Πώς ο πόλεμος στο Ιράν έσπρωξε τα Εμιράτα στην έξοδο από τον ΟΠΕΚ

Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ ανακοινώθηκε αιφνιδιαστικά. Αλλά δεν ήταν μία κίνηση της τελευταίας στιγμής. Ήταν το αποτέλεσμα κλιμακούμενης έντασης – που κορυφώθηκε μέσα στο γεωπολιτικό σοκ του πολέμου στο Ιράν.

Σύμφωνα με πηγές με γνώση των διεργασιών, που επικαλείται το Bloomberg, η αντιπαράθεση Άμπου Ντάμπι–Ριάντ είχε ενταθεί εδώ και χρόνια. Ωστόσο, ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν και οι επιπτώσεις του στην περιφερειακή ασφάλεια και τις ενεργειακές ροές αποτέλεσαν τον καταλύτη για την ανακοίνωση της εξόδου.

Όπως περιγράφει χαρακτηριστικά μία από τις πηγές στο ειδησεογραφικό δίκτυο, η απόφαση θύμιζε τη στιγμή που «ο μικρός αδελφός αποφασίζει να μην εξαρτάται πλέον από τον μεγάλο».

Παρά τη δημόσια αιτιολόγηση που εστιάζει σε οικονομικούς λόγους —και ειδικά στην επιθυμία των ΗΑΕ να αυξήσουν την παραγωγή πέρα από τα όρια του ΟΠΕΚ—, η κίνηση έχει βαθύτερη γεωπολιτική διάσταση.

Στον αέρα η συμμετοχή και σε άλλους οργανισμούς

Η έξοδος από τον ΟΠΕΚ φαίνεται να είναι μόνο η αρχή. Το Άμπου Ντάμπι εξετάζει συνολικά τη συμμετοχή του σε περιφερειακούς οργανισμούς όπου η Σαουδική Αραβία διατηρεί ισχυρή επιρροή.

Μεταξύ αυτών:

• ο Αραβικός Σύνδεσμος
• ο Οργανισμός Ισλαμικής Συνεργασίας
• το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC)

Αν και δεν έχουν ληφθεί οριστικές αποφάσεις, η συζήτηση και μόνο αποτυπώνει το βάθος της δυσαρέσκειας των Εμιράτων για την έλλειψη συντονισμού και αλληλεγγύης απέναντι στις περιφερειακές κρίσεις.

Διαφορετικές στρατηγικές απέναντι στο Ιράν

Η κρίση με το Ιράν ανέδειξε και τις στρατηγικές αποκλίσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Τα ΗΑΕ φέρονται να εξέτασαν πιο επιθετικές επιλογές — ακόμη και στρατιωτική εμπλοκή ή την επιβολή ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ με τη στήριξη του ΟΗΕ. Αντίθετα, η Σαουδική Αραβία επέλεξε διπλωματική οδό και παρασκηνιακές διαβουλεύσεις.

Την ίδια στιγμή, η στενότερη συνεργασία των Εμιράτων με το Ισραήλ σε επίπεδο ασφάλειας και πληροφοριών ενίσχυσε την καχυποψία στον αραβικό κόσμο, επιτείνοντας το ρήγμα.

Επίθεση με drones στο Άμπου Ντάμπι/ REUTERS/Abdelhadi Ramahi/File PhotoΟικονομικός ανταγωνισμός και σύγκρουση μοντέλων

Πέρα από τη γεωπολιτική, η αντιπαράθεση έχει και έντονη οικονομική διάσταση.

Η Σαουδική Αραβία επιχειρεί να μετατρέψει το Ριάντ σε χρηματοοικονομικό κέντρο, ανταγωνιζόμενη ευθέως το Ντουμπάι. Παράλληλα, οι δύο χώρες έχουν βρεθεί σε αντίθετες πλευρές σε συγκρούσεις από τη Λιβύη έως την Υεμένη και το Σουδάν.

«Χτίζουμε ένα διαφορετικό οικονομικό μοντέλο και αυτό απαιτεί νέα πολιτική ευθυγράμμιση», σημειώνει ο σύμβουλος πολιτικής των ΗΑΕ Ναδίμ Κοτέιτς.

Νέες περιφερειακές ισορροπίες

Η αποχώρηση από τον ΟΠΕΚ ενδέχεται να επιταχύνει τη διαμόρφωση δύο διακριτών αξόνων στην περιοχή:

• Ένας άξονας υπό τη Σαουδική Αραβία, με χώρες όπως η Αίγυπτος, το Πακιστάν και η Τουρκία
• Ένας δεύτερος, με τα ΗΑΕ, το Ισραήλ και την Ινδία

Για πολλούς αναλυτές, η κίνηση των Εμιράτων συνιστά περισσότερο πολιτική «ανταρσία» παρά απλή ενεργειακή απόφαση.

Το timing και η αγορά πετρελαίου

Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και οι διαταραχές στην προσφορά έχουν εκτοξεύσει τις τιμές πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, περιορίζοντας τον κίνδυνο πτώσης τιμών από μια αύξηση παραγωγής.

Παράλληλα, τα ΗΑΕ εκτιμούν ότι η ενεργειακή μετάβαση θα μειώσει τη ζήτηση ταχύτερα από ό,τι πιστεύει η Σαουδική Αραβία — κάτι που ενισχύει την ανάγκη άμεσης αξιοποίησης των αποθεμάτων τους.

REUTERS/Maxim Shemetov«Η κατάλληλη πολιτική στιγμή»

Όπως σημειώνουν παράγοντες με γνώση της απόφασης, τα οικονομικά επιχειρήματα υπήρχαν εδώ και καιρό. Εκείνο που έλειπε ήταν η πολιτική συγκυρία.

Ο πόλεμος στο Ιράν και η αποσταθεροποίηση της ενεργειακής αγοράς έδωσαν τελικά το «παράθυρο» για μια κίνηση που αναδιατάσσει όχι μόνο τον ΟΠΕΚ, αλλά και τις ισορροπίες ισχύος στη Μέση Ανατολή.