Private credit: Το «σκιώδες» χρήμα που έγινε «μαύρη τρύπα»

Για χρόνια, το private credit παρουσιαζόταν ως η ήσυχη επανάσταση των αγορών. Ένας κόσμος μακριά από τη ρύθμιση των τραπεζών, που προσέφερε υψηλές αποδόσεις, χαμηλές ζημίες και –φαινομενικά– περιορισμένο ρίσκο.

Μετά την κρίση του 2008, όταν οι τράπεζες υποχρεώθηκαν να περιορίσουν τη χορήγηση δανείων, το private credit κάλυψε το κενό και εξελίχθηκε σε μια αγορά που σήμερα προσεγγίζει τα 2 έως 3 τρισ. δολάρια.

Αυτό που για χρόνια θεωρούνταν πλεονέκτημα –η ευελιξία και η αδιαφάνεια– αρχίζει πλέον να μετατρέπεται σε βασική πηγή ανησυχίας.

Ρωγμές στην εμπιστοσύνη

Οι ενδείξεις πίεσης ολοένα και εντείνονται. Μεγάλοι διαχειριστές, όπως η Ares και η Apollo, προχώρησαν σε περιορισμούς αναλήψεων, καθώς οι επενδυτές επιχείρησαν να αποσύρουν κεφάλαια μαζικά. Τα αιτήματα εξαγορών ξεπέρασαν σε ορισμένες περιπτώσεις τα όρια που μπορούν να διαχειριστούν τα funds χωρίς να αναγκαστούν σε πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων υπό πίεση.

Παράλληλα, εταιρείες όπως η Blue Owl έχουν δει τη χρηματιστηριακή τους αξία να εξανεμίζονται, ενώ ορισμένα funds οδηγούνται ακόμη και σε κλείσιμο. Το μοτίβο θυμίζει γνώριμες δυναμικές: όταν η εμπιστοσύνη αρχίζει να υποχωρεί, η ρευστότητα εξαφανίζεται πιο γρήγορα απ’ όσο δημιουργήθηκε.

@naftemporiki.gr Έρχεται νέα κρίση σαν το 2008; #οικονομία #naftemporiki.gr ♬ original sound – naftemporiki.grΗ «μαύρη τρύπα» της αδιαφάνειας

Σε αντίθεση με τις τράπεζες, το private credit λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό εκτός αυστηρής εποπτείας. Τα δάνεια που χορηγούνται είναι ιδιωτικά, οι όροι τους δεν δημοσιοποιούνται και οι αποτιμήσεις βασίζονται σε εσωτερικά μοντέλα.

Με απλά λόγια, πολλοί επενδυτές δεν γνωρίζουν με ακρίβεια τι κατέχουν. Και αυτό γίνεται πρόβλημα όταν το περιβάλλον αλλάζει.

Τα υψηλά επιτόκια αυξάνουν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Ο πληθωρισμός πιέζει τα περιθώρια των επιχειρήσεων. Και πάνω απ’ όλα, η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί υπαρξιακές απειλές για ολόκληρους κλάδους – ιδίως για το λογισμικό, που αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα «στοιχήματα» του private credit.

Όταν η αβεβαιότητα αυξάνεται, η έλλειψη διαφάνειας μετατρέπεται από ανεκτό χαρακτηριστικό σε καταλύτη πανικού.

Το τέλος της «φαντασίωσης μηδενικών ζημιών»

Για χρόνια, το private credit καλλιέργησε την εικόνα μιας αγοράς όπου οι ζημίες είναι σπάνιες και ελεγχόμενες. Αυτή η αντίληψη ήταν μία «φαντασίωση», σχολιάζει το CNBC.

Η Morgan Stanley εκτιμά ότι τα ποσοστά αθέτησης θα μπορούσαν να φτάσουν ακόμη και το 8%, από περίπου 2% έως 2,5% ιστορικά. Αυτό δεν σημαίνει κατάρρευση. Σημαίνει όμως μια απότομη προσαρμογή.

Στην πράξη, μεγάλο μέρος αυτών των «ζημιών» δεν εμφανίζεται άμεσα. Τα λεγόμενα “amend-and-pretend” εργαλεία –παρατάσεις, αναδιαρθρώσεις, πληρωμές σε είδος– επιτρέπουν στους δανειολήπτες να αποφεύγουν την επίσημη χρεοκοπία. Το αποτέλεσμα είναι μια καθυστέρηση της κρίσης, όχι η αποφυγή της.

Το κόστος, ωστόσο, μεταφέρεται στο μέλλον: κεφάλαια εγκλωβίζονται, οι αποδόσεις μειώνονται και η ικανότητα των funds να χρηματοδοτήσουν νέες επενδύσεις περιορίζεται.

Όταν το «ιδιωτικό» γίνεται συστημικό

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι οι ίδιες οι ζημίες, αλλά η διασύνδεση του private credit με το ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Οι τράπεζες έχουν δανείσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια στον κλάδο, χρηματοδοτώντας την ανάπτυξή του. Ταυτόχρονα, συνταξιοδοτικά ταμεία και ασφαλιστικές εταιρείες έχουν σημαντική έκθεση σε αυτά τα προϊόντα.

Αν η ποιότητα των δανείων επιδεινωθεί, οι απώλειες δεν θα περιοριστούν στους «μυημένους» επενδυτές. Θα μεταφερθούν στο τραπεζικό σύστημα, επηρεάζοντας την ικανότητα των τραπεζών να χορηγούν νέα δάνεια, προειδοποιούν αναλυτέςστο CNN, το οποίο και κάνει λόγο για διάχυση της κρίσης από τον ιδιωτικό στον δημόσιο χώρο. Αν ο ιός μολύνει τις τράπεζες, θα περάσει και στην πραγματική οικονομία: λιγότερη χρηματοδότηση για επιχειρήσεις, ακριβότερα δάνεια για νοικοκυριά, πιέσεις σε συντάξεις και ασφάλιστρα.

2008 ή κάτι διαφορετικό;

Οι συγκρίσεις με την κρίση του 2008 είναι αναπόφευκτες, αλλά απαιτούν προσοχή. Το private credit είναι μικρότερο σε μέγεθος και λιγότερο μοχλευμένο από το τραπεζικό σύστημα της εποχής.

Ωστόσο, υπάρχει ένα κοινό στοιχείο: η αδιαφάνεια και η δυσκολία αποτίμησης του πραγματικού κινδύνου. Το 2008, το πρόβλημα δεν ήταν μόνο τα «τοξικά» δάνεια, αλλά το γεγονός ότι κανείς δεν ήξερε πού βρίσκονταν. Σήμερα, το ίδιο ερώτημα επιστρέφει στο προσκήνιο.

Η τρέχουσα συγκυρία αποτελεί την πρώτη πραγματική δοκιμασία ρευστότητας για το private credit σε μεγάλη κλίμακα. Μέχρι τώρα, ο κλάδος είχε ευνοηθεί από χαμηλά επιτόκια, άφθονη ρευστότητα και περιορισμένες αθετήσεις.

Αυτές οι συνθήκες αλλάζουν ταυτόχρονα. Οι εκροές κεφαλαίων, η επιδείνωση της ποιότητας των δανείων και η αυξημένη μεταβλητότητα δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Οι ισχυρότεροι παίκτες πιθανόν να αντέξουν. Οι πιο ευάλωτοι, όμως, θα βρεθούν αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα που για χρόνια είχε αναβληθεί.

Και τότε, το βασικό ερώτημα θα επανέλθει με μεγαλύτερη ένταση. Γιατί στις αγορές, τα προβλήματα σπάνια μένουν περιορισμένα. Και το private credit, όσο «ιδιωτικό» κι αν φαίνεται, έχει ήδη γίνει αρκετά μεγάλο ώστε να μην μπορεί να αποτύχει αθόρυβα.