Όλοι ζούμε κάτω από τον ίδιο ουρανό, αλλά δεν έχουμε τον ίδιο ορίζοντα

Τα λόγια αυτά αποδίδονται στον Κόνραντ Αντενάουερ,  ο οποίος έγινε ο πρώτος καγκελάριος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας μετά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο. Λόγια προφητικά και διαχρονικά, που εφαρμόζονται σε όλους τους τομείς τόσο τους ιδιωτικούς όσο και τους επαγγελματικούς. Ειπωμένα μετά από μία εποχή όπου το να είσαι διαφορετικός σήμαινε συχνά την θανατική σου καταδίκη παραμένουν ογδόντα χρόνια μετά το τέλος του Β΄Πακοσμίου Πολέμου επίκαιρα περισσότερο από ποτέ.

Όχι μόνο πολιτικά και κοινωνικά κυρίως εργασιακά και επιχειρησιακά. Σίγουρα οι πολυεθνικές και οι μοντέρνες επιχειρήσεις έχουν πλέον ξεπεράσει τις πολιτιστικές και γλωσσικές διαφορές προσλαμβάνοντας εργαζομένους διαφορετικών εθνοτήτων και χρησιμοποιώντας σαν κοινή γλώσσα εργασίας την αγγλική. Τι γίνεται όμως με τις μικρότερες επιχειρήσεις και κυρίως τις τοπικές; Και σε τομείς που η γλωσσική κυριότητα θεωρείται δεδομένη;

Μία συνάδερφος, Ελληνίδα, όταν ξεκινούσε να δουλεύει στην Βιέννη, είχε αντιμετωπίσει την δυσπιστία των Αυστριακών Ψυχολόγων που αναρωτιόντουσαν πως θα μπορούσε να δουλέψει σε μία γλώσσα, την γερμανική, που δεν ήταν η μητρική της. Και ακριβώς αυτό έγινε το πλεονέκτημα της: μην θεωρώντας αυτά που άκουγε πάντα σαν δεδομένα, έθετε ερωτήσεις στους Αυστριακούς ασθενείς της και αυτό τους επέτρεπε να κάνουν περεταίρω συνειρμούς και να βρουν μόνοι τους τις απαντήσεις που χρειάζονταν.

«Σωκρατική μαιευτική»

Κάτι σαν μια θεραπευτική «σωκρατική μαιευτική» που μετέτρεπε το μειονέκτημα σε προτέρημα. Και όμως χρειάστηκε καιρός για να το καταλάβει η ίδια και κυρίως για να το αποδεχτούν οι συνάδερφοι της που ακόμα την φωνάζουν στο νοσοκομείο «η Ελληνίδα». Και δεν είναι η μόνη που αντιμετώπισε μία τέτοια αντίδραση. Ο Τόμας, ένας Αυστριακός Αρχιτέκτονας, βρέθηκε σε μία παρόμοια θέση παρά το γεγονός ότι είχε την ίδια εθνικότητα με τους συναδέρφους του και μιλούσε την ίδια γλώσσα. Ή τουλάχιστον έτσι όλοι νόμιζαν και αυτό δημιουργούσε τα περισσότερα προβλήματα και τις διαρκείς συζητήσεις.

Αυτό όμως που δεν ήξερε ούτε ο ίδιος για ένα μεγάλο διάστημα και οι υπόλοιποι για ακόμα περισσότερο καιρό είναι ότι «έπασχε» από ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής / Υπερκινητικότητας). Γεννημένος σε μία παραδοσιακή αυστριακή οικογένεια και επισκεπτόμενος ένα κλασσικό βιεννέζικο σχολείο πέρασε όλη του την παιδική ηλικία τιμωρούμενος γιατί δεν τελείωνε τα μαθήματά του και γιατί δεν μπορούσε να συγκεντρωθεί στο σχολείο. Οι βαθμοί του δεν αντιστοιχούσαν το επίπεδο των γνώσεων του, που ξεπερνούσαν τα σχολικά όρια, αφού τα πάντα τραβούσαν την προσοχή του και τον ενδιέφεραν, χωρίς όμως να κολλάει σε κάποιο θέμα.

Οι καθηγητές του τον αντιμετώπιζαν σαν ένα «ονειροπόλο» νέο που δεν ενδιαφερόταν για το σχολείο και οι γονείς του πάλευαν απεγνωσμένα να τον φέρουν στον «σωστό δρόμο». Με πολλά βάσανα τελείωσε το σχολείο και όταν ανακοίνωσε στους γονείς του ότι ήθελε να γίνει αρχιτέκτονας, μόνο που δεν τον αποπήραν. Και όμως κατάφερε να τελειώσει το Πανεπιστήμιο και δούλευε ήδη σε ένα μεγάλο αρχιτεκτονικό γραφείο όταν τον είδα για πρώτη φορά. Κουρασμένος από μία διαφορετικότητα που θεωρούσε εμπόδιο στην ζωή του, αναζητούσε τρόπους για να γίνει «νορμάλ», όπως οι άλλοι.

«Από άλλον πλανήτη»

Στο πρώτο μας ραντεβού άργησε να έρθει και όταν έφτασε μιλούσε ασταμάτητα αλλάζοντας το ένα θέμα μετά το άλλο. Προσπαθούσε να κρύψει την αμηχανία του γελώντας νευρικά και κουνώντας συνεχώς τα πόδια του. Στην ερώτηση μου για πιο λόγο βρίσκεται εδώ, απάντησε με τα εξής λόγια: «Έχω κουραστεί πια να με αντιμετωπίζουν όλοι σαν να είμαι από κάποιον άλλον πλανήτη. Το μυαλό μου βρίσκεται σε διαρκή κίνηση, όλα με ενδιαφέρουν ταυτόχρονα και όταν κάτι μπει στην προσοχή μου, δουλεύω ασταμάτητα μέχρι να το τελειώσω. Είμαι όμως ανίκανος να διεκπεραιώσω την παραμικρή διοικητική λεπτομέρεια».

Όσο μιλούσε το βλέμμα του ήταν θλιμμένο και η απόγνωση σκίαζε το πρόσωπό του. Με δυσκολία δέχτηκε να κάνει το τεστ για να διαπιστώσουμε αν αυτό που εκείνος ονόμαζε «το μυαλό μου βρίσκεται σε διαρκή κίνηση», δεν ήταν τίποτα άλλο παρά ένα δείγμα ότι έχει ΔΕΠΥ, μία κοινή νευροαναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει τον τρόπο λειτουργίας και ρύθμισης του εγκέφαλου. Με ανακούφιση δέχτηκε όμως το αποτέλεσμα που ήταν θετικό γιατί του έδινε μία συγκεκριμένη εξήγηση σε όλα αυτά που ένιωθε και βίωνε από τότε που θυμόταν τον εαυτό του.

Έμενε τώρα το πιο δύσκολο κομμάτι. Πώς να μετατραπεί αυτό που εδώ και χρόνια αντιμετώπιζε σαν μειονέκτημα σε προτέρημα; Πώς να εντάξει στην ζωή του τόσο την προσωπική όσο και την επαγγελματική αυτή την διάγνωση που μέχρι τώρα, παρόλο που δεν το ήξερε, μόνο εμπόδιο ήταν στην υλοποίηση των στόχων του και στην καθημερινότητά του; Πώς να δει τον εαυτό του αλλιώς και να αφήσει και τους άλλους να τον γνωρίσουν «από την αρχή»;

Η νευροποικιλομορφία, ένας όρος που καθιερώθηκε στα τέλη της δεκατίας του 1990 από την κοινωνιολόγο Γιούντι Σίνγκερ, δεν δέχεται ότι οι διαφορές στη λειτουργία του εγκεφάλου όπως το ΔΕΠΥ, ο αυτισμός, η δυσλεξία, η δυσπραξία και η δυσαριθμησία είναι ασθένειες ή ελαττώματα. Αντίθετα τις θεωρεί φυσικές παραλλαγές και ασπάζεται την ιδέα ότι οι ανθρώπινοι εγκέφαλοι λειτουργούν με διαφορετικούς, μοναδικούς τρόπους και ότι δεν υπάρχει «ένας» μόνο «σωστός» ή «φυσιολογικός» τρόπος σκέψης.

 Αποδοχή της νευροδιαφορετικότητας

Η αποδοχή της νευροδιαφορετικότητας στον εργασιακό χώρο θα μπορούσε όχι μόνο να βοηθήσει στην αναγνώριση και τον σεβασμό των διαφορετικών τρόπων με τους οποίους λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος, αλλά και να εκμεταλλευτεί τα μοναδικά πλεονεκτήματα που προσφέρουν στις επιχειρήσεις οι φυσικές παραλλαγές της ανθρώπινης νόησης.

Οι νευροδιαφορετικοί εργαζόμενοι διαθέτουν συχνά εξαιρετικές δεξιότητες που δίνουν σε μία ομάδα ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα όπως για παράδειγμα την ικανότητα να βλέπουν την «μεγάλη εικόνα» και να συνδέουν φαινομενικά ασύνδετες ιδέες ή την ιδιαίτερη ικανότητα να εντοπίζουν μοτίβα και επαναλαμβόμενα σφάλματα.

Και μην ξεχνάμε τον διαφορετικό τρόπο σκέψης – «thinking out-of-the-box» – που οδηγεί σε πρωτότυπες λύσεις και καινοτομίες όπως μας αποδεικνύει με τρανό τρόπο ο ‘Ελον Μασκ. Μία πολυσυζητημένη προσωπικότητα που «πάσχει» από το Σύνδρομο Άσπεργκερ και που δεν δίστασε το 2021 να πει μπροστά σε μία έκπληκτη Αμερική στο πασίγνωστο τηλεοπτικό US-Comedy-Show  Saturday Night Life (SNL) : «I am actually making history tonight as the first person with Asperger´s to host SNL. Or at least the first to admit it».

Σημαντική εξομολόγηση που έφερε στο προσκήνιο την καταπληκτική δύναμη της νευροδιαφορετικότητας. Κάτι που επιβεβαιώθηκε και από άλλους πετυχημένους πολυεκατομμυριούχους και πρωτοπόρους Αμερικανούς επιχειρηματίες όπως τον Ρίχαρντ Μπράνσον, ιδρυτή της Αυτοκρατορίας Virgin. Ο ίδιος θεωρεί το ΔΕΠΥ μία δημιουργική υπερδύναμη και το αποκαλεί «η δημιουργική μου εγκεφαλική καταιγίδα». Υποστηρίζει μάλιστα ότι αυτό ακριβώς τον βοήθησε να εξερευνήσει καινούργιους τομείς και να τον ωθήσει σε όλες του τις καινοτομίες.

Η προσέγγιση αυτή και τα παραπάνω παραδείγματα βοήθησαν τον Τόμας να αναθαρρήσει και να πάρει μία απόφαση που αποτέλεσε το κλειδί όχι μόνο της επιτυχίας αλλά και της προσωπικής του ευτυχίας: να ανοίξει το δικό του αρχιτεκτονικό γραφείο και να προσλάβει και άλλα νευροδιαφορετικά άτομα.

Πέντε χρόνια μετά είναι ένα από τα πιο πετυχημένα αρχιτεκτονικά γραφεία στην Βιέννη που προσφέρει τόσο στις ανακαινίσεις όσο και στην κατασκευή μοναδικές και πρωτοποριακές ιδέες. Έτσι ο Τόμας επιβεβαίωσε με τον δικό του τρόπο αυτό που είχε πει κάποτε και ο πασίγνωστος Αμερικανός ηθοποιός και σκηνοθέτης Γούντυ Άλλεν: «Το μυστικό της επιτυχίας: Να είσαι διαφορετικός από τους άλλους».

*Ψυχολόγος και σύμβουλος επιχειρήσεων στη Βιέννη

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.