Πλατεία Ελευθερίας: Ανοίγει ο δρόμος για τη μετατροπή της σε Πάρκο Μνήμης του Ολοκαυτώματος

 Αίρονται, όπως όλα δείχνουν, τα νομικά εμπόδια που καθυστερούσαν την έναρξη των εργασιών για την ανάπλαση της πλατείας Ελευθερίας στην Θεσσαλονίκη, και τη μετατροπή της σε Πάρκο Μνήμης του Ολοκαυτώματος.

Ειδικότερα, όπως ανακοίνωσε από το βήμα της σημερινής εκδήλωσης για την Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος, στη Θεσσαλονίκη, ο δήμαρχος της πόλης Στέλιος Αγγελούδης, μόλις δύο ημέρες πριν έλαβε τη δέσμευση από τους συμμετέχοντες στον διαγωνισμό ότι τερματίζεται η δικαστική τους διαμάχη.

«Δύο μέρες πριν έλαβα την ενημέρωση αλλά και τη δέσμευση από τους συμμετέχοντες στον διαγωνισμό ότι σταματάει η δικαστική τους διαμάχη και ότι είμαστε πλέον έτοιμοι, το επόμενο διάστημα, να ξεκινήσουμε τις εργασίες για την κατασκευή της πλατείας Ελευθερίας», σημείωσε ο δήμαρχος και προσέθεσε πως μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου θα ανακοινωθεί το χρονοδιάγραμμα και της έναρξης αλλά και της ολοκλήρωσης του έργου, δεδομένης, βεβαίως, της δέσμευσης, την οποία έλαβε και από τους δύο αναδόχους.

Το χρονοδιάγραμμα

Εφόσον οι δεσμεύσεις τηρηθούν, μετά το έργο θα πάρει τον δρόμο για το Ελεγκτικό Συνέδριο και αμέσως μετά αναμένεται το χρονοδιάγραμμα από τις τεχνικές υπηρεσίες του Δήμου, για το πότε και πώς θα εξελιχθεί αυτό το εμβληματικό, όπως τόνισε ο κ. Αγγελούδης, έργο, υπενθυμίζοντας πως αυτό ήταν το πρώτο έργο που ανακοίνωσε με την ανάληψη των καθηκόντων του.

Ας είναι αυτή συνεισφορά μας στην ανάγκη συγκρότησης «ενός αρραγούς οικουμενικού μετώπου απέναντι στο μίσος, τον φασισμό, στο αβγό του φιδιού που επωάζεται», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Αγγελούδης, σημειώνοντας πως η δημιουργία του Πάρκου Μνήμης θα αποτελέσει έναν χώρο διαρκούς υπενθύμισης και αναγνώρισης της ιστορικής μνήμης, με στόχο τη διαφύλαξη του μηνύματος «Ποτέ ξανά» και την ενίσχυση της ενότητας απέναντι στο μίσος και τον φασισμό.

Η χρηματοδότηση

Η χρηματοδότηση του έργου είναι εξασφαλισμένη από το Πράσινο Ταμείο και το κόστος υλοποίησης ανέρχεται σε περίπου 9 εκατ. ευρώ, μετά από προσφορά με έκπτωση 25,58% επί του αρχικού προϋπολογισμού.

Νωρίτερα, από το βήμα της εκδήλωσης, ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδος και του Μουσείου Ολοκαυτώματος, Δαυίδ Σαλτιέλ, είχε υπογραμμίσει την ανάγκη για έργα, όπως το Πάρκο Μνήμης στην πλατεία Ελευθερίας, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά πως «όσο το Μνημείο Ολοκαυτώματος παραμένει σε μια γωνία, εδώ που τοποθετήθηκε πριν από πολλά χρόνια, τόσο αυτή η εικόνα θα αποτελεί έμβλημα έλλειψης σεβασμού στην Ιστορία, στα πραγματικά γεγονότα».

 «Οι δηλώσεις καταδίκης δεν αρκούν»

Στην ομιλία του, ο κ. Σαλτιέλ αναφέρθηκε, επίσης, σε ένα νέο, «πιο ισχυρό» κύμα αντισημιτισμού στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα, επισημαίνοντας πως πρόκειται για ένα κύμα πιο ισχυρό, σε νέες, πιο εξελιγμένες μορφές, από κάθε κατεύθυνση και με πολλά προσωπεία.

«Οι δηλώσεις καταδίκης δεν αρκούν. Χρειάζεται συντονισμένη δράση, εκπαίδευση και σταθερή προσπάθεια για να παραμείνουν ανοιχτοί οι δρόμοι της συνύπαρξης», σημείωσε ο κ. Σαλτιέλ, υπογραμμίζοντας πως η κοινωνία μας θα πρέπει να αναγνωρίζει έγκαιρα αυτά τα φαινόμενα και να αντιδρά ακαριαία ώστε «να απομονώνει αυτά τα στοιχεία και να φροντίζει το δηλητήριο να μην εξαπλώνεται». Στο πλαίσιο αυτό υπογράμμισε τον ρόλο μιας Παιδείας «που αναγνωρίζει και γεφυρώνει παρελθόν, παρόν και μέλλον με τις ανθρώπινες συμπεριφορές», επισημαίνοντας πως σ’ αυτό το πλαίσιο, η Θεσσαλονίκη πρέπει να είναι πρωτοπόρα.

Τη δέσμευση της ελληνικής κυβέρνησης ότι θα συνεχίσει να εργάζεται ώστε η μνήμη του Ολοκαυτώματος να παραμένει ζωντανή και να λειτουργεί ως ανάχωμα απέναντι στον φανατισμό και τον ρατσισμό, εξέφρασε ο υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας – Θράκης), Κωνσταντίνος Γκιουλέκας, μεταφέροντας το μήνυμα του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στη σημερινή εκδήλωση μνήμης.

Στην τοποθέτησή του επισήμανε ότι η πλατεία Ελευθερίας είναι το σημείο από όπου ξεκίνησε η τραγική πορεία χιλιάδων Εβραίων της Θεσσαλονίκης προς τα στρατόπεδα εξόντωσης, «μια πορεία προς τον θάνατο που ντρόπιασε ολόκληρη την πολιτισμένη ανθρωπότητα», όπως είπε χαρακτηριστικά. Υπογράμμισε ότι τα θύματα του Ολοκαυτώματος αποτελούν «γέφυρες με το παρελθόν», υπενθυμίζοντας όσα συνέβησαν, αλλά και «γέφυρες με το μέλλον», καθώς η ιστορική μνήμη οφείλει να μεταδίδεται στις νεότερες γενιές.

«Άνθρωποι με ονόματα»

Στη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης και στην ανάγκη διαρκούς επαγρύπνησης απέναντι στον αντισημιτισμό, τον ρατσισμό και κάθε μορφή μισαλλοδοξίας αναφέρθηκε ο Ευρωπαίος επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, κατά την τοποθέτησή του στην εκδήλωση.

Τόνισε ότι η ημέρα δεν αφορά αριθμούς και στατιστικές, αλλά ανθρώπους με ονόματα, οικογένειες και όνειρα, που εκτοπίστηκαν και εξοντώθηκαν μόνο και μόνο για αυτό που ήταν και υπογράμμισε ότι για τη Θεσσαλονίκη το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων δεν αποτελεί μια μακρινή ιστορία, αλλά μια ανοιχτή πληγή, καθώς η εβραϊκή κοινότητα υπήρξε επί αιώνες αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας, της μνήμης και της ιστορικής συνέχειας της πόλης.

«Το μίσος κατά των Εβραίων επανεμφανίζεται με ανανεωμένη ένταση»

Στην ανησυχητική αύξηση των φαινομένων αντισημιτισμού και την ανάγκη καταπολέμησής τους, αναφέρθηκε ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, Νόαμ Κατς. «Ογδόντα ένα χρόνια μετά την απελευθέρωση του Άουσβιτς, είναι βαθιά ανησυχητικό το γεγονός ότι ο αντισημιτισμός αυξάνεται για άλλη μια φορά -ανοιχτά, παγκοσμίως και βίαια. Συνδεδεμένο με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, το μίσος κατά των Εβραίων επανεμφανίζεται με ανανεωμένη ένταση», υπογράμμισε, σημειώνοντας ότι «στη σύγχρονη μορφή του, ο αντισημιτισμός συχνά μεταμφιέζεται σε λεγόμενο αντισιωνισμό -την άρνηση του δικαιώματος του εβραϊκού λαού στην αυτοδιάθεση και την απονομιμοποίηση του μοναδικού εβραϊκού κράτους στον κόσμο».

Μεταξύ Ιανουαρίου και Νοεμβρίου 2025 καταγράφηκαν περισσότερα από 6.300 αντισημιτικά περιστατικά παγκοσμίως, ανέφερε ο κ. Κατς, υπογραμμίζοντας πως «το μίσος σήμερα συχνά καλύπτεται με τη γλώσσα της δικαιοσύνης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ελευθερίας της έκφρασης. Αλλά η υποκίνηση εναντίον των Εβραίων, οι εκκλήσεις για την καταστροφή του Ισραήλ, η σήμανση εβραϊκών επιχειρήσεων ή τα γκράφιτι που ζητούν “θάνατο στους Σιωνιστές” δεν είναι πολιτικές εκφράσεις. Είναι εκκλήσεις για βία».

Αναφερόμενος στην εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, σημείωσε πως αν και μικρότερη απ’ ό,τι στο παρελθόν, παραμένει ανθεκτική και βαθιά συνδεδεμένη με αυτήν την πόλη.

Από την πλευρά του, ο επιτετραμμένος της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αθήνα, Τζος Χακ, υπογράμμισε την αντίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών στον αντισημιτισμό και την άρνηση του Ολοκαυτώματος σε όλες του τις μορφές και προσέθεσε:

«Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες πλησιάζουν την 250ή επέτειό τους, επιβεβαιώνουμε ότι για τις ΗΠΑ, η μνήμη του Ολοκαυτώματος δεν είναι μόνο μια σοβαρή υποχρέωση, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της μεταπολεμικής μας ηγεσίας, διαμορφώνοντας τη δέσμευσή μας στα ανθρώπινα δικαιώματα, την πρόληψη των φρικαλεοτήτων και την υπεράσπιση της ιστορικής αλήθειας. Και στεκόμαστε στο πλευρό των Εβραίων αδελφών μας παγκοσμίως».

Σημείωσε δε, πως πρωτοβουλίες όπως το Μουσείο Ολοκαυτώματος της Ελλάδας, του οποίου η σύμβαση υπεγράφη την περασμένη Παρασκευή, αλλά και η μετατροπή της πλατείας Ελευθερίας σε Πάρκο Μνήμης, «είναι βασικές επενδύσεις, όχι μόνο στη Θεσσαλονίκη, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και για την ανθρωπότητα» αλλά και «μια διαβεβαίωση ότι το “Ποτέ ξανά” είναι μια κοινή υποχρέωση που βρίσκει απήχηση σε όλες τις κοινότητες εδώ και σε όλο τον κόσμο».

Η εκδήλωση ξεκίνησε με επιμνημόσυνη δέηση (Ασκαβά) και τη Χορωδία της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης να αποδίδει τους Ψαλμούς του Δαυίδ, ενώ η τελετή ολοκληρώθηκε με την κατάθεση στεφάνων.