Πού θα φτάσουν πετρέλαιο, φυσικό αέριο
Ο χειμώνας απέχει ακόμη μερικούς μήνες, αλλά η Ευρώπη εισέρχεται ήδη στην επικίνδυνη ζώνη. Το πετρέλαιο αναρριχάται, το φυσικό αέριο έχει φθάσει σε υψηλό τριετίας, τα αποθέματα καυσίμων είναι ασυνήθιστα χαμηλά και ο πόλεμος στο Ιράν κρατά σε αναταραχή την πιο σημαντική ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη.
Το Brent κινείται γύρω από τα 96 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας εβδομαδιαία άνοδο άνω του 7% —τη μεγαλύτερη από τον Ιούλιο— ενώ το αμερικανικό αργό WTI βρίσκεται κοντά στα 92 δολάρια. Από τις αρχές του έτους, το Brent έχει ενισχυθεί σχεδόν 60%, με ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις σε προϊόντα διύλισης όπως το ντίζελ.
Η νέα έξαρση των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν επανέφερε ένα ερώτημα που η αγορά προσπάθησε επανειλημμένα να παραμερίσει: για πόσο ακόμη μπορούν οι τιμές να αγνοούν έναν πόλεμο δίπλα στα Στενά του Ορμούζ;
Η αγορά επανατιμολογεί την ευπάθειά της
Οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί των τελευταίων ημερών προκάλεσαν ιρανικά αντίποινα εναντίον αμερικανικών βάσεων και στόχων στην περιοχή. Ιρανικές δυνάμεις εξακολουθούν να απειλούν πλοία που διέρχονται από τα Στενά, ενώ πύραυλοι εκτοξεύθηκαν προς την Ιορδανία, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.
Το Ισραήλ έχει επίσης αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να επιστρέψει ενεργότερα στη σύγκρουση, ενισχύοντας τον κίνδυνο ενός νέου κύκλου επιθέσεων και αντιποίνων.
Πριν από την έναρξη του πολέμου, από τα Στενά του Ορμούζ περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Ορισμένες αποστολές εξακολουθούν να βγαίνουν από τον Περσικό Κόλπο, αλλά η απειλή για τη ναυσιπλοΐα, τις ασφαλίσεις και τις ενεργειακές υποδομές δεν έχει εξαφανιστεί.
«Οι αγορές πετρελαίου επανατιμολογούν την ευπάθειά τους», σημειώνει η Πριγιάνκα Σατσντέβα της Phillip Nova. Όπως εξηγεί, το ασφάλιστρο κινδύνου μπορεί να συμπιεστεί μόνο προσωρινά όταν το θεμελιώδες ζήτημα ασφαλείας παραμένει άλυτο.
Η πολιτική εικόνα στην Ουάσιγκτον ενισχύει την αβεβαιότητα. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς υποβαθμίζει τη σύγκρουση, υποστηρίζοντας ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν ολοκληρωθεί. Αντιθέτως, ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής και μέλος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων Πατ Χάριγκαν παραδέχεται ότι, από στρατιωτική άποψη, οι ΗΠΑ έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο.
Η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα χωρίς μαξιλάρι
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Ευρώπη δεν είναι μόνο ότι οι τιμές ανεβαίνουν. Είναι ότι ανεβαίνουν τη στιγμή που τα περιθώρια ασφαλείας έχουν περιοριστεί δραματικά.
Τα αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο για την εποχή από τότε που άρχισαν να καταγράφονται συγκρίσιμα στοιχεία, το 2009. Οι αποθήκες καλύπτουν συνήθως περίπου το ένα τρίτο της χειμερινής κατανάλωσης, προσφέροντας το απαραίτητο καύσιμο όταν η ζήτηση αυξάνεται απότομα λόγω χαμηλών θερμοκρασιών.
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική στη Γερμανία, όπου οι δεξαμενές είναι γεμάτες λίγο περισσότερο από το μισό. Άλλες χώρες, όπως η Ιταλία, έχουν σημειώσει μεγαλύτερη πρόοδο. Ωστόσο, το μέγεθος της γερμανικής αγοράς σημαίνει ότι μια καθυστερημένη προσπάθεια του Βερολίνου να καλύψει το κενό θα μπορούσε να ανεβάσει τις τιμές σε ολόκληρη την ήπειρο.
Η Ευρώπη καθυστέρησε να γεμίσει τις αποθήκες της επειδή το φυσικό αέριο για άμεση παράδοση ήταν ακριβότερο από τα χειμερινά συμβόλαια. Παράλληλα, πολλοί επενδυτές και κυβερνήσεις στοιχημάτιζαν ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα είχε τελειώσει πριν από την έναρξη της περιόδου θέρμανσης.
Το στοίχημα αυτό δεν επιβεβαιώθηκε. Και τώρα η αναπλήρωση των αποθεμάτων γίνεται δυσκολότερη και ακριβότερη.
Η παγκόσμια μάχη για το LNG
Καθώς οι ροές από τη Μέση Ανατολή απειλούνται, η Ευρώπη πρέπει να ανταγωνιστεί ακόμη πιο επιθετικά την Ασία για φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου. Για να προσελκύσει τα πλοία, θα πρέπει να προσφέρει υψηλότερες τιμές.
Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές στις φτωχότερες οικονομίες. Το Πακιστάν ακύρωσε έκτακτο διαγωνισμό για LNG, αφού έλαβε μόνο μία —και υπερβολικά ακριβή— προσφορά, με αποτέλεσμα να παραμένει αντιμέτωπο με διακοπές ηλεκτροδότησης. Το Μπανγκλαντές πλήρωσε την υψηλότερη τιμή σχεδόν τεσσάρων ετών προκειμένου να εξασφαλίσει φορτία και να περιορίσει τα μπλακάουτ.
Πρόκειται για τη γνώριμη αλλά σκληρή λογική της παγκόσμιας αγοράς: όταν η Ευρώπη πληρώνει περισσότερο για την ενεργειακή της ασφάλεια, οι φτωχότερες χώρες κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς καύσιμο.
Ο διπλός κλοιός του diesel
Η πίεση δεν περιορίζεται στο φυσικό αέριο. Οι τιμές του diesel αυξάνονται ταχύτερα από εκείνες του αργού πετρελαίου, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν και οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια περιορίζουν την προσφορά.
Τα ευρωπαϊκά αποθέματα βρίσκονται πολύ χαμηλότερα από τον εποχικό μέσο όρο, την ώρα που η ήπειρος διαθέτει περιορισμένη δυναμικότητα διύλισης και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές.
Η ανισορροπία είναι τόσο έντονη ώστε φορτίο ντίζελ από τη Νότια Κορέα κατευθύνεται προς τη δυτική Ευρώπη, πραγματοποιώντας ένα ασυνήθιστο ταξίδι περίπου 12.000 μιλίων. Υπό κανονικές συνθήκες, μια τέτοια διαδρομή δύσκολα θα ήταν οικονομικά συμφέρουσα. Οι ευρωπαϊκές τιμές, όμως, την καθιστούν πλέον βιώσιμη.
Ο ενεργειακός χειμώνας γίνεται νομισματικό πρόβλημα
Το σοκ περνά ήδη από τα καύσιμα στον πληθωρισμό. Υψηλότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο αυξάνουν το κόστος μεταφοράς, παραγωγής, θέρμανσης και ηλεκτρισμού, πιέζοντας επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η χρονική στιγμή είναι εξαιρετικά δύσκολη. Η ευρωπαϊκή οικονομία χρειάζεται φθηνότερο χρήμα και επενδύσεις, αλλά μια νέα ενεργειακή έξαρση μπορεί να απαιτήσει αυστηρότερη νομισματική πολιτική. Η αγορά ομολόγων έχει ήδη αρχίσει να προεξοφλεί υψηλότερα επιτόκια, αυξάνοντας ταυτόχρονα το κόστος δανεισμού κρατών, εταιρειών και καταναλωτών.
Υπάρχουν ορισμένα καθησυχαστικά σημάδια: φορτία εξακολουθούν να περνούν από τα Στενά του Ορμούζ και η Σαουδική Αραβία διατήρησε αμετάβλητη την τιμή του βασικού της αργού για τον επόμενο μήνα, ένδειξη ότι η στενότητα ίσως δεν είναι ακόμη ακραία.
Ωστόσο, η Ευρώπη δεν χρειάζεται πλήρες κλείσιμο των Στενών για να βρεθεί σε δύσκολη θέση. Αρκούν ένας ψυχρός χειμώνας, λίγες καθυστερήσεις φορτίων και ένας διεθνής ανταγωνισμός για LNG ώστε το σημερινό πρόβλημα να μετατραπεί σε νέα ενεργειακή κρίση.
Η ήπειρος διαθέτει ακόμη χρόνο για να ενισχύσει τα αποθέματά της. Κάθε εβδομάδα αναμονής, όμως, κάνει την ασφάλεια ακριβότερη. Και αυτή τη φορά, ο χειμώνας δεν βρίσκει την Ευρώπη μόνο εκτεθειμένη στις τιμές, αλλά και χωρίς το μαξιλάρι που θα της επέτρεπε να τις αντέξει.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
