Πώς η Ρωσία «έχασε» την Βουλγαρία (προς το παρόν)
Για μεγάλο μέρος της σύγχρονης ιστορίας της, η Βουλγαρία ήταν ο πιο σταθερός ευρωπαϊκός σύμμαχος της Μόσχα, που δεν αποδέχθηκε ποτέ πλήρως τον στρατηγικό αναπροσανατολισμό της χώρας.
Αντιθέτως, συνέχισε να την αντιμετωπίζει ως αμφισβητούμενο έδαφος, βασιζόμενη σε ιστορικούς, πολιτιστικούς, θρησκευτικούς και οικονομικούς δεσμούς -συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής εξάρτησης- προκειμένου να διατηρήσει τη χώρα εντός της σφαίρας επιρροής που η Ρωσία αντιλαμβάνεται ως δική της.
Την 1η Ιανουαρίου, η Βουλγαρία έγινε το 21ο μέλος της ευρωζώνης, εγκαταλείποντας το λεβ, ένα νόμισμα 145 ετών, για το ευρώ. Στη Σόφια και στις Βρυξέλλες, το γεγονός πανηγυρίστηκε ως ένα ακόμη βήμα στην οικονομική και πολιτική ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτό που πέρασε σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητο, είναι το πώς για το Κρεμλίνο ήταν ένα στρατηγικό πλήγμα.
Μετά από χρόνια διαρκών προσπαθειών να εμποδίσει τη Σόφια να ενταχθεί στην ευρωζώνη, η Μόσχα απέτυχε να αποτρέψει μια απόφαση που εδραιώνει τη Βουλγαρία στο ευρωπαϊκό σχέδιο. Η αλλαγή νομίσματος περιόρισε την εναπομείνασα επιρροή της Ρωσίας στη χώρα, σημεiώνει το Foreign Policy.
Κατά την προετοιμασία της χώρας για την υιοθέτηση του ευρώ, η Μόσχα χρησιμοποίησε μια γνώριμη εργαλειοθήκη παρεμβάσεων, ώστε να αποτρέψει το ενδεχόμενο.
Ο «μπαμπούλας» της Ελλάδας
Μάλιστα, προπαγανδίστηκε δεόντως ενδεχόμενος κίνδυνος μιας οικονομικής κατάρρευσης παρόμοια με εκείνη που βίωσε η Ελλάδα κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους του ευρώ, παρά τις μεταρρυθμίσεις της ευρωζώνης μετά την κρίση και τη σημαντικά διαφορετική δημοσιονομική θέση της Βουλγαρίας.
Ο ρόλος της ορθόδοξης εκκλησίας
Μέρος της άσκησης επιρροής του Κρεμλίνου περνάει μέσα από τη Βουλγαρική Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία- η Μόσχα χρησιμοποιεί εδώ και καιρό την τελευταία ως μέσο ήπιας ισχύος για να προωθήσει τις έννοιες της σλαβικής και ορθόδοξης αδελφοσύνης.
«Τείχος»
Από τη σκοπιά του Κρεμλίνου, η διεύρυνση της ευρωζώνης δεν είναι μια ουδέτερη οικονομική διαδικασία. Θεωρεί πως περαιτέρω εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης περιορίζει την ικανότητά του να εκμεταλλεύεται διμερείς εξαρτήσεις, να ασκεί επιλεκτική πίεση, να δημιουργεί διαιρέσεις στο εσωτερικό του μπλοκ και να καλλιεργεί γκρίζες ζώνες επιρροής στην ανατολική πλευρά της ΕΕ.
Αν και η χρήση του ευρώ από τη Σλοβακία δεν εμπόδισε την κυβέρνησή της να ευθυγραμμιστεί με το Κρεμλίνο όταν τα μέλη της ΕΕ ψηφίζουν για θέματα που επηρεάζουν τη Ρωσία, η βουλγαρική ένταξη στην ευρωζώνη περιορίζει τις οδούς μέσω των οποίων η Μόσχα ιστορικά προσπαθούσε να επηρεάσει τους ευρωατλαντικούς θεσμούς.
«Θα δημευτούν οι αποταμιεύσεις»
Στην πορεία της Βουλγαρίας προς την ευρωζώνη, φορείς που συνδέονται με τη Ρωσία διεξήγαγαν εκτεταμένες εκστρατείες παραπληροφόρησης με στόχο τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης κατά του ευρώ.
Λογαριασμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που συνδέονταν με τη Ρωσία ή τους πληρεξούσιούς της στη Βουλγαρία, καθώς και φιλικά προς αυτήν παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, ενίσχυσαν τους ευεωσκεπτικιστικούς – κινδυνολογικούς ισχυρισμούς. Όπως, ότι η υιοθέτηση του ευρώ θα προκαλούσε ανεξέλεγκτο πληθωρισμό, θα οδηγούσε στη δήμευση των αποταμιεύσεων των πολιτών, θα αφαιρούσε από τη Βουλγαρία την εθνική της ταυτότητα και θα υπέτασσε τη χώρα στις επιταγές των Βρυξελλών.
Αυτές οι αφηγήσεις συνέβαλαν στην εμβάθυνση του κοινωνικού διχασμού σχετικά με την υιοθέτηση του ευρωπαϊκού νομίσματος και στη μείωση της υποστήριξής του.
Παράλληλα, ανοιχτά φιλορωσικές δυνάμεις στη Βουλγαρία, κυρίως το ακροδεξιό εθνικιστικό κόμμα της Αναγέννησης, επανέλαβαν και νομιμοποίησαν αυτές τις αφηγήσεις.
«Χωρίς εσάς»
Αυτες οι προσπάθειες τροφοδότησαν μια ευρύτερη στρατηγική διάβρωσης των θεσμών. Οι επίμονες κρίσεις διακυβέρνησης δημιούργησαν πρόσφορο έδαφος για ευρωσκεπτικιστικά μηνύματα και για ισχυρισμούς ότι η ολοκλήρωση με την ΕΕ επιβαλλόταν χωρίς τη λαϊκή συναίνεση.
Παρά την ισχυρή και διαρκή πίεση, η φιλοευρωπαϊκή κοινοβουλευτική πλειοψηφία της Βουλγαρίας τελικά απέδωσε καρπούς.
Ωστόσο, αυτό είναι απίθανο να σηματοδοτήσει το τέλος της διαμάχης. Αν μη τι άλλο, η εστίαση του Κρεμλίνου στη Βουλγαρία μπορεί να ενταθεί τους επόμενους μήνες. Η χώρα αναμένεται να διεξαγάγει άλλες πρόωρες εκλογές αργότερα φέτος, οι οποίες θα ανοίξουν ξανά ευκαιρίες για ξένη επιρροή και εσωτερική αποσταθεροποίηση.
Προς το παρόν, ωστόσο, η 1η Ιανουαρίου ήταν μια σαφής υποχώρηση των φιλοδοξιών της Μόσχας να διχάσει και να αποδυναμώσει την ΕΕ.
