Πώς ο θάνατος του Αλί Λαριτζανί αφήνει κενό στην καρδιά του καθεστώτος

Ο θάνατος του ισχυρού γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, που πλέον έχει επιβεβαιωθεί και από την Τεχεράνη, αφήνει ένα σοβαρό κενό στην καρδιά του καθεστώτος.

Βέβαια ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, με αφορμή τον θάνατο του Αλί Λαριτζανί, έστειλε το μήνυμα ότι η Ισλαμική Δημοκρατία είναι φτιαγμένη για να αντέχει στα σοκ, επιμένοντας ότι καμία μεμονωμένη απώλεια, όσο υψηλόβαθμη κι αν είναι, δεν μπορεί να αποσταθεροποιήσει το σύστημα. Και ως ένα βαθμό, εκ του αποτελέσματος, βλέπουμε ότι έχει δίκιο.

Όμως η περίπτωση του Αλί Λαριτζανί θεωρείται ιδιαίτερη και για πολλούς αναλυτές, η απώλειά του θεωρείται στρατηγικά βαρύτερη ακόμα και από εκείνη του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.  Βασικά βλέπουν την απώλειά του ως μια πρόκληση για το καθεστώς που καλείται να αποδείξει ότι το σύστημα που έχει χτίσει για πέντε δεκαετίες είναι πιο ισχυρό από τις μεμονωμένες προσωπικότητές του και μπορεί να λειτουργήσει χωρίς έναν από τους τελευταίους παγκοσμίως σεβαστούς «μεσίτες» εξουσίας.

Εάν δεν τα καταφέρει, τότε η δολοφονία του Λαριτζανί μπορεί να θεωρηθεί όχι ως ένα μεμονωμένο χτύπημα, αλλά ως σημείο καμπής για την πορεία του καθεστώτος.

Γεφύρωνε το χάσμα

Ο Λαριτζανί ήταν σχετικά πραγματιστής, υποστηρίζοντας περιστασιακά πιο συγκρατημένες συμπεριφορές σε σύγκριση με τους πιο ασυμβίβαστους σκληροπυρηνικούς. Παρ’ όλα αυτά, υπηρετούσε πιστά για χρόνια το καθεστώς και είχε υποστηρίξει και βοηθήσει στην εφαρμογή ορισμένων από τις πιο επιθετικές και αυταρχικές πολιτικές του. Γενικά ωστόσο λειτουργούσε ως μια σταθεροποιητική προσωπικότητα.

Ήταν ο νούμερο 2 στην ιεραρχία του Ιράν αλλά ο άνθρωπος που εκτιμάται πως κυβερνούσε ουσιαστικά τον τελευταίο καιρό το Ιράν από τις «σκιές». Είχε υπηρετήσει το καθεστώς από διάφορους ρόλους και ήταν έμπιστος του Αλί Χαμενεΐ.

Ήταν αυτός που όχι μόνο γεφύρωνε το χάσμα μεταξύ της σκληροπυρηνικής θεοκρατίας και της διεθνούς διπλωματίας- έχοντας ανοιχτούς διαύλους σε μεγάλους παίκτες όπως Ρωσία και Κίνα- αλλά και ο άνθρωπος που κρατούσε σε λειτουργία το κέντρο εξουσίας του καθεστώτος, ένα καθεστώς με πολλά επίπεδα και φατρίες που συχνά βρισκόταν υπό ακραία πίεση.

Ως γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, ο Λαριτζανί βρισκόταν στο σημείο όπου συναντιόντουσαν ο στρατιωτικός σχεδιασμός, η εσωτερική ασφάλεια, η διπλωματία και η εξουσία του ανώτατου ηγέτη.

Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι πιθανόν δεν αποτελούσε πάντα στόχο. Σύμφωνα με πηγή του CNN, τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους, ήταν ο προτιμότερος υποψήφιος των ΗΠΑ και του Ισραήλ για να αναλάβει την εξουσία σε ένα μεταβατικό στάδιο. Ωστόσο, η βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων τον Ιανουάριο, υπό την επίβλεψή του, και ο βασικός ρόλος που διαδραμάτισε στη χάραξη στρατηγικής για στρατιωτικές δράσεις τον κατέστησε στόχο.

«Ο ΤΡΑΜΠ ΠΡΟΔΩΣΕ ΤΟ ‘’ΠΡΩΤΑ Η ΑΜΕΡΙΚΗ’’ ΓΙΑ ΝΑ ΥΙΟΘΕΤΗΣΕΙ ΤΟ ‘’ΠΡΩΤΑ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ’’», έγραψε σε ανάρτησή του γραμμένη στα αγγλικά με κεφαλαία γράμματα, όπως συνηθίζει ο Αμερικανός πρόεδρος. Παράλληλα, διεμήνυσε ότι το Ιράν ήταν έτοιμο να αντισταθεί σε οτιδήποτε του έριχνε ο Τραμπ. «Η ιερή γη του Ιράν δεν είναι μέρος για τους υπηρέτες της κόλασης», είπε λίγες μέρες αργότερα.

Στον Τραμπ δεν αρέσει να απορρίπτονται οι προτάσεις του. Έτσι, στην πορεία δήλωσε ότι «δεν είχε ακούσει ποτέ για τον Λαριτζανί». «Δεν έχω ιδέα για τι πράγμα μιλάει, ποιος είναι. Δεν με νοιάζει καθόλου», ανέφερε ο πρόεδρος των ΗΠΑ δίνοντας με ένα τρόπο το «πράσινο φως» στο Ισραήλ να προχωρήσει με την εξόντωσή του.

Το Ιράν μετά τον Λαριτζανί

• Η δολοφονία του αναμένεται να δημιουργήσει ένα επιχειρησιακό κενό, διαταράσσοντας τη λήψη αποφάσεων σε μια φάση που η ταχύτητα, ο συντονισμός και η πειθαρχία έχουν τρομερή σημασία για την επιβίωση του καθεστώτος.
• Χωρίς τον Λαριτζανί, η εξουσία είναι πιθανό να κλίνει περισσότερο προς τους Φρουρούς της Επανάστασης και τις υπηρεσίες ασφαλείας, οι οποίες ασκούν την εξουσία τους μέσω της βίας και του εξαναγκασμού και όχι μέσω της εσωτερικής συναίνεσης που απαιτείται στην τρέχουσα κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
• Αυτή η μετατόπιση θα μπορούσε να κάνει το καθεστώς πιο βίαιο και καταπιεστικό.
• Αλλά και πιο εύθραυστο. Το Ιράν ιστορικά βασίζεται σε προσωπικότητες όπως ο Λαριτζανί για να αποτρέψει να εξελιχθούν οι εσωτερικές ρήξεις σε ανοιχτή σύγκρουση. Η απουσία του αυξάνει τον κίνδυνο να δούμε εσωτερικές διαμάχες μεταξύ των φατριών που θα μπορούσαν να αποβούν μοιραίες για την άρχουσα ελίτ.
• Η δολοφονία του Λαριτζανί αναμένεται ότι θα περιπλέξει επίσης την ικανότητα του καθεστώτος να διαχειρίζεται τις διαδηλώσεις και τις ταραχές στο εσωτερικό της χώρας. Χωρίς μια κάπως μετριοπαθή προσωπικότητα, ο εσωτερικός έλεγχος του Ιράν είναι πιθανό να κλίνει ακόμη περισσότερο προς την ωμή καταστολή.
• Ο θάνατος του Λαριτζανί πιθανότατα αποδυναμώνει τον ανταγωνισμό εντός του καθεστώτος σε σχέση με την επιλογή του ανώτατου ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ  αλλά, κατά τους αναλυτές, δεν αναμένεται να τον τερματίσει. Οι New York Times ανέφεραν στις 17 Μαρτίου ότι ο Λαριτζανί ασκούσε πιέσεις στη συνέλευση των «σοφών», το όργανο που είναι υπεύθυνο για την επιλογή του ανώτατου ηγέτη, για να αλλάξει την ψήφο της υπέρ μιας πιο μετριοπαθούς επιλογής. Γενικά θεωρείται ότι ήθελε ο αδελφός του, Σάντεγκ Αμόλι Λαριτζανί, να γίνει ο επόμενος ανώτατος ηγέτης.
  Ο Λαριτζανί θεωρείται επίσης απίθανο ότι είναι το τελευταίο θύμα μεταξύ των κορυφαίων αξιωματούχων του Ιράν. Κάθε απώλεια θα μεταβάλει τη φύση του ανταγωνισμού και τη δύναμη των διάφορων παρατάξεων. Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ  πιθανότατα θα αντιμετωπίσει αρκετές άμεσες προκλήσεις ακόμη και μετά τον πόλεμο και αφού σταματήσουν ή επιβραδυνθούν οι επιθέσεις με στόχο Ιρανούς αξιωματούχους. Ανάμεσε σε αυτές τις προκλήσεις θα είναι η εδραίωση της νομιμότητάς του και η προσπάθεια να ενώσει και να κερδίσει την υποστήριξη διαφόρων παρατάξεων του καθεστώτος.
• Αν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θέλει να τερματίσει τον πόλεμο κλείνοντας κάποια συμφωνία, ο Λαριτζανί ήταν το είδος του ανθρώπου με τον οποίο θα μπορούσε να είχε κάνει δουλειές, τουλάχιστον σύμφωνα με δυτικούς διπλωμάτες που έχουν συνεργαστεί μαζί του.
• Ακόμα και το Ισραήλ, για το οποίο ο θάνατος του Λαριτζανί θεωρείται μεγάλη επιτυχία, η δολοφονία του μπορεί γυρίσει μπούμερανγκ καθώς δεν αποκλείεται να αντικατασταθεί από κάποιον πιο σκληροπυρηνικό, όπως ο Σαΐντ Τζαλίλι, που είναι πρώην επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας.

Μείνετε συντονισμένοι για όλες τις εξελίξεις στο Naftemporiki.gr

Διαβάστε ακόμα:

Αλί Λαριτζανί: Γιατί ήταν ο ισχυρότερος άνθρωπος στο Ιράν – Η «δυναστεία» που τον ανέδειξε