριστικά. Ωστόσο, φαινομενικά συνεχίζεται η θεοκρατική διακυβέρνηση, αν και η πραγματική εξουσία βρίσκεται στους Φρουρούς της Επανάστασης ενώ το προσωρινό συμβούλιο ηγεσίας γίνεται μόνιμο με εναλλασσόμενους στρατιωτικούς διοικητές να αντικαθιστούν τους πολιτικούς αξιωματούχους.

Εμφύλιος πόλεμος

Ένα άλλο πιθανό αποτέλεσμα που θα μπορούσαμε να δούμε είναι ότι ένα στρατιωτικό πραξικόπημα των Φρουρών της Επανάστασης θα μπορούσε να καταλήξει εκεί που όλα τα σενάρια προσπαθούν να αποφύγουν, σε ένα εμφύλιο πόλεμο.

Σε αυτή την περίπτωση δεν αποκλείεται να δούμε  τις κουρδικές περιοχές στο βορειοδυτικό Ιράν, που επιδιώκουν την αυτονομία, να κηρύττουν ανεξαρτησία ή να εντείνουν την ένοπλη αντίσταση εάν αντιληφθούν την κατάρρευση της κεντρικής κυβέρνησης.

Αντίστοιχα, οι αραβικοί πληθυσμοί στην επαρχία Χουζεστάν, η οποία περιλαμβάνει μεγάλο μέρος των πετρελαϊκών υποδομών του Ιράν, θα μπορούσαν επίσης να ξεκινήσουν αυτονομιστική δράση.

Επίσης, οι μαχητές Μπαλούχοι στο νοτιοανατολικό Ιράν, κοντά στα σύνορα με το Πακιστάν, πραγματοποιούν επιθέσεις εδώ και χρόνια και εκμεταλλεύονται το χάος για να επεκτείνουν τις επιχειρήσεις τους.

Με πληροφορίες από Telegraph

Μείνετε συντονισμένοι για όλες τις εξελίξεις στο Naftemporiki.gr