Παυσίπονο ή θεραπεία;
Περισσότερο από απαραίτητη ήταν, αναμφίβολα, η κίνηση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (ΙΕΑ) να απελευθερώσει 400 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά της πετρελαϊκά αποθέματα. Σαφώς και δεν είναι μία απλή τεχνική παρέμβαση, αλλά κάτι πολύ περισσότερο, μία ισχυρή πολιτικοοικονομική κίνηση, για να αντιμετωπίσει το βάθος της κρίσης που έχει προκαλέσει η περιφερειακή πλέον σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Πόσο επαρκής είναι όμως; Όσο εντυπωσιακό κι αν ακούγεται το μέγεθος, η πραγματικότητα δείχνει ότι πρόκειται περισσότερο για ένα… παυσίπονο παρά για θεραπεία. Η παγκόσμια αγορά εμφανίζει ήδη σημαντικό έλλειμμα προσφοράς λίγες μόλις ημέρες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και μια τόσο μεγάλη απελευθέρωση αποθεμάτων δύσκολα μπορεί να αντισταθμίσει την έλλειψη των περίπου 220 εκατ. βαρελιών από τη Μέση Ανατολή.
Άλλωστε, η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης δεν εξαρτάται μόνο από την ποσότητα, αλλά και από τη γεωγραφία και τον χρόνο. Η Ασία, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές ροές του Κόλπου, είναι εκείνη που δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα. Η μεταφορά πετρελαίου από τις ΗΠΑ προς τις ασιατικές αγορές μπορεί να απαιτήσει έως και δύο μήνες, ενώ το αυξημένο κόστος ναύλων και οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση, που σημαίνει ότι για ορισμένες οικονομίες η προσαρμογή θα είναι πιο δύσκολη.
Υπάρχει, όμως, και μια λιγότερο ορατή διάσταση. Η εκτεταμένη χρήση των στρατηγικών αποθεμάτων μειώνει το «δίχτυ ασφαλείας» για μελλοντικές κρίσεις, αφήνοντας τις καταναλώτριες χώρες πιο εκτεθειμένες αν η γεωπολιτική αστάθεια παραταθεί. Με άλλα λόγια, η σημερινή λύση ενδέχεται να περιορίσει τις επιλογές του αύριο.
Όλα λοιπόν εξαρτώνται από την επαναφορά των ενεργειακών ροών από τη Μέση Ανατολή, ενώ χωρίς βαθύτερο διεθνή συντονισμό, ακόμη και μια ιστορική και πρωτοφανής απελευθέρωση αποθεμάτων δύσκολα θα σταθεροποιήσει την αγορά. Το πραγματικό μάθημα της κρίσης είναι ότι το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα παραμένει ευάλωτο, εξαρτημένο από λίγα κρίσιμα σημεία και εκτεθειμένο στις αναταράξεις της γεωπολιτικής κατάστασης, που έχει ως βασική αιτία τον άκρατο ανταγωνισμό και τη διάθεση κυριαρχίας.
