Ποιο σενάριο αποκαλύπτει η αιμορραγία τους για την οικονομία

Η παγκόσμια αγορά ομολόγων βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη μηνιαία πτώση των τελευταίων ετών, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ανατρέπει τις ισορροπίες και ενισχύει τους φόβους για ένα επικίνδυνο μείγμα υψηλού πληθωρισμού και επιβράδυνσης της ανάπτυξης.

Η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και η αβεβαιότητα για τη διάρκεια της σύγκρουσης έχουν οδηγήσει τους επενδυτές σε μαζικές πωλήσεις κρατικών τίτλων, με τις τιμές να καταγράφουν σημαντική πτώση και τις αποδόσεις να ακολουθούν την ανιούσα. Αυτό πρακτικά σημαίνει υψηλότερο κόστος δανεισμού για τις κυβερνήσεις.

Τα σενάρια για γρήγορες μειώσεις επιτοκίων εγκαταλείπονται, ενώ ενισχύεται η πεποίθηση ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν υψηλά για μεγαλύτερο διάστημα.

Ευρώπη: Το μεγαλύτερο «χτύπημα»

Οι πιο έντονες κινήσεις καταγράφονται στην Ευρώπη, όπου οι αγορές προεξοφλούν πλέον νέες αυξήσεις επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Τράπεζα της Αγγλίας, ανατρέποντας πλήρως τις προσδοκίες που επικρατούσαν πριν από τον πόλεμο.

Στη Βρετανία, η απόδοση του διετούς ομολόγου εκτινάχθηκε κατά σχεδόν 100 μονάδες βάσης μέσα στον Μάρτιο — η μεγαλύτερη άνοδος από την περίοδο της κρίσης της Λιζ Τρας το 2022 — ενώ η απόδοση του 10ετούς αυξήθηκε κατά 77 μονάδες βάσης.

Αντίστοιχα, στη Γερμανία, η απόδοση του διετούς τίτλου έχει αυξηθεί κατά 69 μονάδες βάσης, φθάνοντας στο 2,66%, ενώ το 10ετές κινείται ανοδικά κατά 45 μονάδες βάσης, έχοντας αγγίξει πρόσφατα υψηλό 15ετίας στο 3,13%.

Στην Ιταλία, που θεωρείται πιο εκτεθειμένη στο ενεργειακό σοκ, οι αποδόσεις ακολουθούν παρόμοια πορεία με τη Βρετανία: το διετές έχει αυξηθεί κατά 85 μονάδες βάσης και το 10ετές κατά 78, στο 4%. Στο 3,95% και η απόδοση του ελληνικού 10ετους, ενώ ήταν στο 3,7% στην έναρξη του πολέμου.

Παρά τη μικρή αποκλιμάκωση που κατεγράφη σήμερα, Δευτέρα, στις αποδόσεις οι αγορές παραμένουν υπό έντονη πίεση, καθώς οι επενδυτές προσπαθούν να αποτιμήσουν το βάθος και τη διάρκεια των επιπτώσεων.

ΗΠΑ: Ανατροπή προσδοκιών για τη Fed

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η εικόνα είναι αντίστοιχα επιβαρυμένη. Η απόδοση του διετούς ομολόγου — που αντανακλά τις προσδοκίες για τη νομισματική πολιτική — έχει αυξηθεί κατά περίπου 50 μονάδες βάσης μέσα στον μήνα, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη άνοδο από τον Οκτώβριο του 2024.

Το 10ετές αμερικανικό ομόλογο κινείται επίσης ανοδικά, με άνοδο 44 μονάδων βάσης, πλησιάζοντας το 4,4%.

Οι επενδυτές έχουν πλέον εγκαταλείψει την ιδέα ότι η Federal Reserve θα προβεί σε μειώσεις επιτοκίων, καθώς η επιμονή των υψηλών τιμών ενέργειας ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Ωστόσο, οι πρόσφατες μικρές υποχωρήσεις στις αποδόσεις δείχνουν ότι το ενδιαφέρον αρχίζει να μετατοπίζεται σταδιακά από τον πληθωρισμό προς τις επιπτώσεις στην ανάπτυξη.

Ασία: Αντοχές στην Κίνα, πιέσεις αλλού

Στην Ασία-Ειρηνικό, οι αγορές εμφανίζουν μικτή εικόνα. Στην Αυστραλία, η απόδοση των τριετών ομολόγων αυξήθηκε κατά περίπου 50 μονάδες βάσης μέσα στον Μάρτιο, ενώ στην Ιαπωνία οι αποδόσεις έχουν φθάσει σε υψηλά δεκαετιών.

Αντίθετα, η Κίνα παρουσιάζει σχετική ανθεκτικότητα. Οι αποδόσεις των διετών κρατικών τίτλων έχουν υποχωρήσει, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μηνιαία πτώση από τα τέλη του 2024, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι η χώρα είναι καλύτερα θωρακισμένη απέναντι στο ενεργειακό σοκ, χάρη στα αποθέματα πετρελαίου, τη μεγάλη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών και τις περιορισμένες πληθωριστικές πιέσεις.

Ο στασιμοπληθωρισμός και το δίλημμα των κεντρικών τραπεζών

Το περιβάλλον που διαμορφώνεται είναι ιδιαίτερα απαιτητικό για τις κεντρικές τράπεζες. Από τη μία πλευρά, οι υψηλές τιμές ενέργειας τροφοδοτούν τον πληθωρισμό.

Από την άλλη, η οικονομική δραστηριότητα απειλείται από επιβράδυνση.

Πρόκειται για το κλασικό δίλημμα του στασιμοπληθωρισμού: αν αυξήσουν τα επιτόκια, κινδυνεύουν να επιβαρύνουν περαιτέρω την ανάπτυξη· αν δεν το κάνουν, διακινδυνεύουν να αφήσουν τον πληθωρισμό ανεξέλεγκτο.

Αν στην αρχή του πολέμου οι αγορές ανησυχούσαν κυρίως για τον πληθωρισμό, πλέον το ενδιαφέρον μετατοπίζεται σταδιακά στην ανάπτυξη. Η παρατεταμένη σύγκρουση και οι υψηλές τιμές ενέργειας αυξάνουν τον κίνδυνο επιβράδυνσης της παγκόσμιας οικονομίας, γεγονός που αρχίζει να αντικατοπτρίζεται και στις κινήσεις των ομολόγων.

Αυτό εξηγεί και τις πρώτες ενδείξεις σταθεροποίησης που καταγράφονται τις τελευταίες ώρες: οι επενδυτές αρχίζουν να «ζυγίζουν» όχι μόνο τον πληθωρισμό, αλλά και το κόστος που θα έχει η σύγκρουση στην παγκόσμια ανάπτυξη. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η εποχή των «εύκολων» αγορών ομολόγων έχει τελειώσει — τουλάχιστον προς το παρόν.