Παρασκήνιο έναρξης διαπραγματεύσεων και σενάρια για την επόμενη μέρα στο Ιράν από την κυβέρνηση Τραμπ

Καθώς η σύγκρουση με το Ιράν εισέρχεται στην τρίτη εβδομάδα της, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη ξεκινήσει παρασκηνιακές συζητήσεις για την επόμενη ημέρα και το ενδεχόμενο έναρξης διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και πηγές με γνώση των εξελίξεων, στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο συνομιλιών ακόμη και όσο οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται.

Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης, σημειώνοντας ότι εξετάζει το ενδεχόμενο «σταδιακής λήξης» του πολέμου, εκτιμήσεις εντός της κυβέρνησης αναφέρουν ότι οι συγκρούσεις θα διαρκέσουν για άλλες δύο έως τρεις εβδομάδες. Στο μεταξύ, οι συνεργάτες του επιχειρούν να θέσουν τις βάσεις για διπλωματικές πρωτοβουλίες.

Στις διεργασίες αυτές συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ, οι οποίοι εξετάζουν τα βασικά στοιχεία μιας πιθανής συμφωνίας. Σε αυτά περιλαμβάνεται η επαναλειτουργία του Στενό του Ορμούζ, η διαχείριση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, καθώς και μια ευρύτερη συμφωνία που θα καλύπτει το πυρηνικό πρόγραμμα, τους βαλλιστικούς πυραύλους και τη στήριξη προς συμμάχους στην περιοχή.

Δίαυλοι επικοινωνίας και όροι της Τεχεράνης

Αν και δεν υπάρχουν απευθείας επαφές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης το τελευταίο διάστημα, χώρες όπως η Αίγυπτος, το Κατάρ και το Ηνωμένο Βασίλειο λειτουργούν ως ενδιάμεσοι, μεταφέροντας μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Τεχεράνη εμφανίζεται διατεθειμένη να προσέλθει σε συνομιλίες, αλλά θέτει ιδιαίτερα αυστηρές προϋποθέσεις.

Μεταξύ των ιρανικών απαιτήσεων συγκαταλέγονται η άμεση κατάπαυση του πυρός, εγγυήσεις ότι οι επιθέσεις δεν θα επαναληφθούν στο μέλλον, καθώς και οικονομική αποζημίωση. Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται επιφυλακτική. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν απορρίπτει τον διάλογο, αλλά δεν επιθυμεί επί του παρόντος να αποδεχθεί εκεχειρία, ενώ το αίτημα για αποζημιώσεις θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο να γίνει αποδεκτό.

Από την άλλη πλευρά, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η πίεση που έχει ασκηθεί στο Ιράν ενδέχεται να το οδηγήσει τελικά σε διαπραγματεύσεις. Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι έχει περιορίσει σημαντικά τις δυνατότητες της Τεχεράνης και επιδιώκει συγκεκριμένες δεσμεύσεις.

Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ και οι αντιδράσεις του Ιράν

Αυτές περιλαμβάνουν την πλήρη παύση του πυραυλικού προγράμματος για πέντε χρόνια, τον μηδενισμό του εμπλουτισμού ουρανίου, την αποξήλωση εγκαταστάσεων σε πυρηνικές τοποθεσίες όπως το Νατάνζ, το Ισφαχάν και το Φορντό, την επιβολή αυστηρών διεθνών ελέγχων στις σχετικές τεχνολογίες, συμφωνίες περιορισμού οπλισμού στην περιοχή, καθώς και τη διακοπή χρηματοδότησης οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ, οι Χούθι και η Χαμάς.

Ωστόσο, η Τεχεράνη έχει απορρίψει στο παρελθόν πολλές από αυτές τις απαιτήσεις, επισημαίνοντας τη δυσκολία διαπραγμάτευσης με μια ηγεσία που έχει συνδυάσει συνομιλίες με στρατιωτικές επιθέσεις.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε το Σάββατο στον Ινδό ομόλογό του ότι η εξομάλυνση της κατάστασης στο Στενό του Ορμούζ προϋποθέτει τον τερματισμό των επιθέσεων από ΗΠΑ και Ισραήλ, καθώς και σαφείς εγγυήσεις ότι αυτές δεν θα επαναληφθούν.

Σενάρια συμβιβασμού και αναζήτηση διαμεσολαβητή

Παράλληλα, στην Ουάσιγκτον εξετάζονται εναλλακτικές προσεγγίσεις για το ζήτημα των αποζημιώσεων. Όπως επισημαίνουν αξιωματούχοι, υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης μέσω διαφορετικών διατυπώσεων, όπως η επιστροφή δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων, ώστε να καταστεί εφικτή μια συμφωνία που θα είναι πολιτικά αποδεκτή και από τις δύο πλευρές.

Την ίδια στιγμή, οι σύμβουλοι του Τραμπ προσπαθούν να εντοπίσουν ποιος έχει την πραγματική εξουσία λήψης αποφάσεων στο Ιράν και ποια χώρα μπορεί να αναλάβει τον ρόλο του μεσολαβητή. Αν και ο Αραγτσί έχει διαδραματίσει ρόλο σε προηγούμενες επαφές, δεν θεωρείται από όλους ως ο τελικός διαπραγματευτής.

Σε ό,τι αφορά τη διαμεσολάβηση, ενώ το Ομάν είχε αναλάβει αυτόν τον ρόλο στο παρελθόν, η αμερικανική πλευρά εξετάζει πλέον άλλες επιλογές, με το Κατάρ να θεωρείται πιο αξιόπιστο, αν και εμφανίζεται διστακτικό να αναλάβει επίσημα την πρωτοβουλία.

Με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις να συνεχίζονται και τη διπλωματία να κινείται παράλληλα στο παρασκήνιο, το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο για το αν θα ανοίξει τελικά ο δρόμος για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών.

Με πληροφορίες από Axios