Όταν η ισχύς κινδυνεύει να γίνει μπούμερανγκ

«Τα στενά διατηρούν την αξία τους όσο η ναυσιπλοΐα μέσω αυτών αυξάνεται καθημερινά, όχι όταν μειώνεται». Η δήλωση του Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου, δεν αποτελεί απλώς μια διαπίστωση, αλλά μια σαφή προειδοποίηση για την πιθανή απειλή απώλειας της στρατηγικής ισχύος της Τεχεράνης. Η φράση αυτή αποκαλύπτει ότι το Ιράν νδεχομένως να μην αντιλαμβάνεται ότι η συνεχιζόμενη επιθετικότητα στο Ορμούζ ενδέχεται να λειτουργήσει ως μπούμερανγκ.

Ειναι γεγονός πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ, βρίσκεται, σε μια εξαιρετικά δυσχερή θέση όσον αφορά τα Στενά του Ορμούζ. Ο Λευκός Οίκος καταβάλλει επίμονες προσπάθειες για να ανοίξει εκ νέου την κομβική ενεργειακή θαλάσσια οδό, η οποία παρέμενε ελεύθερη πριν από το ξέσπασμα της σύγκρουσης.

Ωστόσο, η Τεχεράνη κινδυνεύει να υπερεκτιμήσει τις δυνάμεις της: εάν συνεχίσει να ασκεί πίεση, ενδέχεται σε βάθος πενταετίας να απωλέσει τη στρατηγική της ισχύ, καθώς οι γείτονες της χώρας θα προχωρούν στην κατασκευή εναλλακτικών, παρακαμπτήριων οδών.

Αυτή η τάση για αναζήτηση εναλλακτικών έγινε ορατή όταν πλήττοντας πετρελαιοφόρα στα ανοικτά των ακτών του Ομάν, η Ισλαμική Δημοκρατία ώθησε τα κράτη του Περσικού Κόλπου, καθώς και τους εισαγωγείς πετρελαίου —συμπεριλαμβανομένων ισχυρών οικονομιών όπως η Κίνα και η Ιαπωνία, να εξετάσουν ως μοναδικό τρόπο διασφάλισης των μελλοντικών ενεργειακών ροών την επένδυση δισεκατομμυρίων δολαρίων σε νέα δίκτυα αγωγών.

Βραχυπρόθεσμα κέρδη, μακροπρόθεσμες απώλειες

Το Ιράν ενδέχεται να κερδίσει ορισμένες βραχυπρόθεσμες μάχες. Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης διατηρεί τη δυνατότητα να παρεμποδίσει τη διέλευση των πλοίων, ενδεχομένως και για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι τιμές του πετρελαίου θα εκτιναχθούν, ασκώντας έντονη οικονομική και πολιτική πίεση στον Τραμπ. Μόλις τον Ιούλιο του 2026, οι ιρανικές επιθέσεις εναντίον στόχων των ΗΑΕ και εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ επιβεβαίωσαν εν μέρει αυτούς τους φόβους, προκαλώντας ισχυρές εκρήξεις και αναχαιτίσεις πυραύλων πάνω από το κέντρο του Ντουμπάι.

Μόνο η αποδέσμευση των στρατηγικών αποθεμάτων των Ηνωμένων Πολιτειών, σε συνδυασμό με τη δραματική μείωση των εισαγωγών από την Κίνα, θα μπορούσε να ανακόψει ένα ενδεχόμενο σοκ στην αγορά ενέργειας. Μακροπρόθεσμα, ωστόσο, η ικανότητα της Τεχεράνης να κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία ίσως εξασθενίσει, καθώς η χερσαία διαμετακόμιση απειλεί να αντικαταστήσει τη θαλάσσια δίοδο του Ορμούζ με ταχείς ρυθμούς.

Οι αριθμοί

Πριν από το ξέσπασμα του πολέμου, από το Ορμούζ διακινούνταν περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, ποσότητα που μεταφράζεται σε 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και επιπλέον πέντε εκατομμύρια βαρέλια προϊόντων διύλισης ημερησίως. Η παραγωγή του Ιράν αντιστοιχούσε σε περίπου τρία εκατομμύρια βαρέλια, αφήνοντας τα υπόλοιπα 17 εκατομμύρια βαρέλια των γειτονικών κρατών να εξαρτώνται από τη διέλευση των στενών.

Από την ποσότητα αυτή, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη διοχετεύσει περίπου πέντε εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μέσω υφιστάμενων αγωγών.

Ως εκ τούτου, ο αγώνας δρόμου για την εξεύρεση εναλλακτικών διαδρομών για τα εναπομείναντα 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έχει ήδη ξεκινήσει.

Κατασκευές σε χρόνους ρεκόρ

Οι πετρελαιαγωγοί αποτελούν απλά μηχανικά έργα, με δυνατότητα υλοποίησης σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο λεγόμενος Tapline, αγωγός μήκους 1.640 χιλιομέτρων που κάποτε εκτεινόταν από τη Σαουδική Αραβία έως τον Λίβανο, διασχίζοντας την Ιορδανία και τη Συρία, ο οποίος ολοκληρώθηκε το 1950 μέσα σε μόλις τρεισήμισι χρόνια. Αντίστοιχα, τη δεκαετία του 1980, μεγάλοι περιφερειακοί αγωγοί, όπως οι δύο φάσεις του αγωγού Ιράκ – Σαουδικής Αραβίας (IPSA), κατασκευάστηκαν σε λιγότερο από τέσσερα έτη.

Η γεωπολιτική σκακιέρα και τα  σύνορα

Το κύριο εμπόδιο στην κατασκευή εντοπίζεται στην πολιτική και όχι στη μηχανική ή την ικανότητα άντλησης. Τα έργα μετατρέπονται σε πιόνια στη διπλωματική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής μόλις απαιτηθεί η διέλευση από διεθνή σύνορα. Μόνο το Ριάντ και το Άμπου Ντάμπι διαθέτουν τη γεωγραφική δυνατότητα να αναπτύξουν νέους αγωγούς αποκλειστικά εντός της επικράτειάς τους.

Αντίθετα, κάθε άλλη χώρα της περιοχής υποχρεούται να διασχίσει τουλάχιστον ένα ή περισσότερα σύνορα προκειμένου να αποκτήσει πρόσβαση στη θάλασσα.

Επί δεκαετίες, η περιοχή αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες στην κατασκευή και τη λειτουργία περιφερειακών δικτύων.

Τα σκουριασμένα απομεινάρια παλαιών υποδομών, που αναπτύχθηκαν από τη δεκαετία του 1950 έως τη δεκαετία του 1990 και έκτοτε εγκαταλείφθηκαν, μαρτυρούν τα πολυάριθμα αποτυχημένα εγχειρήματα μεταφοράς πετρελαίου με παράκαμψη του Ορμούζ. Ο αγωγός Tapline αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Ωστόσο, η συνεχιζόμενη αναμέτρηση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, σε συνδυασμό με τον τερματισμό της εμφύλιας σύγκρουσης στη Συρία, μετέβαλαν τις περιφερειακές ισορροπίες.

Σήμερα, η Δαμασκός και το Ριάντ βρίσκονται σε τροχιά οικονομικής συνεργασίας, όπως ακριβώς η Βαγδάτη και η Άγκυρα. Ό,τι στο παρελθόν φάνταζε ανέφικτο, πλέον παρουσιάζεται υλοποιήσιμο.

Στο πλαίσιο αυτό, το Άμπου Ντάμπι πρωτοστατεί με νέους αγωγούς παράκαμψης, η Σαουδική Αραβία σχεδιάζει την επέκταση των τερματικών της σταθμών στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ το Ιράκ στρέφει το βλέμμα προς τη Μεσόγειο, μέσω Τουρκίας και Συρίας, αναζητώντας διέξοδο στην ευρωπαϊκή αγορά.

Δεν είναι πανάκεια αλλά μπορεί να λειτουργησει

Ασφαλώς, οι πετρελαιαγωγοί δεν αποτελούν πανάκεια, καθώς παραμένουν ευάλωτοι σε δολιοφθορές, όπως και τα λιμάνια όπου καταλήγουν. Η τρέχουσα σύγκρουση, ωστόσο, αποδεικνύει ότι οι υποδομές αυτές επιδεικνύουν πολύ μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από εκείνη που τους απέδιδαν οι επικριτές. Οι προσπάθειες της Τεχεράνης, για παράδειγμα, απέτυχαν να πλήξουν τη λειτουργία των αγωγών της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Η αναμέτρηση για τον έλεγχο του Ορμούζ ενδέχεται να παραταθεί και το Ιράν να συνεχίσει να έχει τη δυνατότητα να κερδίσει επιμέρους μάχες.

Ώς το 2030, εντούτοις, τα στενά ίσως πάψουν να αποτελούν το μοναδικό σημείο συμφόρησης για το παγκόσμιο πετρέλαιο, καθώς εκατομμύρια βαρέλια θα διοχετεύονται πλέον σε εναλλακτικές οδούς.

Παρόλα αυτά, παραμένει άγνωστο αν οι σκληροπυρηνικοί σύντροφοί του στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) έχουν λάβει το μήνυμα.

naftemporiki.gr

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.