Πόλεμος και … «Χωρίς Βασιλιάδες»

Πάνω από 3.000 διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν χθες στις 50 αμερικανικές πολιτείες και δεκάδες πόλεις σε όλον τον κόσμο, σηματοδοτώντας τη μεγαλύτερη ημέρα διαμαρτυριών του κινήματος «Χωρίς Βασιλιάδες».

Πρόκειται για μια άνευ προηγουμένου κινητοποίηση κατά του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με κεντρικό σύνθημα: «κανένας βασιλιάς», καμία προσωπική εξουσία πάνω από τους δημοκρατικούς θεσμούς.

Στις ΗΠΑ η κινητοποίηση δεν περιορίστηκε πλέον στις μεγάλες φιλελεύθερες πόλεις και στις δύο ακτές της χώρας: σύμφωνα με τους διοργανωτές, τα δύο τρίτα των συμμετεχόντων προέρχονται από μικρές πόλεις και οι μισοί από παραδοσιακά συντηρητικές περιοχές.

Για πολλούς, το «No Kings» είναι πρωτίστως ένας τρόπος να δείξουν ότι δεν ταυτίζονται με τη γραμμή του Λευκού Οίκου.

Ο πόλεμος στο Ιράν, με τις παγκόσμιες οικονομικές επιπτώσεις, τις αυξανόμενες τιμές ενέργειας και τις εντάσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού, έχει τροφοδοτήσει τη δυσαρέσκεια.

Η αντίδραση του Λευκού Οίκου ήταν ανοιχτή περιφρόνηση. Η εκπρόσωπος του προέδρου απέρριψε τις διαδηλώσεις ως άσχετες, υποστηρίζοντας ότι «οι μόνοι που νοιάζονται γι’ αυτές είναι οι δημοσιογράφοι που πληρώνονται για να τις καλύπτουν».

Ο πολιτικός αντίκτυπος της κινητοποίησης, ωστόσο, παραμένει αβέβαιος.

Η αμερικανική ιστορία δείχνει ότι οι μεγάλες διαμαρτυρίες δεν μεταφράζονται πάντα σε συγκεκριμένη αλλαγή, ειδικά όταν, όπως στην προκειμένη περίπτωση, ένα κίνημα δεν έχει σαφή ηγέτη και καμία άμεση σύνδεση με τον πολιτικό κόσμο.

Αλλά το «Χωρίς Βασιλιάδες» θα μπορούσε να επηρεάσει το εκλογικό κλίμα ενόψει των επερχόμενων εκλογών για το Κογκρέσο, τον Νοέμβριο.

Δύο πραγματικότητες

Την ίδια ώρα, η πίεση στον πρόεδρο Τραμπ αυξάνεται και στον πόλεμο του Κόλπου.

Δύο πραγματικότητες υπάρχουν άλλωστε στον πόλεμο, που έκλεισε έναν μήνα: αυτή που περιγράφει ο πρόεδρος Τραμπ, για λόγους που μπορεί επίσης να είναι προσωπικού πολιτικού ή οικονομικού ενδιαφέροντος, και η πραγματικότητα στο πεδίο της μάχης: οι επιθέσεις συνεχίζονται, ο πόλεμος κλιμακώνεται.

Ο πρόεδρος Τραμπ κάνει βέβαια λόγο για διαπραγματεύσεις. Αλλά το βασικό μέλημά του είναι να καθησυχάσει και να κρατήσει τις αγορές υπό έλεγχο. Η πραγματικότητα είναι ωστόσο ότι όλοι περιμένουν μια χερσαία επιχείρηση στο Ιράν γύρω στις 6 Απριλίου, που λήγει το νέο τελεσίγραφο του πρόεδρου Τραμπ. Αμέσως δηλαδή μετά το Πάσχα των Καθολικών και Μεγάλη Εβδομάδα για τους Ορθόδοξους.

Ενδεχόμενη κατάληψη του νησιού Χαργκ από τους Αμερικανούς πεζοναύτες ή άλλων παράκτιων περιοχών του Ιράν, κινδυνεύει να να δώσει το πρόσχημα στους σιίτες της περιοχής να ξεκινήσουν μια νέα μάχη εναντίον των «σταυροφόρων». Και η εμπλοκή στον πόλεμο των ανταρτών Χούθι της Υεμένης δεν προοιωνίζεται αποκλιμάκωση.

Σύγκρουση των συμμάχων

Την ίδια ώρα, αυξάνονται και οι εντάσεις μεταξύ των δυτικών συμμάχων: Από τη μία πλευρά, υπάρχει σύγκρουση μεταξύ της Κάγια Κάλλας και του Μάρκο Ρούμπιο στη σύνοδο κορυφής της G7.

Από την άλλη, η σφοδρή αντιπαράθεση  μεταξύ του Τζ. Ντ. Βανς και του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης συνόδου κορυφής της G7, η Ύπατη  Εκπρόσωπος της ΕΕ για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας πίεσε τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών για μια υπόσχεση που έδωσε πριν από ένα χρόνο: «Εάν η Ρωσία δεν συνεργαστεί, οι ΗΠΑ θα αυξήσουν την πίεση».

Η Κάλλας, που έχει εμμονή με τη Ρωσία, υπενθύμισε στον Ρούμπιο  ότι έχει περάσει ένας χρόνος, αλλά η Μόσχα δεν έχει αλλάξει. «Πότε εξαντλείται η υπομονή σας;» ρώτησε η Ευρωπαία εκπρόσωπος, για να απαντήσει ο Ρούμπιο εκνευρισμένα: «Κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε. Αν νομίζετε ότι μπορείτε να τα πάτε καλύτερα, προχωρήστε».

Η Ευρώπη, αντί να προωθεί τα δικά της συμφέροντα και να καλεί τους Αμερικανούς συμμάχους της να επιλύσουν μια κατάσταση που παραλύει τις οικονομίες τους, παρέμεινε σιωπηλή, επιδεικνύοντας για άλλη μια φορά τη δική της ασυνέπεια.

Ο αποκλεισμός του Ορμούζ είναι ιδιαίτερα επιζήμιος για ευρωπαϊκές οικονομίες. Και ενώ οι ασιατικές χώρες εργάζονται σκληρά για να επιτρέψουν στα τάνκερ  τους να διέρχονται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα, στην Ευρώπη όλοι κοιμούνται και μιλάνε για πιθανές ειρηνευτικές αποστολές, ελέγχοντας το Στενό του Ορμούζ μετά τον πόλεμο, όταν μια στρατιωτική αποστολή δεν θα ήταν πλέον χρήσιμη σε κανέναν.

Στο στόχαστρο ο Νετανιάχου

Οι εντάσεις αυξάνονται και ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ισραήλ λόγω της ιρανικής σύγκρουσης. Σε μια τεταμένη τηλεφωνική συνομιλία, ο αμερικανός αντιπρόεδρος Βανς επέκρινε τον Νετανιάχου για τις υπερβολικά αισιόδοξες προβλέψεις του και για την ιδέα ότι οι Ιρανοί θα επαναστατούσαν εύκολα.

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός είχε παρουσιάσει τον πόλεμο ως μια «γρήγορη και απλή υπόθεση» στις συζητήσεις του με τους Αμερικανούς συμμάχους. Τώρα ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ τον κατηγορεί ότι «πουλάει ψέματα », που σημαίνει ότι οι ΗΠΑ αισθάνονται ότι έχουν «παρασυρθεί» σε μια σύγκρουση που έχει αποδειχθεί πιο περίπλοκη από ό,τι αναμενόταν.

Η ιδέα του Τραμπ ήταν μια «λύση τύπου Βενεζουέλας», εξαλείφοντας ένα μέρος του καθεστώτος, αντί να το καταστρέψουν στο σύνολό του.

Το Ισραήλ, από την άλλη πλευρά, θέλει να καταστρέψει εντελώς στρατιωτικά το Ιράν, επιδιώκει ακόμη και τον κατακερματισμό της χώρας με βάση τις διάφορες εθνοτικές ομάδες, ώστε να μην αποτελεί μεγάλη περιφερειακή δύναμη.

Το ερώτημα είναι: Πήγαν πράγματι οι Ηνωμένες Πολιτείες στον πόλεμο αποκλειστικά με βάση αυτά που τους είχε πει ο Νετανιάχου; Πως αν άρχιζαν να βομβαρδίζουν το Ιράν και να σκοτώνουν μερικούς ηγέτες, ο πληθυσμός θα εξεγερθεί; Αν οι Αμερικανοί είναι τόσο αφελείς ώστε να εμπιστεύονται τις πληροφορίες και τους ενδόμυχους πόθους του Ισραηλινού πρωθυπουργού, υπάρχει σοβαρό πρόβλημα για την αμερικανική άρχουσα τάξη.

Η απόδοση ευθυνών

Εκτός κι αν τώρα ξεκινάει το παιχνίδι της απόδοσης ευθυνών, που σημαίνει ότι η κυβέρνηση Τραμπ θέλει να μεταθέσει την ευθύνη στην ισραηλινή κυβέρνηση.

Αυτό δεν θα αλλάξει τις στενές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών μακροπρόθεσμα. Αλλά αυτό που θα μπορούσε πραγματικά να αλλάξει στο πεδίο της μάχης είναι αν οι Ισραηλινοί ξεμείνουν από πυρομαχικά, όπως και οι Αμερικανοί: τότε οι Ιρανοί θα μπορούσαν να κάνουν ό,τι θέλουν χωρίς κανέναν να μπορεί να βοηθήσει το Ισραήλ.

Στο μεταξύ, οι απανταχού φίλο-Ιρανοί σιίτες μπορεί να ξεκινήσουν κάθε λογής μάχες «ενάντια στους σταυροφόρους που έχουν πατήσει το πόδι τους στο ιερό έδαφος του Ισλάμ»…

Κακή ώρα, όπως το «επιχείρημα» που χρησιμοποίησαν οι τρομοκράτες της Αλ Κάιντα στο Ιράκ το 2003, που κήρυξαν πόλεμο ενάντια στους σταυροφόρους.