Πολιτικά Αφηγήματα και Λειτουργικές Πραγματικότητες
Ο πόλεμος στην Ουκρανία σε συνδυασμό με την κρίση στα στενά του Ορμούζ έχουν φέρει μια βίαιη αναδιάταξη του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη, η οποία με τη σειρά της έχει καλλιεργήσει στην Ελλάδα ένα φιλόδοξο, αλλά δυνητικά επικίνδυνο, αφήγημα. Σύμφωνα με αυτό, η χώρα έχει πάψει να είναι απλός θεατής των εξελίξεων και μπορεί να μετατραπεί σε ηγέτη της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας.
Ωστόσο, πίσω από τις μεγαλόστομες εξαγγελίες για τεράστια έργα υποδομών και γεωπολιτικές αναβαθμίσεις, κρύβονται χρόνιες συστημικές παθογένειες, στρατηγικά λάθη και λειτουργικές στρεβλώσεις που θέτουν σε κίνδυνο την πραγματική ενεργειακή θωράκιση της χώρας.
Μεγάλη έμφαση δίνεται στον λεγόμενο Κάθετο Διάδρομο και στην αντίστροφη ροή φυσικού αερίου (reverse flow) μέσω του FSRU ( πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης φυσικού αερίου ) της Αλεξανδρούπολης.
Tο έργο παρουσιάζεται σαν θρίαμβος διπλωματίας και γεωπολιτικής επιρροής ενώ στην πραγματικότητα, η προσέγγιση αυτή απομακρύνει την χώρα μας από τους Ευρωπαϊκούς στόχους για την απεξάρτηση της Ηπείρου από τα ορυκτά καύσιμα και δεσμεύει πόρους που θα έπρεπε να κατευθύνονται στην καινοτομία και στις ήπιες πηγές ενέργειας.
Επιπλέον, δεν είναι βέβαιο ότι το Αμερικανικό LNG που θα φτάνει στην Αλεξανδρούπολη θα είναι ανταγωνιστικό με το LNG που διέρχεται μέσω Τουρκίας ή άλλων Ευρωπαϊκών terminals.
Η Τουρκία διαθέτει σήμερα LNG terminals, αγωγούς, έχει πρόσβαση σε Αζέρικο και Ρωσικό αέριο και η γεωγραφική της θέση την επιτρέπει να τροφοδοτεί τα βαλκάνια. Αν το LNG που θα διοχετεύεται από την Αλεξανδρούπολη είναι ακριβότερο από άλλες ανταγωνιστικες διαδρομές οι δυνητικοί αγοραστές μπορεί να προτιμήσουν πιο συμφέρουσες πηγές.
Επίσης οι εξαγγελίες για έργα γιγαντιαίων διεθνών διασυνδέσεων όπως ο Great Sea Interconnector (έργο υποθαλάσσιας ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ) και ο GREGY Interconnector (έργο υποθαλάσσιας ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Αιγύπτου) που υπόσχονται τη μεταφορά χιλιάδων μεγαβάτ, ακούγονται εντυπωσιακές και με πολλαπλά οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη για την χώρα μας. Και θα μπορούσαν να είναι όντως τέτοια έργα εάν και εφόσον είχαν μπει γερές βάσεις και υπήρχε σοβαρό σχέδιο για την ριζική αναβάθμιση του υφιστάμενου Εθνικού συστήματος ενέργειας.
Εντούτοις, αυτές οι προσεγγίσεις αγνοούν τα σκληρά δεδομένα του εγχώριου ηλεκτρικού δικτύου. Είναι γεγονός πως το υπάρχον εθνικό δίκτυο είναι απαρχαιωμένο, ταλαιπωρημένο και βαθιά κορεσμένο. Αυτό αντικατοπτρίζεται στην καθημερινή λειτουργία και διαχείριση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών, όπως τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά πάρκα, καθώς οι περιορισμοί χωρητικότητας του δικτύου οδηγούν σε συνεχείς περικοπές παραγωγής, τα λεγόμενα curtailments.
Αποτέλεσμα αυτού, αντικατάσταση της απαιτούμενης ενέργειας για την ορθή λειτουργία του Ελληνικού συστήματος με μονάδες ορυκτών καυσίμων, ασύγκριτα πιο ρυπογόνες και κοστοβόρες από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μείωση των εσόδων για τους παραγωγούς/ιδιοκτήτες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αύξηση του ενεργειακού κόστους στους μηνιαίους λογαριασμούς του Έλληνα καταναλωτή.
Σε ένα τέτοιο δίκτυο προωθείται η εισαγωγή χιλιάδων επιπλέον μεγαβάτ από τις επερχόμενες διασυνδέσεις με την Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, εθελοτυφλώντας για την πραγματικότητα του δικτύου η οποία χρήζει υψηλών επενδύσεων για ριζική τεχνική αναβάθμιση και επέκταση των εγχώριων υποδομών και διασυνδέσεων.
Αγνοώντας τα παραπάνω η κατάσταση του δικτύου μόνο να επιδεινωθεί μπορεί δημιουργώντας μεγάλες αστάθειες στο εθνικό σύστημα και φέρνοντάς το αντιμέτωπο με το ενδεχόμενο ενός γενικού μπλακ άουτ.
Η χώρα μας δεν μπορεί στην παρούσα φάση, να λειτουργήσει ως κόμβος παρά ως στενωπός ενέργειας, δημιουργώντας το φαινόμενο του bottleneck στην ροή της ενέργειας από τον Νότο προς τον Βορρά.
Εφόσον θέλουμε να μετατραπούμε σε ενεργειακό κόμβο πρέπει πέραν των διασυνδέσεων και των ισχυρών υποδομών του εθνικού δικτύου ενέργειας να προχωρήσουμε σαν χώρα και στην ψηφιοποίηση της αγοράς. Η μετατροπή σε πραγματικό ενεργειακό κόμβο απαιτεί μια βαθιά προηγμένη και ψηφιοποιημένη αγορά. Υπάρχει ανάγκη για σύγχρονα συστήματα λογισμικού εμπορίας ενέργειας, ανάγκη για συστήματα ανάλυσης δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας και φυσικά ανάγκη για εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό προς χρήση αυτών.
Χωρίς τα απαραίτητα εργαλεία για δυναμικό εμπόριο ενέργειας, βελτιστοποίησης των τιμών και συμμετοχής στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας, η Ελλάδα δεν θα είναι κόμβος, αλλά ένας παθητικός δίαυλος διέλευσης, απ’ όπου η προστιθέμενη αξία θα διαφεύγει προς τον ενεργοβόρο Ευρωπαϊκό Βορρά.
Τέλος, η σύνδεση του ενεργειακού μέλλοντος της χώρας μας και κατ’ επέκταση και της Ευρώπης με περιοχές υψηλής γεωπολιτικής έντασης όχι μόνο δεν αυξάνει την ασφάλεια, αλλά μπορεί να συμπαρασύρει την Ήπειρο σε νέους, απρόβλεπτους κινδύνους. Αντικαθιστώντας την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία, με νέους εταίρους σε γεωπολιτικά ρευστές περιοχές δεν συνιστά στρατηγική αυτονομία αλλά ποντάρισμα υψηλού ρίσκου.
Συμπερασματικά, ορθά, σαν χώρα, προσπαθούμε να δημιουργήσουμε συμμαχίες για να αναδειχθούμε σε περιφερειακό ηγέτη και εγγυητή ενεργειακής ασφάλειας στην Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Η πραγματική ενεργειακή ασφάλεια όμως ξεκινά πρώτα από την αναβάθμιση των εγχώριων υποδομών ενέργειας, τη αποτελεσματική εκμετάλλευση των εγχώριων ανανεώσιμων ενεργειακών πόρων, την εισαγωγή ισχυρών συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας και την εξέλιξη των ενεργειακών αγορών σε ψηφιακές, και όχι με πομπώδεις εξαγγελίες mega project που εξυπηρετούν μόνο πολιτικά αφηγήματα.
*Ο Νίκος Αναστασιάδης είναι κάτοχος MSc Renewable Energy, MSc Energy Law
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
