Προσεκτική επαναπροσέγγιση Στάρμερ με τον Σι μετά από την… «εποχή των παγετώνων»
Μακριά τόσο από την «εποχή των πάγων» που χαρακτήρισε τις σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου–Κίνας επί Ρίσι Σούνακ όσο και από τη «χρυσή εποχή» του Ντέιβιντ Κάμερον, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ επιχειρεί μια προσεκτική επαναπροσέγγιση με το Πεκίνο.
Σε ένα ασταθές οικονομικό περιβάλλον και με τη σκιά του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να πλανάται πάνω από την επίσκεψη, ο Στάρμερ επέλεξε μια στρατηγική χαμηλών τόνων, με στόχο να «ζεστάνει» τις σχέσεις με έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της Βρετανίας.
Η επίσκεψη – η πρώτη Βρετανού πρωθυπουργού στην Κίνα από το 2018 – συνοδεύτηκε από θερμές δηλώσεις και μια σειρά συμφωνιών, άλλες περισσότερο και άλλες λιγότερο ουσιαστικές. Παρά τις επιφυλάξεις εντός Βρετανίας, ιδίως από κύκλους που αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό την Κίνα, η κυβέρνηση παρουσίασε το ταξίδι ως ένα πρώτο, αναγκαίο βήμα επανεκκίνησης.
«Η συγκομιδή μπορεί να είναι περιορισμένη, αλλά αυτό είναι μόνο η αρχή», δήλωσε ο υπουργός Επιχειρήσεων και Εμπορίου Πίτερ Κάιλ, που συνόδευσε τον Στάρμερ στο Πεκίνο, υπογραμμίζοντας ότι η επίσκεψη λειτουργεί ως «εφαλτήριο» για περαιτέρω δράση στο μέλλον.
Βήμα-βήμα η απόψυξη των σχέσεων
Στο Πεκίνο, Βρετανοί αξιωματούχοι έδιναν την εικόνα μιας κυβέρνησης που επιδιώκει όσο το δυνατόν περισσότερες «ανώδυνες» συμφωνίες, προκειμένου να αποκατασταθεί σταδιακά η εμπιστοσύνη. Η πιο ηχηρή ανακοίνωση ήταν η δέσμευση της Κίνας να επιτρέψει ταξίδια χωρίς βίζα για Βρετανούς τουρίστες και επιχειρηματίες, για παραμονή έως 30 ημερών.
Το καθεστώς αυτό ευθυγραμμίζεται με αντίστοιχες διευκολύνσεις που έχει ήδη παραχωρήσει το Πεκίνο σε περίπου 50 χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Αυστραλία και η Ιαπωνία. Αν και δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί το ακριβές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, Βρετανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι λεπτομέρειες θα οριστικοποιηθούν τους επόμενους μήνες.
Εκπρόσωποι του επιχειρηματικού κόσμου υπογράμμισαν ότι η άρση της βίζας θα μειώσει σημαντικά τη γραφειοκρατία και τα εμπόδια για τις βρετανικές εταιρείες. «Η Κίνα είναι μια εξαιρετικά περίπλοκη αγορά. Πρέπει να είσαι επιτόπου για να καταλάβεις τις ευκαιρίες», ανέφερε χαρακτηριστικά στέλεχος βρετανικής επιχείρησης.
Υπηρεσίες, αλλά με περιορισμένο βάθος
Η συμφωνία για τη βίζα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο συνεργασίας στον τομέα των υπηρεσιών, με έμφαση στην υγεία, τις χρηματοοικονομικές και επαγγελματικές υπηρεσίες, τη νομική αγορά, την εκπαίδευση και την κατάρτιση – τομείς όπου οι βρετανικές εταιρείες συχνά αντιμετωπίζουν ρυθμιστικά εμπόδια στην Κίνα.
Παράλληλα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διεξαγάγουν «μελέτη σκοπιμότητας» για το ενδεχόμενο διαπραγμάτευσης μιας διμερούς συμφωνίας για τις υπηρεσίες, η οποία θα μπορούσε να θεσπίσει δεσμευτικούς και σαφείς κανόνες για τη δραστηριοποίηση βρετανικών επιχειρήσεων στην κινεζική αγορά. Ωστόσο, και εδώ, το χρονοδιάγραμμα παραμένει ασαφές.
Ο Ντέιβιντ Τέιλορ, επικεφαλής πολιτικής του think tank Asia House στο Λονδίνο, σημείωσε ότι η ρητορική του προέδρου Σι Τζινπίνγκ είναι «θερμότερη και πιο διαλλακτική», ωστόσο «η ουσία όσων προσφέρονται παραμένει αυστηρά περιορισμένη». Όπως τόνισε, η πραγματική πρόοδος – ιδίως στην πρόσβαση σε υπηρεσίες και επαγγελματικούς κλάδους – θα είναι δύσκολη και αργή, αν τελικά υπάρξει.
Ουίσκι, δασμοί και τα όρια της επιτυχίας
Η βρετανική κυβέρνηση προέβαλε επίσης ως επιτυχία το σχέδιο μείωσης των κινεζικών δασμών στο σκωτσέζικο ουίσκι από 10% σε 5%. Ωστόσο, η σημασία της κίνησης αμφισβητείται, καθώς ουσιαστικά επαναφέρει το επίπεδο των δασμών που ίσχυε πριν από έναν χρόνο, πριν αυτοί διπλασιαστούν για το ουίσκι και το μπράντι τον Φεβρουάριο του 2025.
Επιπλέον, δεν έχει ακόμη καθοριστεί το πότε ακριβώς θα τεθεί σε εφαρμογή η μείωση. Στελέχη της αγοράς σημειώνουν ότι το ζήτημα των δασμών χρησιμοποιήθηκε από το Πεκίνο ως διαπραγματευτικό «χαρτί» ενόψει της επίσκεψης Στάρμερ, χωρίς όμως να αντιμετωπίζει το βασικό πρόβλημα: τη μειωμένη κατανάλωση ουίσκι στην Κίνα και διεθνώς.
Όπως ανέφερε ανώτατος εκπρόσωπος του κλάδου, ακόμη και η πλήρης άρση των δασμών δεν αρκεί για να αντιστρέψει την πτώση των πωλήσεων.
Κινεζικό κέρδος, βρετανικός προβληματισμός
Αν η Βρετανία κατέγραψε περιορισμένα οφέλη, η Κίνα μπορεί να επικαλεστεί μια σημαντική επιτυχία: την επένδυση ύψους 15 δισ. δολαρίων της AstraZeneca σε παραγωγή φαρμάκων και έρευνα και ανάπτυξη στη χώρα. Ο Στίβεν Φάρελι της ING σημείωσε ότι η αυξημένη επένδυση στην Κίνα «έχει επιχειρηματική λογική», καθώς η χώρα αναδεικνύεται σε ισχυρό παίκτη στη βιοφαρμακευτική.
Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει, όπως τόνισε, τη σταδιακή απομόνωση της Ευρώπης και του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου παρατηρείται διαρθρωτική υποχώρηση των επενδύσεων και της έρευνας. Δεν πέρασε απαρατήρητο ότι η AstraZeneca είχε παγώσει πέρυσι επένδυση 200 εκατ. λιρών στο Κέιμπριτζ, που θα δημιουργούσε 1.000 θέσεις εργασίας.
Η αντιπολίτευση αντέδρασε έντονα, με τον σκιώδη υπουργό Εμπορίου Άντριου Γκρίφιθ να προειδοποιεί ότι «όταν η Βρετανία χάνει επενδύσεις προς την κομμουνιστική Κίνα, θα πρέπει να χτυπούν καμπανάκια στην Ντάουνινγκ Στριτ».
Το βλέμμα στο επόμενο ραντεβού με τον Σι
Καθώς ο Στάρμερ ετοιμάζεται να επιστρέψει στο Λονδίνο, το ενδιαφέρον στρέφεται ήδη στο επόμενο βήμα: μια ενδεχόμενη επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στη Βρετανία. Η Ντάουνινγκ Στριτ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο, αποφεύγοντας να αποκλείσει ένα τέτοιο σενάριο – που θα ήταν το πρώτο εδώ και 11 χρόνια.
Εκπρόσωπος του πρωθυπουργού τόνισε ότι η «επαναφορά των σχέσεων με την Κίνα εκτός παγετού» είναι προς όφελος των Βρετανών πολιτών και επιχειρήσεων. Όπως σημείωσε, δεν πρόκειται για μια εφάπαξ σύνοδο, αλλά για μια μακρόπνοη προσπάθεια επαναπροσδιορισμού μιας σχέσης που παρέμενε παγωμένη επί οκτώ χρόνια.
Με πληροφορίες από Politico
