«Προσέξτε την Τουρκία» – Πώς η ρητορική ΗΠΑ και Ισραήλ δίνει πατήματα στον Ερντογάν

Με τα αμερικανικά και ισραηλινά χτυπήματα να εξακολουθούν να πέφτουν βροχή στις κατεστραμμένες υποδομές του Ιράν, μια επωδός ακούγεται στους ισραηλινούς πολιτικούς κύκλους και στις δεξαμενές σκέψης της Ουάσιγκτον: Προσέξτε την Τουρκία.

Η Άγκυρα αποτελεί πρόβλημα, παρά το γεγονός ότι είναι σύμμαχος του ΝΑΤΟ με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στη συμμαχία, γεωγραφικός συνδετικός κρίκος μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής και σημαντική οικονομική δύναμη.

Αλλά η μετατροπή του Ερντογάν σε υπαρξιακή απειλή είναι επικίνδυνη και αυτοκαταστροφική για το Ισραήλ, εκτιμά το Foreign Policy.

«Η Τουρκία δεν είναι πλέον εταίρος»

Ο Ναφτάλι Μπένετ, ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ που προετοιμάζεται για την επιστροφή του, δήλωσε ότι η Τουρκία σχηματίζει έναν άξονα «παρόμοιο με τον ιρανικό» και ότι το Ισραήλ πρέπει να δράσει «ταυτόχρονα» κατά των απειλών τόσο από την Τεχεράνη όσο και από την Άγκυρα.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ανακοίνωσε  ένα νέο «εξάγωνο» συμμαχιών για να αντιμετωπίσει έναν «αναδυόμενο ριζοσπαστικό σουνιτικό άξονα».  

Ο πρώην υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Γιοάβ Γκάλαν παρουσίασε την Τουρκία, ως τη δύναμη «στην καλύτερη θέση» για να καλύψει το κενό που αφήνει πίσω του το Ιράν.

«Η Τουρκία δεν είναι πλέον εταίρος στην περιφέρεια», έγραψε. «Τοποθετείται ως κεντρική δύναμη».

Η αντι-ισραηλινή ρητορική ως αξιόπιστο μέσο άσκησης εσωτερικής πολιτικής

«Ο Τούρκος  Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι ένας λαϊκιστής με ισλαμικές ρίζες που έχει σταθερά υπονομεύσει τους δημοκρατικούς θεσμούς της Τουρκίας, έχει συλλάβει τον πιο αξιόπιστο πολιτικό του αντίπαλο και έχει μετατρέψει την αντι-ισραηλινή ρητορική σε αξιόπιστο μέσο άσκησης εσωτερικής πολιτικής.

Η κυβέρνησή του έχει προστατεύσει τη Χαμάς στην Κωνσταντινούπολη. Ο στρατός του έχει εδραιωθεί στη βόρεια Συρία. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη του έχουν αλλάξει τον πόλεμο σε πολλά πεδίο μαχών. Είναι ένας πραγματικός πονοκέφαλος – για τους συμμάχους του στο ΝΑΤΟ, για τους γείτονές του και ιδιαίτερα για τους ίδιους τους πολίτες του», σημειώνει το Foreign Policy.

«Διαλέγει διαφορετικές ιδεολογίες που εξυπηρετούν κάθε φορά τον λαϊκισμό του»

Ο Ερντογάν παίζει σε πολλά επίπεδα.

Καταδίκασε τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν ως παραβίαση της κυριαρχίας του και στη συνέχεια χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις πυραυλικές επιθέσεις του Ιράν σε κράτη του Κόλπου ως αντίποινα. Συναντήθηκε με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν τον Φεβρουάριο και βοήθησε στην οργάνωση συνομιλιών στο Ομάν μεταξύ των απεσταλμένων του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και των Ιρανών την ίδια εβδομάδα. Θα φιλοξενήσει τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο.

Όπως έχει σημειώσει ο Γκιονούλ Τολ, κορυφαίος ειδικός σε θέματα τουρκικής πολιτικής, ο Τούρκος πρόεδρος, «επιλέγει και διαλέγει διαφορετικές ιδεολογίες που εξυπηρετούν το πολιτικό του στυλ, το οποίο ονομάζεται λαϊκισμός». Αυτό τον καθιστά  ενοχλητικό και αναξιόπιστο.

Η λίστα με τις τους «λεονταρισμούς» είναι μεγάλη: αγορά του συστήματος αεράμυνας S-400 από τη Ρωσία, το επανειλημμένο μπλοκάρισμα της ένταξης των σκανδιναβικών χωρών στο ΝΑΤΟ, οι εισβολές στη Συρία.

Ο πραγματικός κίνδυνος: Μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία

Αλλά, όπως σημειώνει το Foreign Policy, o πραγματικός κίνδυνος για τους επόμενους μήνες δεν είναι ότι η Τουρκία θα αντιγράψει το μοντέλο του Ιράν για πολέμους μέσω αντιπροσώπων και πυρηνικό μπρα ντε φερ. Δεν έχει Χεζμπολάχ, ούτε Δύναμη Κουντς, ούτε ιδεολογία που να την υποχρεώνει να εξάγει την επανάσταση με την απειλή όπλων.

Ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι η ρητορική για την εξέλιξη της Τουρκίας σε νέο Ιράν θα γίνει αυτοεκπληρούμενη προφητεία

Η Μελίχα Αλτουνισίκ, ειδικός σε θέματα διεθνούς πολιτικής της Τουρκίας, έχει προειδοποιήσει ότι «η θεώρηση της Τουρκίας ως το «νέο Ιράν» ενέχει τον κίνδυνο λανθασμέων στρατηγικών υπολογισμών. Μπορεί να επιταχύνει την αντιπαράθεση αντί να την περιορίσει».

Ένας ηγέτης που αντιμετωπίζει οικονομικές πιέσεις και μια ενισχυμένη αντιπολίτευση έχει κάθε κίνητρο να παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον υπέρμαχο του μουσουλμανικού κόσμου απέναντι σε μια εχθρική Δύση.

Μια αναμενόμενη και επικίνδυνη αντίδραση

Η επωδός ότι «η Τουρκία είναι το επόμενο Ιράν» από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, θα οδηγήσει την Άγκυρα να επιταχύνει την προληπτική στρατιωτική της ανάπτυξη – κάτι που θα μπορούσε να σημαίνει τα πάντα, από την μεταφορά πυραυλικών συστοιχιών στη Συρία έως τη δημιουργία κοινού σκοπού με άλλες αντι-ισραηλινές δυνάμεις στην περιοχή.