Ποντάρει σε ένα γιγαντιαίο data center για τη μεγάλη επιστροφή

Στην κεντρική πλατεία της Κοζάνης τίποτα δεν προδίδει εύκολα ότι λίγα χιλιόμετρα μακρύτερα επιχειρείται μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές μεταμορφώσεις που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη στην Ελλάδα.

Για δεκαετίες, η ζωή της περιοχής περιστρεφόταν γύρω από τον λιγνίτη και τη ΔΕΗ. Τώρα, εκεί όπου κάποτε σχηματίζονταν βουνά άνθρακα για να τροφοδοτούν τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, σχεδιάζεται ένα από τα μεγαλύτερα data centers της Ευρώπης.

Εκτενές ρεπορτάζ του Bloomberg καταγράφει την προσπάθεια της Δυτικής Μακεδονίας να περάσει από την εποχή του λιγνίτη στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης – και κυρίως την αγωνία μιας τοπικής κοινωνίας που περιμένει ακόμη να δει τις νέες θέσεις εργασίας που θα αντικαταστήσουν όσες χάθηκαν.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το επενδυτικό σχέδιο της ΔΕΗ, ύψους 5,8 δισ. ευρώ, για τη μετατροπή της πρώην λιγνιτικής ζώνης σε κόμβο τεχνολογίας και καθαρής ενέργειας.

Εκεί όπου αλλού διαδηλώνουν, η Κοζάνη περιμένει

Η περίπτωση της Κοζάνης έχει μία ιδιαιτερότητα. Από την Καλιφόρνια έως τη Σκωτία, η ανάπτυξη τεράστιων data centers έχει προκαλέσει αντιδράσεις λόγω των μεγάλων αναγκών τους σε ηλεκτρική ενέργεια, νερό και γη.

Στη Δυτική Μακεδονία, αντίθετα, η επένδυση αντιμετωπίζεται περισσότερο ως πιθανό σωσίβιο.

Το Bloomberg παρουσιάζει την περιοχή ως ένα ενδιαφέρον ευρωπαϊκό τεστ: μπορεί ένα μεγάλο data center να εγκατασταθεί σε έναν τόπο που όχι μόνο δεν το απορρίπτει, αλλά ελπίζει ότι θα γίνει η βάση μιας νέας οικονομίας;

Το ερώτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση έχει επενδύσει πολιτικά στην αναγέννηση της Δυτικής Μακεδονίας, μιας από τις φτωχότερες περιφέρειες της χώρας και μιας περιοχής στην οποία η ΔΕΗ εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της οικονομικής δραστηριότητας.

Οι δουλειές που έφυγαν – και εκείνες που ακόμη δεν ήρθαν

Η απολιγνιτοποίηση έχει ήδη αλλάξει δραματικά το οικονομικό τοπίο. Ο ατμοηλεκτρικός σταθμός (ΑΗΣ) Αγίου Δημητρίου, περίπου 18 χιλιόμετρα από την Κοζάνη, έχει σταματήσει να λειτουργεί μετά τη σταδιακή απόσυρσή του. Στις εγκαταστάσεις παραμένουν μόλις 58 εργαζόμενοι, έναντι 420 στις αρχές του έτους.

Η εξόρυξη λιγνίτη έχει σχεδόν ολοκληρωθεί, ενώ οι τελευταίες ποσότητες κατευθύνονται στην Πτολεμαΐδα V, η οποία αναμένεται να σταματήσει τη χρήση λιγνίτη έως το τέλος του 2026.

Στην ακμή της λιγνιτικής εποχής, το 2010, η ΔΕΗ απασχολούσε περίπου 5.500 ανθρώπους στη Δυτική Μακεδονία. Σήμερα, πολλοί κάτοικοι λένε στο Bloomberg ότι το κενό που άφησε αυτή η δραστηριότητα δεν έχει ακόμη καλυφθεί.

Ο συνταξιούχος Θεόδωρος Πιλαλίδης, ο οποίος εργάστηκε επί 33 χρόνια στα λιγνιτωρυχεία, συνοψίζει την ανησυχία της περιοχής: εκείνο που χρειάζεται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο είναι προοπτική – και μέχρι στιγμής, όπως λέει, δεν έχει φανεί αρκετή.

650 κλειστά καταστήματα

Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στις εγκαταστάσεις της ΔΕΗ. Λίγο έξω από την πολυσύχναστη κεντρική πλατεία της Κοζάνης, τα κλειστά καταστήματα δείχνουν μια πόλη που γνώρισε καλύτερες εποχές.

Από τα περίπου 1.500 καταστήματα, τα 650 έχουν πλέον κλείσει, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Εμπορικού Συλλόγου Κοζάνης Θανάση Δραγατσίκα.

Την ίδια ώρα, οι νέοι εγκαταλείπουν την περιοχή για την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη ή το εξωτερικό.

Το πρόβλημα, όπως το περιγράφουν οι άνθρωποι της πόλης στο Bloomberg, δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι και ψυχολογικό: η αίσθηση ότι εδώ και χρόνια όλοι μιλούν για τη «δίκαιη μετάβαση», αλλά το νέο παραγωγικό μοντέλο δεν έχει ακόμη γίνει ορατό στην καθημερινότητα.

Το data center των 300 MW

Αυτό ακριβώς φιλοδοξεί να αλλάξει η νέα επένδυση. Η ΔΕΗ σχεδιάζει να αναπτύξει στην περιοχή data center ισχύος 300 MW έως το τέλος του 2028, με δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW το 2031.

Η εταιρεία βρίσκεται ήδη σε συζητήσεις με μεγάλους διεθνείς hyperscalers, αναζητώντας τον όμιλο που θα μισθώσει και θα αξιοποιήσει την υποδομή.

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ της Κοζάνης είναι η ενεργειακή υποδομή που υπάρχει ήδη στην περιοχή. Η τροφοδοσία του data center σχεδιάζεται να γίνεται μέσω του περιφερειακού ενεργειακού δικτύου της ΔΕΗ και μακροχρόνιας συμφωνίας προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς να ασκείται αντίστοιχη πίεση στο υπόλοιπο ελληνικό δίκτυο.

Σύμφωνα με τη ΔΕΗ, οι ανάγκες του σε νερό θα αντιστοιχούν περίπου στο 0,6% της ποσότητας που απαιτούσαν οι παλιές λιγνιτικές δραστηριότητες.

Η έκρηξη της ΑΙ αλλάζει τα δεδομένα

Το στοίχημα συνδέεται άμεσα με την εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και τη ζήτηση για νέες υποδομές υπολογιστικής ισχύος.

Όπως σημειώνει το Bloomberg, η ανάπτυξη των data centers στην Ευρώπη επιταχύνεται, αλλά περιορίζεται ολοένα περισσότερο από δύο παράγοντες: τη διαθεσιμότητα ενέργειας και την επάρκεια των δικτύων.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός των data centers έχει αυξηθεί από περίπου 500.000 το 2021 σε σχεδόν 8 εκατομμύρια σήμερα, ενώ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας του κλάδου έχει σχεδόν διπλασιαστεί μεταξύ 2022 και 2026.

Για την Κοζάνη, επομένως, η παλιά ενεργειακή της κληρονομιά μπορεί να μετατραπεί από βάρος σε πλεονέκτημα.

7.500 εργαζόμενοι στα έργα, 2.200 μόνιμες θέσεις

Οι αριθμοί της απασχόλησης εξηγούν γιατί η τοπική κοινωνία παρακολουθεί το σχέδιο τόσο στενά. Σήμερα η ΔΕΗ απασχολεί περίπου 1.250 εργαζομένους στην περιοχή.

Στην κορύφωση των κατασκευαστικών εργασιών για τα νέα έργα, οι ανάγκες εκτιμάται ότι θα φθάσουν τους 7.500 εργαζομένους.

Με την ολοκλήρωση των επενδύσεων προβλέπεται να δημιουργηθούν τουλάχιστον 2.200 μόνιμες θέσεις εργασίας. Από αυτές, περίπου 1.500 θα συνδέονται με τη λειτουργία του data center, εφόσον αυτό αναπτυχθεί τελικά στο πλήρες μέγεθος του 1 GW.

Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο ερώτημα για τους κατοίκους: όχι αν θα έρθουν επενδύσεις, αλλά εάν οι νέες δουλειές θα είναι αρκετές για να σταματήσουν τη φυγή πληθυσμού και να αντικαταστήσουν το οικονομικό οικοσύστημα που επί δεκαετίες τροφοδοτούσε ο λιγνίτης.

Από τους λιγνιτωρύχους στους ειδικούς των data centers

Η αλλαγή απαιτεί και διαφορετικές δεξιότητες. Η ΔΕΗ συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας για τη δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων που θα προετοιμάσουν φοιτητές και εργαζομένους για τις ειδικότητες που θα χρειαστούν οι νέες επενδύσεις.

Η φιλοδοξία είναι να δημιουργηθεί γύρω από το data center ένα νέο δίκτυο από startups, εταιρείες πληροφορικής και υπηρεσίες – κάτι αντίστοιχο με την ολόκληρη δορυφορική οικονομία που είχε δημιουργηθεί γύρω από τα ορυχεία και τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.

Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Θεόδωρος Θεοδουλίδης, γιος και ο ίδιος λιγνιτωρύχου, περιγράφει στο Bloomberg αυτό που λείπει περισσότερο από την περιοχή: μια μεγάλη επένδυση ικανή να αλλάξει την ψυχολογία.

Και αυτή είναι ίσως η ουσία της ιστορίας που καταγράφει το Bloomberg. Η Κοζάνη δεν περιμένει απλώς ένα data center. Περιμένει να μάθει αν η περιοχή που τροφοδότησε επί δεκαετίες την Ελλάδα με ηλεκτρική ενέργεια μπορεί τώρα να βρει μια νέα θέση στην οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης – και αν οι servers μπορούν πράγματι να καλύψουν, έστω εν μέρει, το κενό που άφησαν πίσω τους τα ορυχεία.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.