Πώς η Κριμαία έγινε «βάρος» για τον Πούτιν
Η Κριμαία, την οποία ο Βλαντίμιρ Πούτιν παρουσίαζε επί χρόνια ως το μεγαλύτερο γεωπολιτικό του επίτευγμα και ακρογωνιαίο λίθο της ρωσικής ισχύος στη Μαύρη Θάλασσα, φαίνεται να εξελίσσεται πλέον σε μία από τις μεγαλύτερες στρατηγικές προκλήσεις για τη Μόσχα. Η εντατικοποίηση των ουκρανικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και η σταδιακή αποδυνάμωση των γραμμών ανεφοδιασμού έχουν μεταβάλει αισθητά την κατάσταση στη χερσόνησο, η οποία βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή από το 2014.
Η Ολεξάντρα, Ουκρανή που εγκατέλειψε την Κριμαία μετά την προσάρτησή της λόγω πιέσεων από τις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας και ζει πλέον στο Κίεβο, είχε προειδοποιήσει εγκαίρως τους γονείς της να προμηθευτούν τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης. Η μητέρα της, ωστόσο, δεν πίστευε ότι η χερσόνησος θα βρισκόταν ποτέ στο επίκεντρο του πολέμου.
«Ήταν πεπεισμένη ότι ούτε η Ρωσία ούτε η Ουκρανία θα έκαναν κάτι που θα απειλούσε την Κριμαία», αναφέρει η Ολεξάντρα. «Ακόμη και όταν από εκεί εκτοξεύονταν πύραυλοι προς το Κίεβο, εκείνη έλεγε: “Η Κριμαία είναι διαφορετική”.»
Η καθημερινότητα αλλάζει δραματικά
Δώδεκα χρόνια μετά την προσάρτηση της χερσονήσου, η εικόνα της ασφάλειας που είχε καλλιεργήσει η Μόσχα έχει αρχίσει να καταρρέει. Οι περίπου 2,5 εκατομμύρια κάτοικοι της Κριμαίας βρίσκονται αντιμέτωποι με διακοπές ηλεκτροδότησης και υδροδότησης, σοβαρές ελλείψεις σε καύσιμα και προμήθειες, αλλά και κατάρρευση των μεταφορών.
Οι ουκρανικές επιθέσεις στοχεύουν τόσο στρατιωτικές εγκαταστάσεις όσο και ενεργειακές υποδομές, προκαλώντας συχνές διακοπές στην ηλεκτροδότηση και στις τηλεπικοινωνίες. Οι δημόσιες συγκοινωνίες έχουν σχεδόν ακινητοποιηθεί, η πώληση καυσίμων σε ιδιώτες και επιχειρήσεις έχει περιοριστεί, ενώ οι τιμές βασικών αγαθών αυξάνονται συνεχώς.
Παράλληλα, η τουριστική περίοδος, από την οποία εξαρτάται σημαντικό μέρος της τοπικής οικονομίας, έχει ουσιαστικά καταρρεύσει. Οι τοπικές αρχές κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης στα τέλη Ιουνίου.
Δυσκολεύει ακόμη και η έξοδος από την Κριμαία
Η αποχώρηση από τη χερσόνησο έχει γίνει εξαιρετικά δύσκολη. Ουκρανικά drones έχουν καταστρέψει γέφυρες και επιτηρούν τη χερσαία διαδρομή που συνδέει την Κριμαία με τα υπό ρωσικό έλεγχο εδάφη της νότιας Ουκρανίας.
Τα περισσότερα σιδηροδρομικά δρομολόγια έχουν διακοπεί, ενώ στις αρχές Ιουνίου περισσότερα από 3.000 οχήματα περίμεναν για να περάσουν από τη γέφυρα του Κερτς, την οποία το Κίεβο θεωρεί παράνομη, καθώς κατασκευάστηκε χωρίς τη συγκατάθεση της Ουκρανίας.
Η Ολεξάντρα φοβόταν ότι η μητέρα της θα κατηγορούσε την Ουκρανία για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει. Αντίθετα, όπως λέει, πλέον πιστεύει –όπως πολλοί Ουκρανοί– ότι η Κριμαία θα αποτελέσει το σημείο όπου θα κριθεί ο πόλεμος, αν και ίσως δεν έχει συνειδητοποιήσει το τίμημα που μπορεί να απαιτήσει μια τέτοια εξέλιξη.
Από «ιερό σύμβολο» της Ρωσίας σε στρατηγικό μειονέκτημα
Η σημασία της Κριμαίας για τη Μόσχα υπερβαίνει κατά πολύ τη γεωγραφική της θέση. Η προσάρτησή της το 2014 αποτέλεσε την απαρχή της σημερινής σύγκρουσης και εξελίχθηκε σε σύμβολο της αναβίωσης της ρωσικής ισχύος. Παρά τις διεθνείς κυρώσεις και τη μη αναγνώριση της προσάρτησης από τη Δύση και τον ΟΗΕ, η Ρωσία ενσωμάτωσε οικονομικά και στρατιωτικά τη χερσόνησο.
Από εκεί εξαπολύθηκε μεγάλο μέρος της ρωσικής εισβολής στη νότια Ουκρανία το 2022, ενώ η Κριμαία λειτούργησε ως ασφαλές μετόπισθεν για τον ανεφοδιασμό των ρωσικών δυνάμεων. Επιπλέον, επί χρόνια αποτέλεσε βασικό κέντρο υποστήριξης των ρωσικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Συρία.
Σήμερα όμως η κατάσταση αλλάζει. Η Ουκρανία, αξιοποιώντας την υπεροχή της στα drones μέσης εμβέλειας, επιχειρεί να διακόψει τις εφοδιαστικές αλυσίδες της Ρωσίας και να αποδυναμώσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες στη νότια Ουκρανία. Στόχος είναι να αναγκαστεί η Μόσχα να μεταφέρει δυνάμεις από άλλα μέτωπα, μειώνοντας παράλληλα την πίεση στις ουκρανικές πόλεις.
«Θέλουμε να καταστρέψουμε τη ρωσική στρατιωτική παρουσία»
Ο πρώην υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας και πρόεδρος του Κέντρου Αμυντικών Στρατηγικών, Αντρίι Ζαγκοροντνιούκ, δηλώνει πως στόχος του Κιέβου είναι η εξουδετέρωση της ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας στην Κριμαία.
Από την πλευρά του, ο πρώην αναπληρωτής επικεφαλής της ουκρανικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, Ίλια Παβλένκο, χαρακτηρίζει την Κριμαία «το χρυσό κλειδί των αυτοκρατορικών φιλοδοξιών της Ρωσίας», τονίζοντας ότι ενδεχόμενη απώλειά της θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα για το κύρος του Βλαντίμιρ Πούτιν στο εσωτερικό της χώρας.
Ο ίδιος σημειώνει ότι στο παρελθόν αρκετοί δυτικοί εταίροι της Ουκρανίας –μεταξύ αυτών και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ– είχαν αφήσει να εννοηθεί πως η παραχώρηση της Κριμαίας στη Ρωσία θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Ωστόσο, όπως υποστηρίζει, η διατήρηση του ελέγχου της χερσονήσου γίνεται πλέον ολοένα πιο δαπανηρή τόσο στρατιωτικά όσο και οικονομικά για τη Μόσχα.
Οι άμαχοι πληρώνουν το τίμημα
Η ουκρανική στρατηγική έχει ως βασικό στόχο τις ρωσικές στρατιωτικές δυνατότητες, όμως οι συνέπειες επηρεάζουν αναπόφευκτα και τον άμαχο πληθυσμό. Στην Κριμαία εξακολουθούν να ζουν εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανοί πολίτες, καθώς και οι αυτόχθονες Τατάροι της Κριμαίας, οι οποίοι, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχουν υποστεί δυσανάλογες διώξεις μετά το 2014.
Ο πρόεδρος του Μετζλίς των Τατάρων της Κριμαίας, Ρεφάτ Τσουμπάροφ, κάλεσε τους κατοίκους να προετοιμαστούν για ακόμη δυσκολότερες συνθήκες, αποθηκεύοντας τρόφιμα και φάρμακα, αποφεύγοντας τις ρωσικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και εξασφαλίζοντας ασφαλή καταφύγια.
Παράλληλα, εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία ότι η Κριμαία θα μπορούσε τελικά να επιστρέψει στην Ουκρανία, επισημαίνοντας όμως ότι πολλοί κάτοικοι παραμένουν επιφυλακτικοί μετά τις ανεκπλήρωτες προσδοκίες της ουκρανικής αντεπίθεσης του 2023.
«Η απελευθέρωση είναι δυνατή, αλλά όχι άμεσα»
Ο Παβλένκο υποστηρίζει ότι η επιστροφή της Κριμαίας δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με στρατιωτικά μέσα, αλλά απαιτεί συνδυασμό στρατιωτικής, διπλωματικής, πολιτικής και οικονομικής πίεσης. Όπως σημειώνει, η σημερινή στρατιωτική πίεση αποσκοπεί και στη δημιουργία καλύτερων όρων για τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Ο Ζαγκοροντνιούκ εκτιμά ότι η Ουκρανία διαθέτει ίσως περίπου έναν χρόνο για να αξιοποιήσει το τεχνολογικό της πλεονέκτημα στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, προτού η Ρωσία προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες.
Παρότι θεωρεί πιθανή την απελευθέρωση της Κριμαίας στο μέλλον, ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται για εξέλιξη που αναμένεται στο άμεσο χρονικό διάστημα, καθώς τόσο η ανάκτησή της όσο και η διατήρηση του ελέγχου της θα απαιτήσουν τεράστιο πολιτικό, στρατιωτικό και οικονομικό κόστος.
Με πληροφορίες από Politico
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
