Πώς το Ορμούζ έχει γίνει «χρυσό όπλο» και προτεραιότητα για το Ιράν

Ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ έχει γίνει ένα «χρυσό όπλο» για το Ιράν, για το οποίο είναι διατεθειμένο να ρισκάρει νέες κλιμακώσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, και αποτελεί μεγαλύτερη προτεραιότητα από ένα πυρηνικό πρόγραμμα για το οποίο αποδέχτηκε δεκαετίες κυρώσεων.

Το ζήτημα είναι τόσο κεντρικό για την ιρανική στρατηγική που πλοία που διέρχονται από το Στενό χωρίς την έγκριση της Τεχεράνης δέχτηκαν πυρά αυτή την εβδομάδα, οδηγώντας σε ανταλλαγή πυρών με τις Ηνωμένες Πολιτείες που απειλεί την ενδιάμεση ειρηνευτική συμφωνία του περασμένου μήνα.

Οι Ιρανοί ηγέτες, οι οποίοι δίσταζαν για χρόνια να καταπνίξουν το πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών αποθεμάτων που διέρχεται από το Ορμούζ, τώρα το βλέπουν ως το ισχυρότερο χαρτί τους σε μια σειρά από διαμάχες με τη Δύση, και τον λόγο για τον οποίο η Ουάσιγκτον τερμάτισε τον πόλεμο.

«Αναγνωρίστε τη νέα ιρανική τάξη στα Στενά του Ορμούζ: αυτός είναι ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός», έγραψε ο Εμπραχίμ Αζίζι, μέλος της επιτροπής εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής του ιρανικού κοινοβουλίου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απευθυνόμενος στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ενώ η επιμονή τους να διατηρήσουν τον έλεγχο της πλωτής οδού κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μια ακόμη μακροπρόθεσμη διαμάχη με τον υπόλοιπο κόσμο, υπάρχει μικρή διαφωνία σχετικά με την πολιτική στην Τεχεράνη, δήλωσαν στο Reuters δύο ανώτερες ιρανικές πηγές.

Υπήρξαν συζητήσεις σχετικά με το αν το Ιράν διακινδύνευε να υπερβάλλει, αλλά η γενική άποψη στους κορυφαίους κύκλους ήταν ότι καμία λογική χώρα δεν θα μπορούσε να εγκαταλείψει ένα τόσο σημαντικό σημείο μόχλευσης, ανέφερε μία από τις πηγές.

«Το ζήτημα του Ορμούζ, το οποίο είναι το χρυσό όπλο του Ιράν, είναι κάτι που τώρα θέλουν να πάρουν από το Ιράν, και αυτό θα είναι απολύτως αδύνατο», πρόσθεσε η πηγή.

Ενώ η ενδιάμεση συμφωνία του περασμένου μήνα για τον τερματισμό της σύγκρουσης, που υπεγράφη από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, άνοιξε το στενό σε περισσότερη κυκλοφορία, η διατύπωση παρέμεινε ασαφής σχετικά με την τελική μοίρα της πλωτής οδού.

Τι προέβλεπε το μνημόνιο κατανόησης για το Στενό

Το μνημόνιο κατανόησης αναφέρει ότι το Ιράν «θα κάνει διευθετήσεις καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια για την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς χρέωση μόνο για 60 ημέρες».

Οι Ιρανοί διαπραγματευτές ερμηνεύουν αυτή την πρόταση ως αναγνώριση από τις ΗΠΑ του δικαιώματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας να διαχειρίζεται την πλωτή οδό, αν και χωρίς να χρεώνει τέλη ή διόδια για δύο μήνες.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες – και τα κράτη του Κόλπου – απορρίπτουν αυτήν την ερμηνεία, θεωρώντας ότι η διατύπωση σημαίνει μόνο ότι το Ιράν θα πρέπει να διευκολύνει την ασφαλή διέλευση των πλοίων και όχι να επιβάλλει περιορισμούς που υποστηρίζονται από τη βία.

Προτεραιότητα το Ορμούζ έναντι των πυρηνικών

Μία από τις αιτίες της στάσης του Ιράν είναι η δυσπιστία προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία επιδεινώθηκε από την απόφαση του Τραμπ το 2018 να καταργήσει την υπάρχουσα πυρηνική συμφωνία, την επιστροφή του στον πόλεμο φέτος, αφού είχε συμφωνήσει σε εκεχειρία το περασμένο καλοκαίρι, και από την αιφνιδιαστική έναρξη του πολέμου κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας διπλωματικών διαπραγματεύσεων.

Εάν το Ιράν υποχωρούσε από το Ορμούζ, δήλωσε μία από τις ανώτερες πηγές, ο Τραμπ θα ενέτεινε μόνο τις απαιτήσεις του σε άλλους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού φακέλου και του αποθέματος συμβατικών πυραύλων του Ιράν, λέγοντας ότι μια τέτοια κίνηση «σημαίνει παράδοση και αυτό δεν είναι δυνατό».

Ενώ το Ιράν είχε προειδοποιήσει εδώ και χρόνια ότι θα μπορούσε να κλείσει το στενό, λέγοντας κάποτε ότι κάτι τέτοιο θα ήταν «τόσο εύκολο όσο το να πιεις ένα ποτήρι νερό», ανώτεροι αξιωματούχοι είχαν επίσης δηλώσει κατ’ ιδίαν ότι ήταν απρόθυμοι να το πράξουν και το θεωρούσαν ως όπλο έσχατης ανάγκης.

Ο λόγος για τον δισταγμό τους ήταν ο κίνδυνος αύξησης της διεθνούς απομόνωσής τους με μια κίνηση που θα εξόργιζε τόσο τους γείτονες του Κόλπου όσο και τους παγκόσμιους καταναλωτές ενέργειας και τελικά θα έπληττε τη δική τους οικονομία.

Όταν όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν στις 28 Φεβρουαρίου, σκοτώνοντας τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους, οι Ιρανοί αξιωματούχοι ένιωσαν ότι δεν είχαν τίποτα άλλο να χάσουν. Έκλεισαν το στενό σε όλη την κυκλοφορία εκτός από τη δική τους, προκαλώντας τη μεγαλύτερη διαταραχή στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό στην ιστορία.

Αφού δίστασαν για τον αντίκτυπο στις τιμές του πετρελαίου, η Ουάσιγκτον πρόσθεσε τον δικό της αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων τον Απρίλιο.

Τελικά, το κόστος του αποκλεισμού του Ορμούζ αυξήθηκε τόσο πολύ που και οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη συμφωνία. Αλλά έχοντας αναγκάσει τις ΗΠΑ να προσέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων κλείνοντας το στενό μια φορά, το Ιράν πιστεύει τώρα ότι πρέπει να επισημοποιήσει αυτή την ικανότητα.

«Και οι δύο πλευρές ανησυχούσαν για τα άμεσα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπιζαν. Αλλά και οι δύο πλευρές πιστεύουν επίσης ότι έχουν κερδίσει. Υπάρχει λοιπόν αυτή η άποψη ότι απλώς πρέπει να πιέσουν λίγο περισσότερο για να πετύχουν αυτό που θέλουν», δήλωσε ο Αλί Ανσάρι, καθηγητής σύγχρονης ιστορίας στο Πανεπιστήμιο St Andrews στη Σκωτία.

Το Ιράν επικεντρώνεται πολύ περισσότερο τώρα στο Ορμούζ παρά στο πυρηνικό ζήτημα – όπου πιστεύει επίσης ότι η Ουάσινγκτον έχει αποδεχτεί το δικαίωμά του για εμπλουτισμό ουρανίου και την αραίωση των υφιστάμενων αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού στο εσωτερικό της χώρας.

Το πυρηνικό ζήτημα ήταν η μεγαλύτερη πηγή διαμάχης μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών για σχεδόν 25 χρόνια, η αιτία σημαντικών διεθνών κυρώσεων κατά του Ιράν και ο κύριος δηλωμένος λόγος για τον πόλεμο του Τραμπ.

Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν υποβιβάστηκαν σε περαιτέρω συζητήσεις στο πλαίσιο της ενδιάμεσης συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου.

Το Ιράν αρνήθηκε να ξεκινήσει καν συνομιλίες για το πυρηνικό ζήτημα μέχρι οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποδεχτούν την πλήρη διαχείριση του Στενού του Ορμούζ, δήλωσαν στο Reuters ανώτερες ιρανικές πηγές.

Πηγή: Reuters 

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.