Όλες οι φορές που ο Τραμπ… είχε δίκαιο
Πολύ πριν βρεθεί ξανά στο επίκεντρο μιας μεγάλης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε χτίσει το πολιτικό του αφήγημα πάνω σε μια σκληρή κριτική προς το αμερικανικό κατεστημένο των νεοσυντηρητικών που είχαν σύρει τις ΗΠΑ σε ατέρμονους πολέμους.
Από την εισβολή στο Ιράκ μέχρι τους πολέμους στο Αφγανιστάν και τη Συρία, ο σημερινός πρόεδρος των ΗΠΑ επέμενε για χρόνια ότι η Ουάσιγκτον εγκλωβίστηκε σε «ανόητες συγκρούσεις» που κόστισαν τρισεκατομμύρια δολάρια και χιλιάδες ζωές.
Οι δηλώσεις του για τα αμερικανικά πολιτικά δεδομένα ήταν έως και αιρετικές. Αλλά τις δικαίωνε η ίδια η πραγματικότητα. Ο Τραμπ δεν δίσταζε να απορρίψει ως υποκριτικά τα κηρύγματα περί πολέμων για την «ελευθερία». και τον «εκδημοκρατισμό». Και αυτό ήταν ένα από τα στοιχεία για τον οποίο τον εκτιμούσε και στήριζε η βάση του.
«Δεν θα έπρεπε ποτέ να είχαμε πάει στο Ιράκ»
Η πιο χαρακτηριστική –και τότε πολιτικά ριψοκίνδυνη– τοποθέτηση ήρθε τον Φεβρουάριο του 2016, κατά τη διάρκεια τηλεοπτικού debate των Ρεπουμπλικανών στη Νότια Καρολίνα.
Ο Τραμπ επέλεξε να συγκρουστεί ανοιχτά με την κληρονομιά της κυβέρνησης Μπους και με το κυρίαρχο ρεύμα του κόμματός του.
«Δεν θα έπρεπε ποτέ να είχαμε πάει στο Ιράκ», δήλωσε, χαρακτηρίζοντας την εισβολή του 2003 ως «μεγάλο, χοντρό λάθος».
Η τοποθέτηση εκείνη τον διαφοροποίησε από το παραδοσιακό ρεπουμπλικανικό δόγμα και τον έφερε πιο κοντά στο κλίμα κόπωσης που επικρατούσε στην αμερικανική κοινωνία μετά από δύο δεκαετίες πολέμων.
REUTERS/Evelyn Hockstein«Η χειρότερη απόφαση στην ιστορία των ΗΠΑ»
Τρία χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 2019, ενώ βρισκόταν ήδη στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ επανήλθε με ακόμη πιο σκληρή γλώσσα.
Με αφορμή την απόφαση για απόσυρση αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία, έγραψε στο Twitter: «Η είσοδος στη Μέση Ανατολή ήταν η χειρότερη απόφαση που λήφθηκε ποτέ στην ιστορία της χώρας μας!».
Στην ίδια ανάρτηση υπενθύμιζε ότι οι ΗΠΑ είχαν δαπανήσει τρισεκατομμύρια δολάρια σε στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς να επιτύχουν σταθερότητα στην περιοχή.
«Τερματίζουμε την εποχή των ατέρμονων πολέμων»
Το μήνυμα επανέλαβε και τον Ιούνιο του 2020, στην ομιλία αποφοίτησης της Στρατιωτικής Ακαδημίας του West Point.
Μιλώντας στους νέους αξιωματικούς του αμερικανικού στρατού, ο Τραμπ διακήρυξε ότι οι ΗΠΑ κλείνουν ένα κεφάλαιο δεκαετιών.
«Τερματίζουμε την εποχή των ατέρμονων πολέμων», τόνισε, προσθέτοντας ότι αποστολή του Αμερικανού στρατιώτη δεν είναι να λύνει «αρχαίες συγκρούσεις σε μακρινές χώρες».
Οι «πολεμοκάπηλοι» και το «βαθύ κράτος»
Μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο, η ρητορική του απέκτησε ακόμη πιο έντονο τόνο.
Τον Μάρτιο του 2023, στο πλαίσιο του προγράμματος Agenda 47, δημοσίευσε βίντεο στο οποίο υποσχόταν να «διαλύσει το βαθύ κράτος» της Ουάσιγκτον.
Στο ίδιο μήνυμα κατήγγειλε τους «πολεμοκάπηλους και παγκοσμιοποιητές» που –όπως υποστήριξε– κυριαρχούν στο κατεστημένο της εθνικής ασφάλειας και σπρώχνουν τις Ηνωμένες Πολιτείες σε νέες στρατιωτικές περιπέτειες.
«Να γυρίσουμε τη σελίδα»
Η κριτική αυτή έγινε κεντρικό σύνθημα και στην προεκλογική του εκστρατεία.
Σε συγκέντρωση τον Ιανουάριο του 2024 στο Κλίντον της Άιοβα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να «γυρίσουν τη σελίδα για πάντα από εκείνες τις ανόητες, χαζές μέρες των ατελείωτων πολέμων».
Η φράση συμπύκνωνε την πολιτική γραμμή που είχε υιοθετήσει από την αρχή της πολιτικής του πορείας: την απόρριψη των μεγάλων στρατιωτικών επεμβάσεων στο εξωτερικό.
«Η εποχή των νεοσυντηρητικών τελείωσε»
Ακόμη και μετά την επιστροφή του στην εξουσία, ο Τραμπ συνέχισε να επιτίθεται στο ίδιο πολιτικό ρεύμα.
Κατά την πρώτη του επίσημη επίσκεψη στη Μέση Ανατολή ως 47ος πρόεδρος, τον Μάιο του 2025 στο Ριάντ, δήλωσε ότι «η εποχή των νεοσυντηρητικών τελείωσε».
Κατηγόρησε μάλιστα το συγκεκριμένο ρεύμα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής ότι υποσχέθηκε να μετατρέψει πόλεις όπως η Καμπούλ και η Βαγδάτη σε πρότυπα δημοκρατίας – χωρίς ποτέ να το καταφέρει.
REUTERS/Elizabeth FrantzΜια σταθερή θέση
Από το 2016 μέχρι σήμερα, οι δηλώσεις αυτές σχηματίζουν μια συνεπή γραμμή σκέψης: ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πλήρωσαν ακριβά την εμπλοκή τους σε μακροχρόνιους πολέμους στη Μέση Ανατολή.
Ο Τραμπ επαναλαμβάνει εδώ και χρόνια το ίδιο βασικό επιχείρημα: ότι η Ουάσιγκτον ξόδεψε τεράστιους πόρους και πολιτικό κεφάλαιο σε συγκρούσεις που δεν μπόρεσε ποτέ να κερδίσει πραγματικά.
Που ξαφνικά ανετράπη
Κι όμως, σήμερα ο ίδιος άνθρωπος βρίσκεται στο επίκεντρο μιας από τις πιο επικίνδυνες στρατιωτικές κλιμακώσεις στη Μέση Ανατολή εδώ και δεκαετίες. Ο πρόεδρος που για χρόνια κατήγγελλε τους «ατέρμονους πολέμους», που χαρακτήριζε την αμερικανική εμπλοκή στην περιοχή «τη χειρότερη απόφαση στην ιστορία της χώρας» και που υποσχόταν να βάλει τέλος στις παρεμβάσεις του «νεοσυντηρητικού κατεστημένου», είναι πλέον ο ηγέτης που ενέκρινε ένα νέο μεγάλο στρατιωτικό μέτωπο απέναντι στο Ιράν.
Μέχρι στιγμής, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει δώσει μια πραγματικά πειστική εξήγηση για το τι ακριβώς άλλαξε. Τι έκανε τον πόλεμο –που επί χρόνια παρουσίαζε ως στρατηγικό και ιστορικό λάθος– να μοιάζει ξαφνικά αναπόφευκτος ή ακόμη και «σωστή επιλογή». Και αυτή η αντίφαση είναι ίσως το πιο δύσκολο ερώτημα που θα τον ακολουθεί όσο η σύγκρουση κλιμακώνεται.
