Πώς η Κίνα παγιδεύει ξένες εταιρείες σε όλο τον κόσμο»

 Η Κίνα περνά στην αντεπίθεση και αλλάζει ριζικά τους κανόνες του παιχνιδιού στο παγκόσμιο εμπόριο, στήνοντας μια νομοθετική παγίδα για τις ξένες επιχειρήσεις. Η νέα στρατηγική του Πεκίνου στοχεύει να τιμωρεί με βαριές ποινές όσες πολυεθνικές υπακούουν στις αμερικανικές ή ευρωπαϊκές κυρώσεις και διακόπτουν τις συναλλαγές τους με κινεζικές επιχειρήσεις. Για να το πετύχει, η κινεζική κυβέρνηση απλώνει το χέρι της έξω από τα σύνορά της.

Χρησιμοποιεί πλέον τα δικά της, ελεγχόμενα δικαστήρια για να δικάζει και να επιβάλλει αντίποινα σε ξένες εταιρείες σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη

Η κίνηση αυτή εγκλωβίζει τους διεθνείς κολοσσούς σε ένα εφιαλτικό αδιέξοδο: αν πειθαρχήσουν στη Δύση, θα βρεθούν αντιμέτωποι με την οργή και τις κυρώσεις του Πεκίνου.

Το βασικό ερώτημα για τις επιχειρήσεις δεν είναι πλέον αν κινδυνεύουν από τις κυρώσεις των ΗΠΑ ή της ΕΕ, αλλά αν η συμμόρφωσή τους με αυτές θα προκαλέσει την τιμωρία τους από την Κίνα.

Το ρωσικό μοντέλο ως οδηγός

Με την επιμονή στη δικαιοδοσία των κρατικά ελεγχόμενων δικαστηρίων της, η Κίνα φαίνεται να υιοθετεί τη στρατηγική της Ρωσίας. Από το 2020, η Μόσχα παραπέμπει συστηματικά τις εμπορικές διαφορές που σχετίζονται με τις κυρώσεις στα ρωσικά δικαστήρια. Αυτό οδηγεί σε αναμενόμενες αποφάσεις, οι οποίες συχνά αγνοούν τις συμφωνίες που έχουν υπογράψει οι εταιρείες για την επίλυση των διαφορών τους. Η προσέγγιση του Πεκίνου κινείται προς την ίδια κατεύθυνση: τα εγχώρια δικαστήρια επιστρατεύονται για να εξουδετερώσουν τις ξένες κυρώσεις και να επιβάλουν την κινεζική νομοθεσία στις διασυνοριακές εμπορικές διαφορές.

Από το 2020, η Κίνα επεκτείνει σταθερά τη φαρέτρα των εργαλείων οικονομικής ασφάλειας για την αντιμετώπιση των εμπορικών και χρηματοοικονομικών περιορισμών της Δύσης. Αυτό που ξεκίνησε ως ένα κατά βάση αμυντικό πλαίσιο, έχει εξελιχθεί σε επιθετική νομοθετική αρχιτεκτονική, σχεδιασμένη να επιβάλλει αντίποινα σε ξένες εταιρείες οι οποίες, προκειμένου να υπακούσουν στις δυτικές κυρώσεις, διακόπτουν τις συναλλαγές τους με κινεζικές επιχειρήσεις.

Το Πεκίνο επιδιώκει να υπονομεύσει τις δυτικές πολιτικές ετεροδικαιοδοσίας (extraterritoriality), δηλαδή τη νομική και πολιτική πρακτική κατά την οποία μια κυβέρνηση –κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών– επεκτείνει την ισχύ των δικών της νόμων και κυρώσεων έξω από τα σύνορά της, επιβάλλοντάς τους σε διεθνείς εταιρείες και ιδιώτες.

Το πλέγμα των κινεζικών αντιμέτρων

Τα αντίμετρα του Πεκίνου περιλαμβάνουν πλέον μια σειρά νομοθετημάτων, όπως τον Νόμο Ελέγχου Εξαγωγών (2020), τον Κατάλογο Αναξιόπιστων Οντοτήτων (2020), τον Νόμο κατά των Ξένων Κυρώσεων (2021), τους Κανόνες Αποκλεισμού (2021), τον Κανονισμό για την Αντιμετώπιση της Ξένης Αθέμιτης Ετεροδικαιοδοσίας (2026) και τις Διατάξεις για την Ασφάλεια της Εφοδιαστικής Αλυσίδας (2026).

Αρχικά σχεδιασμένος ως μέσο αυτοάμυνας, ο Νόμος κατά των Ξένων Κυρώσεων κατέχει κεντρική θέση σε αυτή τη στρατηγική στροφή. Το Άρθρο 12 παρέχει σε Κινέζους ιδιώτες και οντότητες το δικαίωμα να προσφεύγουν δικαστικά και να αξιώνουν αποζημίσεις από οποιοδήποτε πρόσωπο ή εταιρεία εφαρμόζει ή συνδράμει στην επιβολή ξένων περιοριστικών μέτρων. Στην πράξη, η διάταξη επιτρέπει σε κινεζικές επιχειρήσεις να καταθέτουν αγωγές όταν ξένες εταιρείες αρνούνται να εκπληρώσουν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις, επικαλούμενες το ρίσκο των δυτικών κυρώσεων.

Παράλληλα, το Πεκίνο απαγορεύει σε κινεζικές οντότητες να συμμορφωθούν με νομοθεσίες άλλων κρατών. Το πλαίσιο αυτό βασίστηκε στον αντίστοιχο «Νόμο Αποκλεισμού» της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Blocking Statute), ο οποίος προστατεύει τις ευρωπαϊκές εταιρείες, απαγορεύοντάς τους να υπακούσουν στις αμερικανικές κυρώσεις.

Ωστόσο, οι Κανόνες Αποκλεισμού της Κίνας διαθέτουν πολύ ευρύτερο πεδίο εφαρμογής. Μπορούν να ενεργοποιηθούν κατόπιν γενικής αξιολόγησης για το αν ένας ξένος νόμος παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, αν απειλεί την εθνική κυριαρχία, την ασφάλεια ή τα αναπτυξιακά συμφέροντα της Κίνας.

Επιθετική επέκταση δικαιοδοσίας

Οι πρόσφατοι κανονισμοί ετεροδικαιοδοσίας επιτρέπουν στο Πεκίνο να εγείρει αξιώσεις δικαιοδοσίας επί ενεργειών στο εξωτερικό, εφόσον τεκμηριώνεται μια «εύλογη σύνδεση» με την Κίνα. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει τη μετάβαση από την αμυντική στάση στην επιθετική επιβολή της κινεζικής νομοθεσίας εκτός συνόρων, παρέχοντας στο Πεκίνο τη δυνατότητα να επεκτείνει την ισχύ των δικαστικών του αποφάσεων διεθνώς, όταν ξένες δραστηριότητες πλήττουν κινεζικά συμφέροντα.

Σε όλες τις περιπτώσεις, οι κινεζικοί κανονισμοί επιτείνουν τον κίνδυνο σύγκρουσης ανάμεσα στη δυτική και την κινεζική νομοθεσία για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Κίνα ή εξαρτώνται από δεδομένα και εφοδιαστικές αλυσίδες που ελέγχονται από το Πεκίνο.

Οι κινεζικές επιχειρήσεις διαθέτουν πλέον τη νομική βάση για να προσβάλλουν δικαστικά τη συμμόρφωση ξένων εταίρων με τα δυτικά μέτρα, ενώ κινεζικοί οργανισμοί ή πολίτες που υφίστανται οικονομική ζημία μπορούν να καταθέτουν αγωγές αποζημίωσης.

Ανατροπή των δεδομένων για τις πολυεθνικές

Οι πολυεθνικές εταιρείες δεν μπορούν πλέον να θεωρούν τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία των ΗΠΑ ή της ΕΕ ως την ασφαλέστερη επιλογή. Για χρόνια, οι επιχειρήσεις απέφευγαν τον κίνδυνο των κυρώσεων αρνούμενες συναλλαγές, καθώς η κυριαρχία του δολαρίου και η εκτεταμένη ισχύς επιβολής των αμερικανικών αρχών καθιστούσαν αυτόν τον υπολογισμό ορθολογικό. Ωστόσο, το επεκτεινόμενο πλαίσιο των κινεζικών αντιμέτρων ανατρέπει τα δεδομένα. Η συμμόρφωση με τα δυτικά μέτρα μπορεί πλέον να προκαλέσει δικαστικές περιπέτειες στην Κίνα, εάν το Πεκίνο κρίνει ότι η συμπεριφορά συνιστά εφαρμογή «ξένων μεροληπτικών περιοριστικών μέτρων».

Οι διαφορές με τις ΗΠΑ

Η ετεροδικαιοδοσία της Κίνας διαφέρει από εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών σε καίρια σημεία. Η επιρροή της Ουάσιγκτον στηρίζεται στην κεντρική θέση του δολαρίου, στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα και στην τεχνολογική πρωτοκαθεδρία.

Η Κίνα δεν διαθέτει ακόμη ισοδύναμη χρηματοοικονομική ισχύ. Αντ’ αυτού, το Πεκίνο αναπτύσσει μοχλούς πίεσης σε άλλους τομείς, ιδίως στα κρίσιμα ορυκτά, στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στην πρόσβαση στην εγχώρια αγορά και στα δεδομένα, τα οποία αποδεικνύονται ιδιαίτερα ισχυρά σε κλάδους όπου η Κίνα κατέχει δεσπόζουσα θέση.

Χρηματοοικονομικά αναχώματα

Ταυτόχρονα, η Κίνα επιδιώκει να μειώσει την ευπάθειά της στον οικονομικό καταναγκασμό, προωθώντας εναλλακτικά δίκτυα πληρωμών και τη διεθνοποίηση του γιουάν.

Στο πλαίσιο αυτό, επιστρατεύει το σύστημα πληρωμών CIPS –μια κινεζική εναλλακτική λύση στο SWIFT–, την πλατφόρμα ψηφιακού νομίσματος mBridge, καθώς και πιλοτικά προγράμματα για το ψηφιακό γιουάν, περιορίζοντας τη δυτική επιρροή.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.